Church of Our Lady across the river Dijle

Kościół Najświętszej Marii Panny nad Dylą (niderl. Onze-Lieve-Vrouw-over-de-Dijlekerk) stoi na lewym brzegu rzeki Dyle w Mechelen, w regionie Antwerpia w Belgii. Nazwa dokładnie opisuje jego położenie — świątynia wznosi się tuż nad korytem rzeki, w miejscu, gdzie według miejscowej tradycji stał pierwszy kościół parafialny miasta.

Jak stara jest ta parafia?

Najstarsza wzmianka o parafii Najświętszej Marii Panny nad Dylą pochodzi z 1236 roku. Z budowli sprzed tej daty nic się nie zachowało — najprawdopodobniej uległa zniszczeniu podczas wielkiego pożaru miasta w 1342 roku. Obecny kościół powstawał etapami przez trzy kolejne stulecia: XIV, XV i XVI wiek, co widać w różnicach stylistycznych między poszczególnymi partiami budowli.

W jakim stylu zbudowano kościół?

Świątynia reprezentuje styl gotyku brabanckiego, charakterystyczny dla dawnych Niderlandów Południowych. Układ przestrzenny obejmuje trójnawowy korpus liczący siedem przęseł, zamknięty pięciobocznym obejściem chóru, oraz kaplice transeptowe dobudowane po bokach. Taki plan — z obejściem wokół prezbiterium — pozwalał pielgrzymom i wiernym okrążać ołtarz główny bez zakłócania nabożeństwa.

Co można zobaczyć wewnątrz?

Wieża kościoła kryje kompletny carillon liczący aż 49 dzwonów — instrument na tyle rozbudowany, że pozwala na wykonywanie pełnego repertuaru muzycznego, nie tylko sygnałów godzinowych. Mechelen jest zresztą miastem o silnej tradycji carillonowej, a ten zestaw dzwonów wpisuje się w to dziedzictwo.

Wśród dzieł sztuki znajdujących się w kościele wyróżniają się dwa tryptyki. Pierwszy, znany jako tryptyk rybaków (lub sprzedawców ryb), został namalowany przez Petera Paula Rubensa — jednego z najważniejszych malarzy barokowych Europy Północnej. Drugi, tryptyk świętego Antoniego, wyszedł spod pędzla Michiela II Coxie, malarza działającego w XVI wieku, znanego z prac dla dworu i kościołów w regionie.

Jakie burzliwe wydarzenia przetrwał kościół?

Historia świątyni odzwierciedla trudne dzieje religijne Niderlandów w XVI wieku. Podczas ikonoklazmu w Mechelen 23 sierpnia 1566 roku — fali niszczenia obrazów religijnych przez protestanckich reformatorów — kościół nad Dylą został oszczędzony. Miejscowi flisacy i przewoźnicy rzeczni zablokowali wówczas dostęp protestującym, nie dopuszczając ich do wnętrza budowli.

Kościół nie uniknął jednak późniejszych nieszczęść. W 1572 roku został splądrowany podczas tzw. Furii Hiszpańskiej — fali przemocy żołnierzy hiszpańskich wobec miast niderlandzkich w okresie wojny osiemdziesięcioletniej. Osiem lat później, w 1580 roku, świątynia została oczyszczona z wizerunków religijnych przez protestantów, co było typowym działaniem w ramach reformacyjnego sprzeciwu wobec kultu obrazów i rzeźb sakralnych.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? Na lewym brzegu Dyle w Mechelen, w miejscu tradycyjnie wskazywanym jako lokalizacja pierwszej świątyni parafialnej miasta.

Z jakiego okresu pochodzi budowla? Obecna forma kościoła powstawała od XIV do XVI wieku, w stylu gotyku brabanckiego.

Co jest największą atrakcją wnętrza? Tryptyk namalowany przez Rubensa oraz tryptyk świętego Antoniego autorstwa Michiela II Coxie, a także 49-dzwonowy carillon w wieży.

Czy kościół ucierpiał w czasie wojen religijnych? Tak — przetrwał ikonoklazm z 1566 roku dzięki obronie miejscowych flisaków, ale został splądrowany podczas Furii Hiszpańskiej w 1572 roku i oczyszczony z obrazów w 1580 roku.