Church of Blessed Giuliana of Collalto

Kościół błogosławionej Julianny z Collalto stoi w górnej części miasteczka Brtnice na Wysoczyźnie, na terenie dawnego klasztoru paulinów, tuż obok zamku brtnickiego. To niewielka świątynia filialna należąca do rzymskokatolickiej parafii Brtnice, łatwa do pominięcia dla kogoś, kto szuka tylko głównego kościoła farnego w mieście, a warta odwiedzenia dla miłośników baroku i historii zakonnej.

Skąd wzięła się ta budowla?

Kościół powstał jeszcze przed 1630 rokiem z przebudowy starszej świątyni luterańskiej pod wezwaniem św. Mateusza – stąd zachowane do dziś gotyckie elementy konstrukcji. Gdy w Brtnicach osiedlili się paulini, budynek został włączony w teren nowo wznoszonego klasztoru i przebudowany w duchu baroku według projektu włoskiego architekta Giovanniego Battisty Pieroniego. Koniec XVIII wieku, czas józefińskich reform kasujących klasztory, przyniósł kres funkcji sakralnej – świątynię zdesakralizowano w 1784 roku i zamieniono na magazyn, przez co popadła w zaniedbanie. Dopiero w 1831 roku obiekt odrestaurowano i nadano mu obecne wezwanie: błogosławionej Julianny z Collalto oraz św. Karola Boromeusza.

Kim była błogosławiona Julianna?

Julianna urodziła się w 1186 roku w rodzie Collalto, w okolicach dzisiejszej miejscowości Susegana w prowincji Treviso we Włoszech. Już od dziesiątego roku życia związała się ze wspólnotą zakonną w jednym z klasztorów północnych Włoch, co dało początek jej późniejszemu kultowi – żywemu w Brtnicach do dziś, mimo że sama Julianna nigdy w Czechach nie przebywała.

Co zobaczysz wewnątrz i na zewnątrz?

Kościół to jednonawowa budowla halowa z trójbocznie zamkniętym prezbiterium, nakryta czteroprzęsłowym sklepieniem krzyżowym. Do korpusu dostawiono dwie młodsze kaplice boczne przykryte ośmiopolowymi kopułami – to one nadają bryle charakterystyczną, barokową sylwetkę widoczną już z podzamcza. Nad całością góruje graniasta wieża z przejściem, integrująca kościół z pozostałą zabudową klasztorną. Cała budowla, razem z resztą kompleksu klasztornego, jest wpisana na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Kościół leży w górnej części Brtnic, w bezpośrednim sąsiedztwie zamku, więc najwygodniej połączyć spacer po obu obiektach w jedną wizytę – zamek i teren dawnego klasztoru dzieli zaledwie kilkaset metrów. Jako filia parafialna kościół nie ma stałych godzin otwarcia dla zwiedzających indywidualnych; dostęp do wnętrza bywa ograniczony do mszy i okazjonalnych wydarzeń parafialnych, warto więc wcześniej sprawdzić aktualny harmonogram w parafii Brtnice. Sama bryła i otoczenie klasztorne są dostępne do oglądania z zewnątrz przez cały rok.

Najczęstsze pytania

Czy kościół bł. Julianny to to samo co kościół farny w Brtnicach? Nie. To odrębna świątynia filialna na terenie dawnego klasztoru paulinów, obok zamku – inna niż główny kościół parafialny w centrum miasta (pw. św. Jakuba Większego).

Dlaczego kościół nosi imię włoskiej błogosławionej? Wezwanie nadano dopiero przy odbudowie w 1831 roku, po okresie desakralizacji budynku – kult Julianny z Collalto, włoskiej zakonnicy z XII/XIII wieku, przyjął się wówczas lokalnie w Brtnicach.

Co jest najstarszym elementem budowli? Gotyckie fragmenty pochodzące jeszcze z pierwotnego kościoła luterańskiego św. Mateusza, wzniesionego przed 1630 rokiem, zanim obiekt przebudowano w stylu barokowym.

Czy można zwiedzić wnętrze? Dostęp bywa ograniczony do mszy i wydarzeń parafialnych – warto sprawdzić godziny bezpośrednio w parafii Brtnice przed wizytą.