Chartreuse de Bellary

Chartreuse de Bellary to dawny klasztor kartuzów ukryty w lasach Nièvre, na terenie gminy Châteauneuf-Val-de-Bargis w Burgundii. Miejsce leży około siedmiu kilometrów od wsi, w odosobnieniu, co było zresztą typowe dla wyboru lokalizacji przez kartuzów – zakon ceniący ciszę i oddalenie od świata.

Skąd wzięła się kartuzja w tym miejscu?

Fundacja klasztoru sięga 1209 roku. Ufundował go Hervé IV z Donzy wraz z żoną Mahaut de Courtenay. Para była spokrewniona w czwartym stopniu, co w owym czasie stanowiło przeszkodę kanoniczną do zawarcia małżeństwa. Ufundowanie kartuzji miało pomóc uzyskać od papieża Innocentego III dyspensę i uniknąć unieważnienia związku. Nazwa Bellary prawdopodobnie wywodzi się od starofrancuskiego określenia „beaularriz", oznaczającego nieużytek lub dziki, nieuprawiany teren – co dobrze opisuje charakter miejsca w momencie zakładania klasztoru.

Jak zmieniała się architektura klasztoru?

Pierwsze zabudowania wzniesiono w drewnie. Stopniowo, między 1230 a 1255 rokiem, zastępowano je budowlami kamiennymi, zgodnie z klasycznym układem architektonicznym charakterystycznym dla kartuzji – z wydzieloną częścią dla mnichów żyjących w odosobnieniu i częścią wspólną. Prace budowlane kontynuowano jeszcze pod koniec XIII wieku. Z czasem powstał rozbudowany zespół: kościół, dom przeora, niewielkie domki mnichów, krużganek klasztorny, monumentalna brama w stylu dorycznym z 1788 roku, sala zwana Malgouverne przeznaczona dla gości świeckich, kaplica, młyn, prasa do wina, stodoły, stajnie oraz cmentarz kartuzów.

Jakie wydarzenia historyczne dotknęły klasztor?

Kartuzja przechodziła burzliwe koleje losu, szczególnie w okresach wojen. W 1405 roku, w trakcie wojny stuletniej, klasztor – wówczas prosperujący – został splądrowany przez Anglików, którzy wypędzili mnichów. Zakonnicy wrócili dopiero w 1408 roku. Kolejne wygnanie nastąpiło w 1423 roku, gdy mnichów przepędzili Anglo-Burgundczycy; schronienie znaleźli wtedy w Val-Saint-Georges. Region, położony na styku posiadłości angielskich i Burgundii, ponownie ucierpiał w XVI wieku – miejscowa ludność niemal całkowicie zniknęła w wyniku ówczesnych konfliktów. Mimo tych trudności w XIV wieku Bellary funkcjonowała jako ważny ośrodek rolniczy, a najwyższy poziom rozwoju duchowego osiągnęła jeszcze przed rokiem 1789.

Co stało się z klasztorem po rewolucji?

Rewolucja francuska zakończyła działalność wspólnoty zakonnej. W 1791 roku majątek sprzedano niejakiemu Nicolasowi Defertowi. Od tego czasu Chartreuse de Bellary pozostaje własnością prywatną. Mimo zmiany właściciela najcenniejsze elementy zespołu – wielka kaplica, kaplica boczna wraz z zakrystią, XVI-wieczny refektarz oraz portal pawilonu wejściowego – zostały wpisane do rejestru zabytków historycznych 20 października 1971 roku.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Chartreuse de Bellary? Klasztor leży na terenie gminy Châteauneuf-Val-de-Bargis w departamencie Nièvre, w Burgundii, w odosobnieniu leśnym, kilka kilometrów od centrum wsi.

Czy klasztor można zwiedzać? Obiekt jest własnością prywatną, dlatego dostępność dla zwiedzających bywa ograniczona – przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje u lokalnych instytucji turystycznych.

Dlaczego klasztor założono akurat w tym miejscu? Kartuzi celowo wybierali odludne, leśne tereny sprzyjające kontemplacji i oddaleniu od świata – taki właśnie charakter miała okolica Bellary w chwili fundacji.

Co przetrwało z pierwotnego założenia? Z zespołu klasztornego zachowały się m.in. wielka kaplica, kaplica boczna z zakrystią, XVI-wieczny refektarz oraz brama wjazdowa z 1788 roku – elementy te są dziś chronione jako zabytek.