Chapel of the Holy Sepulchre in Votice

Kaplica Bożego Grobu w Voticích to niewielka, ale niezwykła barokowa budowla stojąca na terenie dawnego cmentarza przy klasztorze franciszkanów w Voticích, w powiecie Benešov w kraju środkowoczeskim. To jedna z niewielu kaplic w Czechach, która nie jest luźną interpretacją Grobu Świętego w Jerozolimie, lecz jego świadomą, wymierzoną kopią.

Jak dotrzeć?

Votice leżą w środkowych Czechach, mniej więcej w połowie drogi między Pragą a Táborem, niedaleko trasy prowadzącej dalej na południe kraju. Do miasteczka najwygodniej dojechać samochodem lub pociągiem regionalnym — stacja kolejowa znajduje się w centrum, a kaplica stoi tuż przy dawnym cmentarzu, w sąsiedztwie zabudowań pofranciszkańskiego klasztoru, więc dotarcie na miejsce pieszo z centrum zajmuje kilka minut.

Dlaczego ta kaplica jest wyjątkowa?

Pomysł budowy narodził się około 1658 roku za sprawą Marii Františki, siostry hraběte Ferdinanda Františka z Vrtby, właściciela okolicznych dóbr. Chcąc, by kaplica wiernie odtwarzała oryginał, wysłała do Jerozolimy dwóch franciszkanów — Innocentego Maryšku i Elevata Wienera — z zadaniem sporządzenia dokładnych szkiców i pomiarów Grobu Świętego. Sama budowa ruszyła dopiero w 1685 roku, a więc niemal trzy dekady po tej podróży, i trwała do konsekracji, która odbyła się 13 kwietnia 1689 roku z rąk sedleckiego dziekana Jiřího Konráda Geneliusa.

Co zobaczysz na miejscu?

Kaplica ma formę wydłużonej, kamiennej budowli z granitowych ciosów, zwieńczonej sześcioboczną kopułą wspartą na dwunastu kolumnach zdobionych liściastymi kapitelami — motyw rzadko spotykany w tej skali w regionie. Wnętrze podzielone jest na dwie części: główną komorę o wysokości niespełna 3,6 metra i wymiarach około 3 na 3,15 metra, oraz wąską komorę grobową, do której prowadzi niskie, ciasne przejście (zaledwie 1,47 metra wysokości i 0,82 metra szerokości) — układ celowo naśladujący proporcje jerozolimskiego pierwowzoru. Ściany zdobiły niegdyś freski w ciepłych, różowawych tonach imitujących marmur; po renowacji z lat 1994–1996 odtworzono około połowy pierwotnej dekoracji. W kaplicy zachowały się też XVIII-wieczne rzeźby i przedmioty o charakterze religijnym.

Jak dbano o zabytek przez wieki?

Kaplica wraz z otaczającym ją murem jest chroniona jako czeski zabytek kultury od 1965 roku. Na przestrzeni lat przechodziła kolejne renowacje — najważniejsze w 1852 roku, w latach 60. i 70. XX wieku, w latach 1994–1996 oraz najświeższą w latach 2018–2020. Dzięki tym pracom obiekt, mimo wieku i skromnych rozmiarów, zachował się w stanie pozwalającym dziś ocenić zarówno jego architekturę, jak i pierwotną ideę twórców.

Kiedy przyjechać?

Jako obiekt położony na wolnym powietrzu, kaplica najlepiej prezentuje się w cieplejszej części roku — od wiosny do wczesnej jesieni, gdy dłuższe dni i lepsze warunki sprzyjają spokojnemu zwiedzaniu terenu dawnego cmentarza. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem samych Voticích i pobliskiego dawnego klasztoru franciszkanów, co pozwala lepiej zrozumieć kontekst, w jakim kaplica powstała.

Najczęstsze pytania

Dlaczego kaplica w Voticích jest wyjątkowa? Została zaprojektowana jako wierna kopia Grobu Świętego w Jerozolimie — jej twórcy wysłali w tym celu franciszkanów do Ziemi Świętej, by zdobyć dokładne szkice i wymiary oryginału.

Kto ufundował budowę kaplicy? Inicjatorką była Maria Františka, siostra hraběte Ferdinanda Františka z Vrtby, a budowę rozpoczęto w 1685 roku, kończąc ją konsekracją w 1689 roku.

Co można zobaczyć wewnątrz? Główną komorę i wąską komorę grobową naśladującą układ jerozolimskiego pierwowzoru, fragmenty odtworzonych fresków oraz XVIII-wieczne rzeźby religijne.

Czy kaplica jest chroniona jako zabytek? Tak — wraz z otaczającym murem figuruje w rejestrze czeskich zabytków kultury od 1965 roku i była wielokrotnie poddawana renowacji, ostatnio w latach 2018–2020.