Chapel of Saint Procopius

Kaplica świętego Prokopa w miejscowości Pikárec na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej to niewielka, ale najważniejsza budowla sakralna wsi — stoi na górnej części placu wiejskiego i od stu lat wyznacza jego oś. Nie znajdziemy jej w przewodnikach po wielkich zabytkach regionu, ale dla samego Pikárca to punkt centralny, wokół którego skupia się lokalna historia.

Kiedy powstała kaplica św. Prokopa w Pikárcu?

Obecna budowla pochodzi z 1923 roku. Postawiono ją na fundamentach starszej kaplicy z 1776 roku, która wcześniej stała w tym samym miejscu. Taki sposób budowy — nowa kaplica na starych fundamentach — jest typowy dla wielu wsi Wysoczyzny, gdzie drewniane lub prostsze murowane obiekty z XVIII wieku z czasem zastępowano trwalszymi konstrukcjami. Data 1923 oznacza więc nie pierwsze poświęcenie miejsca kultu w Pikárcu, lecz jego odbudowę w formie, którą można oglądać dziś.

Jak wygląda kaplica dziś?

To prosta, niewielka budowla sakralna z charakterystyczną wieżyczką z dzwonem oraz wysokim, stożkowym (namiotowym) dachem. Taka bryła — skromna, bez rozbudowanej dekoracji — jest typowa dla kaplic wiejskich budowanych na potrzeby lokalnej społeczności, a nie jako reprezentacyjne fundacje kościelne czy szlacheckie. Kaplica zajmuje eksponowane miejsce w górnej części návsi, dzięki czemu jest widoczna z większości punktów wsi i naturalnie pełni rolę wizualnego centrum Pikárca.

Co jeszcze warto zobaczyć w Pikárcu?

W bezpośrednim sąsiedztwie, przy miejscowym domu kultury, stoi żeliwny krzyż z 1856 roku, ufundowany przez małżeństwo Zemanów. To kolejny element małej architektury sakralnej typowej dla czeskiej wsi — krzyże przydrożne i wiejskie stawiano zwykle jako wotum lub podziękowanie, a ich fundatorzy są często znani z imienia i nazwiska, tak jak w tym przypadku. Nieopodal kaplicy znajduje się również pomnik poświęcony mieszkańcom wsi, którzy zginęli w wojnach — typowy element wiejskich placów w całych Czechach, przypominający o lokalnych ofiarach konfliktów XX wieku.

Skąd wzięła się nazwa Pikárec i jaka jest historia wsi?

Najstarsze zachowane wzmianki o osadzie sięgają roku 1192. Wieś założyli osadnicy określani jako Pikharti — nazwa ta w miejscowej tradycji tłumaczona jest jako „czescy bracia” i to od niej pochodzi nazwa miejscowości. Pierwsi mieszkańcy karczowali okoliczne lasy, by z pozyskanego drewna budować swoje domostwa — typowy scenariusz kolonizacji Wysoczyzny Czesko-Morawskiej w średniowieczu. Dziś Pikárec leży około 16 km od Velkého Meziříčí, w kierunku Nového Města na Moravě, na wysokości 543 m n.p.m., a wieś liczy niespełna 340 mieszkańców na obszarze 846 hektarów. W 2005 roku otrzymała tytuł „Wieś Vysočiny” za dbałość o zieleń i środowisko naturalne — dowód, że mimo niewielkich rozmiarów lokalna społeczność aktywnie dba o wspólną przestrzeń, której symbolem pozostaje właśnie kaplica św. Prokopa.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano obecną kaplicę św. Prokopa? W 1923 roku, na fundamentach wcześniejszej kaplicy z 1776 roku.

Jak wygląda architektura kaplicy? To prosta, niewielka budowla z wieżyczką z dzwonem i wysokim, stożkowym dachem, bez rozbudowanej dekoracji.

Co jeszcze można zobaczyć w pobliżu kaplicy? Żeliwny krzyż z 1856 roku ufundowany przez małżeństwo Zemanów oraz pomnik poświęcony poległym mieszkańcom wsi.

Skąd pochodzi nazwa Pikárec? Od osadników zwanych Pikharti („czescy bracia”), którzy założyli wieś około 1192 roku.