Chapel of Our Lady of Sorrows

Kaplica Matki Bożej Bolesnej stoi na środku niemal okrągłego rynku we wsi Čížov, w gminie należącej do rejonu Znojmo na południowej Morawie, w pobliżu miasteczka Vranov nad Dyjí i Parku Narodowego Podyjí. To niewielka, ale charakterystyczna budowla sakralna, która od ponad 250 lat wyznacza centrum wsi.

Kto i kiedy wzniósł kaplicę?

Kaplicę wybudowano w 1756 roku z inicjatywy Michaela Antona z Althannu (1716–1774), przedostatniego pana na zamku w Vranovie nad Dyjí, do którego od wieków należała administracja wsi. Za autora projektu uznaje się Matyáša Kirchmayera, budowniczego związanego z Vranovem – choć źródła zastrzegają, że jest to przypisanie prawdopodobne, a nie w pełni potwierdzone. Sama wieś Čížov (niem. Zaisa) jest wzmiankowana już w 1323 roku, więc kaplica powstała, gdy osada miała za sobą kilkaset lat historii.

Jak zbudowana jest kaplica?

To orientowana, podłużna budowla wzniesiona na planie wieloboku, z płytką apsydą dostawioną od strony prezbiterium. Nad fasadą zachodnią, przy głównym wejściu, wznosi się smukła wieża na planie prostokąta, otwarta z każdej strony, z oknami zamkniętymi półkoliście, zwieńczona namiotowym dachem z krzyżem. Pierwotnie kaplica była skromniejsza – wieżę dobudowano dopiero w 1787 roku, a zawieszono w niej dwa stare dzwony, które służą do dziś.

Co zmieniło się we wnętrzu?

W 1862 roku do kaplicy dobudowano zakrystię i powiększono drewniany chór muzyczny. Wnętrze zdobią freski przedstawiające Boga Ojca, Ducha Świętego oraz czternastu świętych – to lokalna wersja kultu Czternastu Świętych Wspomożycieli, w której miejsce świętego Cyriaka zajął święty Wawrzyniec. Kaplica nigdy nie została podłączona do sieci elektrycznej, dzięki czemu zachowała surowy, historyczny charakter wnętrza.

Czy kaplica pełni funkcję do dziś?

Tak – choć nie jest to kościół parafialny, mieszkańcy i turyści nadal mogą uczestniczyć tu w okazjonalnych nabożeństwach, a wnętrze bywa też miejscem koncertów kameralnych. W 1990 roku obiekt przeszedł gruntowną renowację przeprowadzoną przez fundację zajmującą się odnową zabytków sakralnych dekanatu znojemskiego, dzięki czemu budynek jest dziś w dobrym stanie technicznym.

Dlaczego warto zobaczyć kaplicę w Čížovie?

Kaplica jest jednym z niewielu punktów orientacyjnych na krągłym, historycznym rynku wsi i dobrze ilustruje typ niewielkiej, wiejskiej architektury sakralnej południowej Moraw z połowy XVIII wieku. To także wygodny przystanek dla osób zwiedzających okolice Vranova nad Dyjí i Parku Narodowego Podyjí – można tu zatrzymać się na chwilę, obejrzeć wieżę z dzwonami i freski, zanim ruszy się dalej szlakami w stronę granicy z Austrią.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała kaplica w Čížovie? W 1756 roku, z fundacji Michaela Antona z Althannu, ówczesnego pana na zamku w Vranovie nad Dyjí.

Kto zaprojektował budowlę? Projekt przypisuje się Matyášowi Kirchmayerowi, budowniczemu działającemu w Vranovie nad Dyjí.

Czym wyróżnia się wieża kaplicy? Powstała później niż sama kaplica, w 1787 roku, i mieści dwa historyczne dzwony używane do dziś.

Co można zobaczyć wewnątrz? Freski z wizerunkiem Boga Ojca, Ducha Świętego i czternastu świętych, w tym lokalny wariant kultu Czternastu Świętych Wspomożycieli.

Czy kaplica jest czynna? Służy do okazjonalnych nabożeństw i koncertów; nie ma w niej elektryczności, co podkreśla jej historyczny charakter.