Cemetery of San Rafael y San Roque

Cmentarz San Rafael y San Roque to najstarsza zachowana nekropolia Santa Cruz de Tenerife, położona w dzielnicy Cuatro Torres, na terenie dawnych pól między historycznymi kaplicami La Regla i San Sebastián. Miejsce łączy w sobie funkcję zabytku architektonicznego i świadectwa jednego z najtrudniejszych okresów w historii miasta.

Dlaczego powstał ten cmentarz?

Do początku XIX wieku zmarłych w Santa Cruz de Tenerife chowano tradycyjnie przy kościołach, w obrębie miasta. Już w 1799 roku król Karol IV nakazał tworzenie cmentarzy poza granicami hiszpańskich miast, by ograniczyć ryzyko zakażeń wynikających z rozkładu ciał pochowanych w świątyniach. Miasto nie miało jednak pilnej potrzeby zmiany tego zwyczaju, dopóki nie uderzyła w nie epidemia żółtej febry.

W 1810 roku choroba, przywleczona przez statki przybywające z Kadyksu, zabiła 1332 mieszkańców. Skala tragedii wymusiła szybkie działanie władz — w 1811 roku wytyczono granice i układ nowego, świeckiego cmentarza, który miał pomieścić aż 20 tysięcy pochówków. Prace budowlane trwały ponad dekadę, a cmentarz oficjalnie ukończono 4 marca 1823 roku.

Jak wygląda podział cmentarza?

Charakterystyczną cechą nekropolii jest jej podział na dwie odrębne części: katolicką i protestancką. Sekcja protestancka powstała później niż katolicka — jej budowę zatwierdziła Rada Miejska Santa Cruz 13 listopada 1831 roku, powołując się na postanowienia traktatu z Utrechtu, który regulował prawa wyznaniowe obcokrajowców na Wyspach Kanaryjskich. Dzięki temu na cmentarzu znalazły miejsce pochówku również osoby innych wyznań niż katolickie, co było rzadkością w ówczesnej Hiszpanii i odzwierciedlało międzynarodowy charakter portowego miasta, przez które przewijali się kupcy i marynarze z całej Europy.

Kiedy cmentarz przestał być używany?

Nekropolia San Rafael y San Roque pełniła swoją funkcję przez blisko sto lat. Zaprzestano w niej pochówków 27 stycznia 1916 roku, gdy w mieście otwarto nowy cmentarz na terenie Montaña de Hoya Fría, lepiej dostosowany do rosnących potrzeb rozwijającej się Santa Cruz de Tenerife. Od tego momentu stary cmentarz stopniowo tracił na znaczeniu jako miejsce aktywnych pochówków, zyskując za to status historycznego świadectwa dawnych czasów.

Jaki status ma dziś to miejsce?

Wartość historyczna i architektoniczna cmentarza została oficjalnie potwierdzona 27 października 2004 roku, gdy uznano go za dobro kultury w kategorii zabytku (Bien de Interés Cultural, kategoria Monumento). Ten status prawny chroni teren przed zniszczeniem i zobowiązuje władze do dbania o jego zachowanie dla przyszłych pokoleń.

Dziś cmentarz San Rafael y San Roque jest cichym miejscem, które przyciąga osoby zainteresowane historią Santa Cruz de Tenerife, architekturą sepulkralną XIX wieku oraz śladami epidemii, które ukształtowały rozwój miasta. To także rzadka okazja, by zobaczyć w jednym miejscu ślady dwóch różnych tradycji religijnych, współistniejących na przestrzeni dziesięcioleci.

Najczęstsze pytania

Dlaczego zbudowano ten cmentarz akurat w tym miejscu? Wybrano teren poza ówczesnymi granicami miasta, między starymi kaplicami La Regla i San Sebastián, zgodnie z ówczesnymi zasadami sanitarnymi nakazującymi lokalizowanie cmentarzy z dala od zabudowy mieszkalnej.

Ile osób mógł pomieścić cmentarz? Zaprojektowano go z myślą o 20 tysiącach pochówków.

Czym różni się część katolicka od protestanckiej? Część katolicka powstała jako pierwsza wraz z całym założeniem w latach 1811–1823, natomiast sekcja protestancka została dodana w 1831 roku na mocy zgody władz miejskich, umożliwiając pochówek osobom innych wyznań chrześcijańskich.

Czy cmentarz nadal jest użytkowany? Nie, pochówki zakończono w 1916 roku, gdy otwarto nowy cmentarz na Montaña de Hoya Fría.