Cemetery of San José

Cmentarz San José to główna nekropolia Pampeluny, założona na początku XIX wieku w wyniku dekretów królewskich zakazujących chowania zmarłych na terenie kościołów. Dziś zajmuje ponad 127 000 metrów kwadratowych i pozostaje żywym, wciąż użytkowanym miejscem pochówku, a zarazem świadkiem dwóch stuleci historii miasta.

Dlaczego powstał cmentarz poza murami miasta?

W XVIII i na początku XIX wieku grzebanie zmarłych w kościołach i przy nich uznano za zagrożenie sanitarne. Rada Najwyższa Nawarry wydała w tej sprawie dekrety w 1787 i 1804 roku, nakazujące budowę cmentarzy poza granicami miejscowości. Decyzję przypieczętował dekret królewski Karola IV z czerwca 1804 roku, który wprost zabraniał pochówków w świątyniach. W ślad za tym władze Pampeluny przystąpiły do wyboru odpowiedniej działki i przygotowania planów nowej, "przewiewnej" nekropolii, jak wymagały ówczesne przepisy sanitarne.

Kiedy i jak zbudowano cmentarz?

Teren pod cmentarz, w dzielnicy zwanej Berichitos, wybrał i zakupił dyrektor inżynierów Miguel Hermosilla. W styczniu 1806 roku podjęto decyzję o budowie, a przygotowanie planów powierzono architektowi miejskiemu Juanowi Antoniowi Pagoli. Prace budowlane trwały do 1808 roku, kiedy to 8 grudnia odbył się pierwszy pochówek. Był to czas napoleońskiej wojny na Półwyspie Iberyjskim – wśród pierwszych osób pochowanych na nowym cmentarzu znaleźli się francuscy żołnierze, ofiary gorączki i walk toczonych w Nawarze. Cmentarz stał się miejski dopiero wiosną 1829 roku, a szerzej zaczęli z niego korzystać mieszkańcy Pampeluny w latach 30. XX wieku.

Jak zorganizowana była pierwotna nekropolia?

Pierwotny układ cmentarza dzielił go na osiem części, przypisanych różnym grupom zmarłych w zależności od tego, skąd pochodzili: szpitala wojskowego, parafii San Juan Bautista, San Saturnino, San Nicolás i San Lorenzo, szpitala cywilnego, duchownych oraz władz cywilnych i wojskowych. Taki podział odzwierciedlał ówczesną strukturę społeczną i administracyjną miasta oraz sposób, w jaki organizowano opiekę nad zmarłymi w poszczególnych instytucjach.

Co można dziś zobaczyć na cmentarzu?

Na obsadzonych drzewami alejach cmentarza sąsiadują ze sobą proste groby ziemne, kute w kamieniu grobowce oraz rzeźby przedstawiające zmęczone anioły – typowe dla XIX-wiecznej sztuki funeralnej. Z biegiem dziesięcioleci cmentarz rozrastał się niczym miasto: powstawały kolejne kwatery, kaplice, panteony rodzinne i rozbudowy terenu. Obecnie znajduje się tu około 17 000 nisz, 2000 kolumbariów, 5000 grobów ziemnych oraz 3500 panteonów.

Kto spoczywa na cmentarzu San José?

Wśród najbardziej znanych osób pochowanych na cmentarzu jest Pablo Sarasate, wybitny skrzypek i kompozytor, uznawany za jednego z najsłynniejszych synów Pampeluny, którego pochowano tu w 1909 roku. Obecność jego grobu, obok licznych rodzinnych panteonów i pomników dawnych mieszkańców miasta, sprawia, że cmentarz jest traktowany również jako miejsce pamięci lokalnej historii, a nie tylko funkcjonalna nekropolia.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał cmentarz San José? Budowę rozpoczęto w 1806 roku, a pierwszy pochówek odbył się 8 grudnia 1808 roku.

Dlaczego cmentarz założono poza miastem? Ze względu na przepisy sanitarne z końca XVIII i początku XIX wieku, które zakazywały chowania zmarłych w kościołach i nakazywały budowę cmentarzy poza zabudową miejską.

Jak duży jest cmentarz San José? Zajmuje ponad 127 000 metrów kwadratowych i mieści tysiące nisz, grobów ziemnych, kolumbariów i panteonów.

Kto jest najbardziej znaną osobą pochowaną na tym cmentarzu? Pablo Sarasate, słynny skrzypek i kompozytor pochodzący z Pampeluny, spoczywający tu od 1909 roku.