Cemetery in Vrbno pod Pradědem

Cmentarz we Vrbnie pod Pradědem to zabytkowy cmentarz komunalny położony na zboczu wzgórza tuż za centrum miasteczka Vrbno pod Pradědem, u podnóża Pradziada w czeskich Jesionikach. Obecny cmentarz powstał w XVIII wieku i zastąpił dwa wcześniejsze miejsca pochówku istniejące w mieście od początku XVII wieku – jego historia odzwierciedla losy niewielkiej śląsko-morawskiej miejscowości na przestrzeni ponad czterystu lat.

Jak wyglądała historia pochówków we Vrbnie przed powstaniem obecnego cmentarza?

Zanim powstał dzisiejszy cmentarz, mieszkańcy Vrbna chowali swoich zmarłych w kilku różnych miejscach. Już w 1613 roku założono w mieście cmentarz protestancki, a niedługo później, w górnej części rynku, przy kościele św. Michała, powstał cmentarz katolicki – konsekrowany w 1655 roku przez biskupa Jana Gobara. Dodatkowo w 1633 roku, w związku z epidemią, wyznaczono osobny cmentarz morowy na polanie przed lasem, przy starej drodze prowadzącej do Andělské Hory. Pochówki na tym cmentarzu trwały przez blisko dwieście lat – zaprzestano ich w 1826 roku, gdy zabudowa wokół rynku pozbawiła miasto miejsca na dalsze poszerzanie nekropolii.

Kiedy powstał obecny cmentarz i kto go konsekrował?

W 1774 roku miasto zakupiło działkę na zboczu wzgórza za zabudową Vrbna i otoczyło ją kamiennym murem. Trzy lata później, w 1777 roku, nowy cmentarz konsekrował biskup ołomuniecki, hrabia Breuer. Po zamknięciu starego cmentarza morowego w 1826 roku wiele nagrobków oraz szczątki zmarłych przeniesiono właśnie na ten nowy teren. Świadectwem tego przeniesienia jest wmurowana w mur cmentarny kamienna płyta nagrobna z datą 1707 – jeden z niewielu materialnych łączników między starym a nowym miejscem pochówku.

Jak zmieniała się powierzchnia cmentarza?

Cmentarz rozrastał się wraz z miastem. W 1893 roku powiększono jego obszar, a sam teren przeszedł na własność kościoła. Ostateczne, dzisiejsze rozmiary – około 5000 metrów kwadratowych – cmentarz uzyskał w 1911 roku, po kolejnym powiększeniu. Ta wielkość pozostaje niezmienna do dziś, mimo że miasteczko wokół niego rozwijało się przez kolejne dekady.

Co jeszcze można znaleźć na terenie cmentarza?

Obok historycznych nagrobków i murowanego ogrodzenia na terenie cmentarza rośnie stara lipa, uznana za pomnik przyrody (památný strom) ze względu na swój wiek i rozmiary. W 2016 roku wybudowano tu również nowoczesną kaplicę – smuteční síň, czyli dom pogrzebowy, który dziś służy ceremoniom pogrzebowym mieszkańców miasta i okolicznych wsi.

Dlaczego cmentarz jest uznawany za zabytek?

Ze względu na swoją historię sięgającą XVIII wieku oraz zachowane elementy – kamienny mur, przeniesione nagrobki i pamiątkową płytę z 1707 roku – cmentarz został wpisany do państwowego rejestru zabytków kultury (przed 1988 rokiem). To sprawia, że jest to nie tylko miejsce pochówku, ale i świadek architektoniczno-historycznego rozwoju Vrbna pod Pradědem, czytelny dla każdego, kto zechce przejść się wzdłuż jego kamiennego muru.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się cmentarz we Vrbnie pod Pradědem? Na zboczu wzgórza tuż za zabudową miasta, na terenie zakupionym w 1774 roku.

Kiedy powstał obecny cmentarz? Teren zakupiono w 1774 roku, a konsekrowano go w 1777 roku.

Co stało się ze starym cmentarzem morowym? Pochówki na nim zakończono w 1826 roku, a wiele nagrobków i szczątków przeniesiono na nowy cmentarz.

Jaką powierzchnię ma cmentarz? Około 5000 m², po powiększeniach w 1893 i 1911 roku.

Czy cmentarz jest zabytkiem? Tak, został wpisany do państwowego rejestru zabytków kultury przed 1988 rokiem.