Zamek w Čekyně (Přerov)

Zamek w Čekyně to renesansowa rezydencja stojąca na skraju wzniesienia nad wsią Čekyně, dziś częścią miasta Přerov na Morawach. Do budowli prowadzą od strony wsi schody wykute w zboczu, a sama bryła zamku – czterokrzydłowa, z dziedzińcem otoczonym krużgankami – należy do ciekawszych, choć mało znanych przykładów renesansowej architektury rezydencjonalnej regionu przerowskiego.

Skąd się wzięła osada i jak długo istnieje?

Pierwsza pisemna wzmianka o wsi Čekyně pochodzi z 1318 roku. Wcześniejszą budowlą w tym miejscu była gotycka tvrz (obronna siedziba rycerska), wzniesiona w połowie XIV wieku – to ona poprzedzała dzisiejszy zamek.

Kto władał tvrzą w średniowieczu?

W 1368 roku tvrz należała do braci Zdeňka i Protivca z Čekyně – rodu władyków (drobnej szlachty), który piastował posiadłość aż do 1447 roku, gdy przejął ją Jan Múkař z Kokor. Od co najmniej 1498 roku siedzibą władali Vilém i Kuneš z Vrchlabí, a ich ród utrzymał się tu do 1581 roku, kiedy majątek kupił Tas Podstatský z Prusinovic.

Kiedy powstał dzisiejszy renesansowy zamek?

Syn Tasa Podstatského, Tas Václav Podstatský, w 1618 roku wzniósł w miejscu dawnej tvrzy czterokrzydłowy zamek w stylu renesansowym. To przebudowy rodu Podstatských z Prusinovic nadały budowli obecny charakter – jeszcze w 1602 roku źródła mówią wyraźnie o „tvrzy", co wskazuje, że przemiana w reprezentacyjną rezydencję nastąpiła dopiero w pierwszych dekadach XVII wieku. Dziedziniec otrzymał wówczas krużganki (ochozy), a wjazd zdobi bogato rzeźbiony, boniowany portal – ślad ambicji budowlanych ówczesnych właścicieli. Prace objęły też całoobwodową zabudowę w miejscu dawnych, gotyckich murów obronnych. Ród Podstatských ufundował ponadto na terenie zamku kaplicę św. Anny.

Jak zamek przetrwał wojnę trzydziestoletnią?

Rok 1642 przyniósł Čekyni katastrofę – oddział wojsk szwedzkich, zajmujących wówczas pobliski Přerov, najechał wieś i doprowadził ją do ruiny. Skutki były drastyczne: przed wojną w Čekyni stało 29 domów i mieszkało około 203 osób, po jej zakończeniu ocalało jedynie 7 domów i 49 mieszkańców. Kolejne większe przekształcenia budowli, obejmujące zwłaszcza skrzydło południowe, przeprowadzono dopiero w XVIII wieku.

Kto był właścicielem zamku w czasach nowożytnych?

W 1835 roku majątek nabyła rodzina Eichhoffów, która zarządzała nim aż do 1925 roku. Od tego momentu budynek zamku zaczęto wykorzystywać do celów gospodarczych.

Czy zamek można dziś zwiedzać?

Nie. Zamek w Čekyně pozostaje własnością prywatną i jest niedostępny dla zwiedzających – nie ma w nim ekspozycji ani regularnie otwieranych wnętrz. Można natomiast obejrzeć bryłę budowli z zewnątrz, podchodząc od strony wsi po schodach prowadzących na skarpę, na której stoi zamek.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Čekyně jest otwarty dla turystów? Nie, obiekt znajduje się w rękach prywatnych i nie jest udostępniony do zwiedzania wnętrz.

Ile lat liczy sobie zamek? Sama wieś Čekyně jest wzmiankowana od 1318 roku, wcześniejsza tvrz powstała w połowie XIV wieku, a obecny renesansowy zamek wzniesiono w 1618 roku – ma więc ponad 400 lat.

Kto zbudował dzisiejszy zamek? Renesansową budowlę w obecnym kształcie wzniósł Tas Václav Podstatský z Prusinovic w 1618 roku, na miejscu wcześniejszej gotyckiej tvrzy.

Czy zamek ucierpiał podczas wojen? Tak – w 1642 roku, w trakcie wojny trzydziestoletniej, wieś i okolice zamku spustoszył oddział wojsk szwedzkich, co drastycznie zmniejszyło liczbę domów i mieszkańców.

Jak dotrzeć do zamku? Zamek stoi na skraju wzniesienia nad wsią Čekyně, dziś częścią Přerova na Morawach; od strony wsi prowadzą do niego schody wykute w zboczu.