Zámek Nenakonice

Zámek Nenakonice to barokowy pałacyk stojący w północnej części wsi Věrovany, w powiecie Ołomuniec, na Hané. Wzniesiony w pierwszej połowie XVIII wieku jako letnia rezydencja kanoników kapituły ołomunieckiej, dziś stoi opuszczony i niedostępny dla zwiedzających — mimo to jego historia i losy w XX wieku wciąż przyciągają miłośników zapomnianych rezydencji.

Skąd wzięła się osada Nenakonice?

Nenakonice po raz pierwszy pojawia się w dokumentach już w 1131 roku, w akcie założycielskim kapituły ołomunieckiej — i to właśnie kapituła władała tą osadą nieprzerwanie do 1948 roku. Nenakonice było centrum niewielkiego majątku ziemskiego, do którego należały również pobliski Dub nad Moravou, Dluhonice oraz osada Sokol, założona w 1786 roku. Dziś Nenakonice funkcjonuje jako północna część gminy Věrovany.

Kto i kiedy zbudował zamek?

Sam zamek jest znacznie młodszy niż osada — powstał między 1717 a 1730 rokiem z inicjatywy hraběte Františka Ferdinanda Oedta, kanonika (proboszcza) kapituły ołomunieckiej. Jego herb do dziś widnieje nad byłym głównym wejściem do budynku. Budowlę wzniesiono w pobliżu folwarku należącego do kapituły, a jej funkcja była podwójna: letnia rezydencja dla ołomunieckich kanoników oraz siedziba zarządcy majątku nenakonickiego.

Jak zmieniał się wygląd budowli w kolejnych dekadach?

Po Oedtcie majątek i budowę kontynuował jego następca, kanonik Otto Honorius Egkh, który w latach 1730–1748 rozbudował zamek. Kolejne poważne przebudowy przypadły na czasy kanonika Karla hraběte Martinica (proboszcz w latach 1748–1767), a barokowe prace wykończeniowe zamknął w 1780 roku kanonik Jan Matěj Butz z Rollsberka. Ostateczny, obecnie znany kształt budowla otrzymała w pierwszych dekadach XIX wieku, za czasów proboszcza Marii Weikharda hraběte Trautmannsdorffa.

Architektonicznie zamek zaczynał jako jednoskrzydłowa barokowa budowla z centralną wieżą. Do 1740 roku rozbudowano go do układu trzyskrzydłowego. Wieżę usunięto w drugiej połowie XVIII wieku, zastępując ją sklepionym holem wejściowym. Przy głównym wejściu stanął barokowy spichlerz, a na początku XIX wieku dobudowano bramę wjazdową w stylu empire. Zamek otaczały wówczas ozdobne ogrody.

Skarb, pożar i trudny XX wiek

W 1836 roku na terenie zamku odkryto skarb złożony z węgierskich dukatów i monet — ciekawy epizod w historii tego niewielkiego majątku. W 1866 roku budynek strawił pożar; odbudowę zakończono w 1874 roku. W latach dwudziestych XX wieku ówczesny właściciel zaadaptował część zamku na mieszkania. Po 1948 roku majątek przeszedł na własność państwa, a w budynku urządzono magazyn (depozyt) ołomunieckiej biblioteki naukowej.

Czy zamek można dziś zwiedzać?

Nie. Obecnie zamek Nenakonice znajduje się w stanie znacznego zaniedbania i jest całkowicie niedostępny dla odwiedzających — nie prowadzi się tam żadnych zwiedzań ani wydarzeń. Budowla wymagałaby poważnych środków na renowację, a jej dalsze losy pozostają niejasne.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży zamek Nenakonice? W północnej części wsi Věrovany, w powiecie Ołomuniec, w regionie ołomunieckim, na historycznej Hané.

Kto zbudował zamek? Kanonik kapituły ołomunieckiej, hrabě František Ferdinand Oedt, w latach 1717–1730.

Do czego służył zamek pierwotnie? Jako letnia rezydencja kanoników ołomunieckich oraz siedziba zarządcy pobliskiego majątku.

Czy zamek jest otwarty dla turystów? Nie, obiekt jest zamknięty i znajduje się w stanie postępującej degradacji.

Czy z zamkiem wiążą się jakieś ciekawe historie? Tak — w 1836 roku odkryto tam skarb złożony z węgierskich dukatów i monet, a w 1866 roku budynek przetrwał pożar, po którym został odbudowany.