Caverna Pocala / Pečina Pod kalom

Caverna Pocala to jaskinia paleontologiczna w gminie Duino Aurisina (Devin-Nabrežina), na włoskim Krasie triesteńskim, kilkanaście kilometrów od Triestu. W literaturze naukowej i słoweńskiej nazwie funkcjonuje też jako Pod Kalom. To jedno z najważniejszych stanowisk kopalnych szczątków niedźwiedzia jaskiniowego w północno-wschodnich Włoszech.

Co sprawia, że ta jaskinia jest wyjątkowa?

Pocala kryje ogromną ilość skamieniałych kości niedźwiedzia jaskiniowego (Ursus spelaeus) — gatunku, który był prawdopodobnie największym niedźwiedziem, jaki kiedykolwiek żył na Ziemi. Dorosłe samce osiągały masę do tysiąca kilogramów i stawały na tylnych łapach na wysokość 2,5 metra. Część próbek kostnych z najgłębszych warstw wykopalisk ma ponad 45 tysięcy lat, a jedna z datowanych warstw wskazuje na wiek 38–36 tysięcy lat. Badania tafonomiczne prowadzone na materiale z Pocali dostarczyły też pierwszych na Krasie triesteńskim dowodów na kontakt neandertalczyków z niedźwiedziami jaskiniowymi — podobne ślady znaleziono wcześniej w jaskiniach Rio Secco i Fumane po drugiej stronie Adriatyku.

Jak odkryto jaskinię i kto ją badał?

Jaskinię jako pierwsi eksplorowali w 1893 roku Ludwig Karl Moser, nauczyciel niemieckojęzycznego gimnazjum w Trieście, oraz jego uczeń Giovanni Andrea Perko, który później został dyrektorem Jaskiń Postojńskich. Właściwe wykopaliska plejstoceńskiego złoża kostnego rozpoczął Moser w latach 1903–1904, a kontynuował je Carlo Marchesetti, ówczesny dyrektor Miejskiego Muzeum Historii Naturalnej w Trieście, w latach 1904–1905. Kolejne kampanie wykopaliskowe prowadzono aż do 1929 roku, a ich ślady — rowy i wykopy w centralnej komorze — są widoczne do dziś. Większość zebranych szczątków trafiła do zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Trieście, gdzie można je oglądać na stałej wystawie.

Jak dotrzeć do Caverna Pocala?

Jaskinia leży w okolicach miejscowości Aurisina, do której najwygodniej dojechać własnym samochodem — najbliższy punkt orientacyjny to parking przy cmentarzu w Aurisina. Ze względu na charakter obiektu (naturalna jaskinia krasowa, brak infrastruktury turystycznej) zwiedzanie odbywa się wyłącznie w ramach zorganizowanych wycieczek prowadzonych przez lokalne stowarzyszenia speleologiczne, między innymi grupę ONC Società Alpina delle Giulie działającą przy Włoskim Klubie Alpejskim (CAI). Trasa prowadzi w dół, do centralnej komory jaskini, gdzie widać pozostałości historycznych wykopalisk.

Co warto zabrać na wycieczkę?

Uczestnicy takich wypraw powinni zaopatrzyć się w latarkę czołową i gumowe buty, warto też mieć ze sobą ubranie na zmianę — wnętrze jaskini bywa wilgotne i błotniste. Zwiedzanie prowadzone jest zwykle pod opieką konserwatorów muzealnych lub doświadczonych grotołazów, co pozwala bezpiecznie dotrzeć do miejsc, gdzie odkryto najważniejsze skamieniałości.

Kiedy przyjechać?

Wycieczki do jaskini organizowane są okazjonalnie, najczęściej w chłodniejszych porach roku, kiedy temperatura wewnątrz jaskini (stała przez cały rok) kontrastuje najmniej z warunkami na zewnątrz. Warto śledzić kalendarz wydarzeń lokalnych klubów speleologicznych i alpejskich z regionu Triestu, ponieważ dostęp do jaskini nie jest swobodny i wymaga wcześniejszego zapisu.

Najczęstsze pytania

Czy do Caverna Pocala można wejść samodzielnie? Nie zaleca się samodzielnego zwiedzania. To naturalna jaskinia krasowa bez oświetlenia i zabezpieczeń, dostępna praktycznie tylko w ramach zorganizowanych wycieczek speleologicznych.

Dlaczego jaskinia jest znana naukowo? Ze względu na wyjątkowo bogate złoże kości niedźwiedzia jaskiniowego, datowane nawet na ponad 45 tysięcy lat, oraz ślady kontaktu neandertalczyków z tymi zwierzętami.

Gdzie zobaczyć znaleziska z Pocali bez wchodzenia do jaskini? Większość szczątków kostnych jest eksponowana w Muzeum Historii Naturalnej w Trieście, gdzie poświęcono im osobną ekspozycję.

Ile trwa wycieczka do jaskini? Zorganizowane wyprawy zwykle zaczynają się rano (zbiórka około 9:30) i obejmują zejście do centralnej komory oraz zwiedzanie z przewodnikiem; całość zajmuje kilka godzin.