Cathedral of María Inmaculada of Vitoria

Katedra Marii Niepokalanej w Vitorii-Gasteiz (hiszp. Catedral de María Inmaculada de Vitoria, bask. Maria Sortzez Garbiaren katedrala) to neogotycki kościół rzymskokatolicki w stolicy Kraju Basków, znany mieszkańcom jako Nowa Katedra. Świątynia stoi w centralnej dzielnicy Lovaina i jest jednym z największych obiektów sakralnych wzniesionych w Hiszpanii w XX wieku.

Skąd wzięła się potrzeba budowy nowej katedry?

W 1862 roku utworzono diecezję obejmującą trzy baskijskie prowincje historyczne – Álavę, Biskajię i Gipuzkoa. Istniejąca od średniowiecza katedra Santa María, dziś nazywana Starą Katedrą, była w złym stanie technicznym i zbyt mała, by pomieścić duchowieństwo całej powiększonej diecezji. Zapadła decyzja o wzniesieniu nowego, dużo obszerniejszego kościoła katedralnego w innej części miasta.

Jak przebiegała budowa?

Prace ruszyły 4 sierpnia 1907 roku z inicjatywy biskupa Józefa Cadeny y Elety, według projektu architektów Juliána Apraiza i Javiera de Luque. Budowa od początku borykała się z problemami finansowymi, a gdy inicjator przedsięwzięcia awansował na arcybiskupa Burgos, tempo prac wyraźnie spadło. W 1914 roku jego następca na stolicy biskupiej, Prudencio Melo y Alcalde, całkowicie wstrzymał roboty. Świątynię ukończono i otwarto dopiero w 1969 roku – kilkadziesiąt lat po rozpoczęciu prac. Ze względu na skalę i epokę powstania Nowa Katedra bywa określana jako jedna z ostatnich wielkich katedr wzniesionych w Hiszpanii.

Co warto wiedzieć o architekturze wnętrza?

Budowla ma plan krzyża łacińskiego, pięć naw, obejście (girola) prowadzące wokół prezbiterium oraz kryptę. Styl neogotycki widać w strzelistych łukach, żebrowanych sklepieniach i bogatej kamieniarce – choć, jak wyjaśniono niżej, nie wszystkie zaplanowane elementy ozdobne udało się zrealizować.

Dlaczego katedra wygląda inaczej, niż pierwotnie zaplanowano?

Pierwotny projekt przewidywał dwie wysokie wieże frontowe, które nadałyby bryle znacznie bardziej pionowy, strzelisty charakter. Z powodu wieloletnich przerw i braku funduszy wież nigdy nie wzniesiono, a część zaplanowanego detalu dekoracyjnego pominięto. W efekcie budowla sprawia dziś wrażenie bardziej poziomej niż zakładali twórcy projektu – jest to więc świątynia formalnie niedokończona, mimo że od dekad pełni funkcję czynnego kościoła parafialnego.

Najczęstsze pytania

Czym różni się Nowa Katedra od Starej Katedry w Vitorii? Stara Katedra pod wezwaniem Santa María pochodzi z XIII–XIV wieku i stoi w górnej, historycznej części miasta. Nowa Katedra, poświęcona Marii Niepokalanej, powstała w XX wieku w centrum miasta jako odpowiedź na potrzeby powiększonej diecezji.

Gdzie dokładnie znajduje się świątynia? Katedra stoi w centrum Vitorii-Gasteiz, w dzielnicy Lovaina, w łatwo dostępnym miejscu blisko innych atrakcji miasta.

Czy można zwiedzać wnętrze katedry? Tak, świątynia jest czynna w określonych dniach i godzinach w ciągu tygodnia oraz w weekendy; aktualne godziny warto sprawdzić na miejscu lub telefonicznie, ponieważ mogą się zmieniać.

Dlaczego mówi się, że katedra jest "niedokończona"? Ponieważ nigdy nie zrealizowano w całości pierwotnego projektu – zabrakło między innymi dwóch wież, które miały nadać budowli bardziej wertykalny, gotycki charakter.