Castro de Samoedo

Castro de Samoedo, znany również pod nazwą Agra das Arcas, to pozostałości celtyckiego grodziska obronnego w miejscowości Samoedo, należącej do parafii Osedo w gminie Sada, w prowincji A Coruña w Galicji. To jeden z dziewięciu udokumentowanych castros na terenie gminy Sada i, obok Castro de Meirás oraz Castro de San Mamede, uznawany za jedno z najokazalszych ze względu na rozmiary.

Gdzie dokładnie znajduje się Castro de Samoedo?

Gródek leży tuż przy dawnej fabryce ceramiki założonej przez Isaaca Díaza Pardo, jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci galicyjskiej kultury XX wieku, oraz sąsiaduje z pazo — tradycyjnym galicyjskim dworem, który wziął od niego swoją nazwę: Pazo de Castro de Samoedo. Oba obiekty powstały w obrębie dawnego grodziska, co znacząco wpłynęło na jego dzisiejszy kształt.

Kto mieszkał na tym terenie i kiedy?

Osadnictwo na Castro de Samoedo datuje się na I wiek p.n.e. i wiąże się z Artabrami — ludem zamieszkującym wybrzeże dzisiejszej prowincji A Coruña w okresie kultury castreńskiej. Podobnie jak pozostałe castros regionu Sada, miejsce to funkcjonowało w szerokim przedziale czasowym między I wiekiem p.n.e. a III wiekiem n.e., obejmując zarówno okres przedrzymski, jak i wczesną obecność rzymską na tych ziemiach.

Jak zbudowane było grodzisko?

Castro de Samoedo wyróżnia się planem zbliżonym raczej do koła niż do elipsy — nietypowym dla wielu mniejszych castros w regionie — oraz kilkoma liniami obronnymi otaczającymi niegdyś wzniesienie. Późniejsza budowa pazo i fabryki ceramiki wewnątrz obwodu dawnych fortyfikacji zatarła znaczną część pierwotnego układu, przez co dziś trudniej odczytać pełny zarys założenia w terenie.

Skąd pochodzi nazwa Agra das Arcas?

Nazwa Agra das Arcas oznacza dosłownie „pole skrzyń" i wiąże się z lokalną tradycją ludową mówiącą o skarbie rzekomo ukrytym w tym miejscu. Sama nazwa Samoedo ma z kolei rdzeń typowy dla toponimii galicyjsko-asturyjskiej, częstej w tej części północno-zachodniej Hiszpanii.

Czy miejsce było badane naukowo?

Pierwsza publikacja naukowa wspominająca Castro de Samoedo pochodzi z około 1910 roku — to książka „Los castros gallegos" autorstwa Ángela del Castillo, opisująca to grodzisko obok innego stanowiska, Vixía de Subiña. W 1973 roku powstał szkic planu castro na podstawie zdjęć lotniczych katastru. Stanowisko figuruje w rejestrze dziedzictwa regionalnego, a dotyczące go materiały mogą znajdować się także w zbiorach Muzeum w Betanzos.

Czy Castro de Samoedo można dziś zwiedzić?

Teren grodziska pozostaje własnością prywatną, a badania nad nim wciąż nie zostały w pełni zakończone. Odwiedzający Sadę mogą zobaczyć okolicę z zewnątrz — łącznie z sąsiadującym pazo — natomiast swobodny dostęp do wnętrza dawnych fortyfikacji bywa ograniczony.

Najczęstsze pytania

Czym jest Castro de Samoedo? To celtyckie grodzisko obronne (castro) w Samoedo, w gminie Sada, w prowincji A Coruña, znane też jako Agra das Arcas.

Kto zamieszkiwał to miejsce? Lud Artabrów, od I wieku p.n.e., w ramach szerszej kultury castreńskiej obecnej na wybrzeżu Galicii.

Ile castros znajduje się w gminie Sada? Dziewięć udokumentowanych castros, wśród których Castro de Samoedo wyróżnia się rozmiarem obok Castro de Meirás i Castro de San Mamede.

Dlaczego nazywa się też Agra das Arcas? Ze względu na lokalną legendę o skrzyniach ze skarbem rzekomo ukrytych w tym miejscu.

Czy grodzisko jest udostępnione do zwiedzania? Teren jest prywatny, a stanowisko wciąż częściowo niezbadane, więc swobodny dostęp bywa ograniczony.