Castro de Carvalhelhos

Castro de Carvalhelhos to warowne osiedle z epoki żelaza, wznoszące się na wzgórzu nad stacją termalną Carvalhelhos, na wysokości około 820 metrów, we wsi Beça w gminie Boticas, w regionie Trás-os-Montes na północy Portugalii. To jedno z najlepiej rozpoznanych stanowisk protohistorycznych w północno-zachodniej Iberii i najczęściej odwiedzany castro na terenie gminy.

Jak stare jest to stanowisko?

Osada powstała między I wiekiem p.n.e. a końcem I wieku n.e., a znaleziska archeologiczne dokumentują dwa nakładające się okresy zasiedlenia: rdzenną kulturę castreja oraz późniejszą fazę rzymską. Miejsce nosi też lokalną nazwę Couto dos Mouros.

Co widać na miejscu?

Odsłonięta strefa castro ukazuje rozbudowany system obronny złożony z trzech linii: murów o wysokości około 4 metrów i szerokości 2–3,5 metra, głębokich na 3–4 metry fosów oraz pasa kamiennych zapór. Wewnątrz obwarowań zachowały się fundamenty domostw o planie kolistym i prostokątnym, połączone wewnętrznymi rampami dojściowymi, a przy wejściu do osady znajduje się dodatkowy reduta obronna. Taki układ trzech linii obrony spotykany jest w Portugalii tylko w niektórych warownych osadach regionu Trás-os-Montes, co czyni Carvalhelhos przykładem wyjątkowym na skalę kraju.

Skąd wiadomo tyle o życiu mieszkańców?

Od 1951 roku prowadzone są tu kolejne kampanie wykopaliskowe, zainicjowane przez dr. J.J.R. dos Santosa Júniora, profesora Wydziału Nauk Uniwersytetu Porto. Badania dostarczyły bogatego materiału zabytkowego: ceramikę z epoki żelaza, żarna, broń i narzędzia związane z kulturą castreja, a z warstwy rzymskiej – szkło, ceramikę, fibule, dachówki tegula oraz monety. Zebrane artefakty pozwoliły precyzyjnie osadzić chronologię osady w czasie i potwierdzić ciągłość zasiedlenia od epoki żelaza po romanizację.

Gdzie można zobaczyć znaleziska?

Odkryte przedmioty trafiły do dwóch instytucji muzealnych: Museu da Região Flaviense oraz Museu do Instituto de Antropologia na Wydziale Nauk Uniwersytetu Porto. Dzięki temu zwiedzający castro na miejscu mogą uzupełnić wizytę o obejrzenie oryginalnych artefaktów w kontekście muzealnym.

Jaki status ochrony ma stanowisko?

Castro de Carvalhelhos jest sklasyfikowane jako Núcleo Arqueológico de Interesse Público (archeologiczne miejsce interesu publicznego) na mocy dekretu nr 38 491 z 6 listopada 1951 roku – to jedna z najstarszych formalnych ochron zabytkowych w regionie.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Castro de Carvalhelhos? We wsi Beça, w gminie Boticas, nad stacją termalną Carvalhelhos, na wysokości ok. 820 m n.p.m.

Z jakiego okresu pochodzi osada? Z I wieku p.n.e. do końca I wieku n.e., z widoczną kontynuacją w okresie rzymskim.

Co wyróżnia system obronny castro? Trzy linie obrony – mury, fosy i zapory kamienne – rzadko spotykane razem w jednym stanowisku poza regionem Trás-os-Montes.

Gdzie zobaczyć znalezione artefakty? W Museu da Região Flaviense oraz w Museu do Instituto de Antropologia Uniwersytetu Porto.

Od kiedy stanowisko jest chronione prawnie? Od 1951 roku, na mocy dekretu nr 38 491.