Castle of Eslida

Zamek w Eslidzie (hiszp. Castillo de Eslida) wznosi się na wzgórzu na południe od miejscowości Eslida, w komarce La Plana Baixa, w prowincji Castellón, we Wspólnocie Walenckiej. To warownia pochodzenia arabskiego, która przez wieki pełniła funkcję centrum administracyjnego i religijnego regionu, zanim przeszła pod panowanie chrześcijańskie i ostatecznie podupadła.

Gdzie leży zamek i co można tam dziś zobaczyć?

Ruiny zamku rozciągają się na wzniesieniu górującym nad miasteczkiem Eslida, w otoczeniu typowego dla tej części Castellón krajobrazu górskiego. Nieopodal, w jaskini znanej jako Cova de l'Oret, odkryto ślady osadnictwa sięgające wczesnej epoki brązu, co świadczy o tym, że okolica była zamieszkana na długo przed powstaniem samej twierdzy. Niektórzy historycy łączą ten teren z miejscowością Oleastrum, wymienianą przez rzymskiego geografa Strabona, choć identyfikacja ta pozostaje hipotezą.

Kiedy powstał zamek i jaką rolę odgrywał w czasach islamskich?

Sama osada oraz zamek w obecnym kształcie ukształtowały się w okresie średniowiecznym, między XII a XIII wiekiem, za panowania Almohadów. Eslida była wówczas siedzibą tzw. alcadiazgo — okręgu podległego kadiemu, czyli muzułmańskiemu sędziemu i urzędnikowi administracyjnemu. Działała tu również szkoła alfakich, czyli znawców prawa muzułmańskiego, dzięki czemu miejscowość cieszyła się opinią lokalnego ośrodka wiedzy islamskiej.

Jak wyglądał podbój chrześcijański i co działo się później?

Zamek i okoliczne ziemie zdobył król Jakub I Aragoński pomiędzy Wielkim Postem 1238 roku a zdobyciem Walencji 9 października tego samego roku. W 1242 roku władca nadał Eslidzie przywilej osadniczy (carta de población), regulujący zasady zasiedlenia i funkcjonowania miejscowości pod nową władzą. W 1258 roku teren przekazano Galceránowi de Moncada, a później zamek znalazł się kolejno pod zwierzchnictwem baronii Xèrica oraz księstwa Segorbe.

Mimo zmiany władzy politycznej, w Eslidzie przez długi czas utrzymywała się liczna ludność muzułmańska. To sprawiło, że region mocno odczuł skutki buntów moryskich w kolejnych stuleciach, a ostatecznie — wygnanie Morysków w 1609 roku, które doprowadziło do gwałtownego wyludnienia okolicy i stopniowego popadania zamku w ruinę.

Jak zbudowany jest zamek?

Twierdza reprezentuje typ zamku górskiego pochodzenia arabskiego, o nieregularnym, rozproszonym planie wielobocznym, dostosowanym do ukształtowania skalistego wzgórza. Całość otoczona jest dwoma pierścieniami murów obronnych, wzmocnionych kilkoma basztami. Najbardziej charakterystycznym elementem jest Torre Mayor — wieża główna o trójkątnym rzucie i pryzmatycznej bryle, flankowana przez dwie bliźniacze narożne wieżyczki pełniące funkcję dodatkowych punktów obronnych. Takie rozwiązanie konstrukcyjne uznawane jest za rzadkość w architekturze obronnej regionu Walencji.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Eslidzie można zwiedzać? Ruiny są dostępne do zwiedzania jako zabytek kultury wpisany do lokalnego rejestru, choć ich stan jest częściowo zrujnowany po wiekach opuszczenia.

Kto wybudował zamek w Eslidzie? Warownia powstała za czasów panowania Almohadów, w XII–XIII wieku, na terenach zamieszkanych już wcześniej, w epoce brązu i prawdopodobnie w czasach rzymskich.

Kiedy zamek przeszedł pod władzę chrześcijańską? Jakub I Aragoński podbił Eslidę w 1238 roku, tuż przed zdobyciem Walencji, a w 1242 roku nadał osadzie przywilej lokacyjny.

Dlaczego zamek popadł w ruinę? Kluczowym momentem było wygnanie Morysków w 1609 roku, które pozbawiło region znacznej części mieszkańców i doprowadziło do stopniowego opuszczenia twierdzy.