Castle of Arnóia

Zamek Arnóia (port. Castelo de Arnóia) to średniowieczna warownia w gminie Celorico de Basto, w dystrykcie Braga na północy Portugalii. Spotkasz też nazwy Zamek Maurów (Castelo dos Mouros) i Zamek Moreira. Stoi na skalnym cyplu, z którego kontrolował dawną osadę Vila de Basto, i od 1946 roku jest pomnikiem narodowym.

Gdzie leży zamek Arnóia?

Zamek znajduje się w parafii Arnóia, w gminie Celorico de Basto, w górzystym regionie Terras de Basto. Punkt leży na współrzędnych około 41,36° N i 8,05° W. Budowlę wzniesiono na wzniesieniu dominującym nad okolicą, dlatego już z daleka widać jej sylwetkę na tle skał.

Jak stary jest zamek i po co go zbudowano?

Budowę datuje się na przełom X i XI wieku, czyli na czasy Hrabstwa Portugalii, zanim powstało Królestwo Portugalii. Był to okres, w którym w zachodniej Europie mnożyły się umocnienia obronne. Arnóia była jednym z głównych ośrodków obronnych i administracyjnych Terras de Basto.

Jednym z powodów powstania twierdzy była ochrona pobliskiego klasztoru São Bento de Arnoia, założonego w tym samym okresie. Wskazuje na to data 1034 wyryta na płycie nagrobnej alkada, czyli zarządcy zamku.

Jak wygląda zamek?

Mury otaczają niewielki dziedziniec, zwany placem broni, i podążają za nierównościami terenu. Dlatego plan warowni jest nieregularnym wielobokiem, dopasowanym do skalnego cypla.

• Mury zbudowano z ciosów granitowych. Biegnie po nich ganek obronny (adarve), a od północy wzmacnia je masywna półokrągła baszta zwana cubelo.
• Wieża główna ma plan czworokąta. Wtapia się w mur i wnika w głąb zamku, gdzie znajduje się dziedziniec z cysterną na wodę.
• Wejście prowadzi przez jedną bramę.
• Odbudowa: ostatnią kondygnację wieży i zwieńczenie z krenelażem odtworzono w XX wieku.

Cztery elementy obronne wyróżniają się najbardziej: wieża główna, czworoboczna wieżyczka, pojedyncza brama i cysterna.

Kiedy zamek podupadł?

Ślady archeologiczne pokazują, że twierdza była zamieszkana jeszcze w XIV–XVI wieku, ale wtedy jej znaczenie malało. Ostateczne opuszczenie nastąpiło po 1717 roku. Elity opuściły wtedy małą osadę Vila de Basto, a siedzibę gminy przeniesiono do parafii Britelo, gdzie leży dziś miasto Celorico de Basto.

Status ochronny

Dekret z 15 marca 1946 roku nadał zamkowi status pomnika narodowego (Monumento Nacional). Dzięki temu warownia przetrwała jako czytelny przykład wczesnośredniowiecznej architektury obronnej północnej Portugalii.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Arnóia ma inne nazwy? Tak. Nazywa się go także Castelo dos Mouros (Zamek Maurów) oraz Castelo de Moreira.

Z jakiego okresu pochodzi zamek? Z końca X i początku XI wieku, z czasów Hrabstwa Portugalii.

Dlaczego zamek opuszczono? Od 1717 roku elity opuszczały osadę Vila de Basto, a siedzibę gminy przeniesiono do Britelo. Twierdza straciła funkcję.

Czy zamek jest zabytkiem chronionym? Tak, od 15 marca 1946 roku ma status pomnika narodowego.

Co warto zobaczyć na miejscu? Granitowe mury z gankiem obronnym, wieżę główną, dziedziniec z cysterną i widok z cypla skalnego nad okolicą.