Casa da Gandarela, Capela de Santo António e jardim

Casa da Gandarela, Capela de Santo António e jardim to zabytkowy zespół dworski w Gandarela de Basto, w gminie Celorico de Basto, na północy Portugalii. Tworzą go dom szlachecki, kaplica św. Antoniego i ogród, który należy do najciekawszych w regionie. Obiekt jest wpisany do rejestru dziedzictwa kulturowego Portugalii.

Co to za miejsce?

Casa da Gandarela to jeden z wielu dworów, które nadają charakter okolicy Celorico de Basto. Dom powstał najprawdopodobniej w XVII wieku. Bryła ma plan w kształcie litery U i łączy trzy korpusy, a uwagę zwraca eklektyczna wieża z XVIII wieku, zwieńczona krenelażem i ozdobiona oknami bliźniaczymi. W architekturze da się dostrzec elementy średniowieczne, renesansowe i barokowe, dlatego budynek określa się jako barokowy dom szlachecki typu wieżowego.

Kto tu mieszkał?

Znani są niektórzy dawni właściciele. Na początku XVIII wieku dom należał do Francisca Alvesa de Araújo, kapitana-majora Celorico. Po nim majątek przejął syn, a następnie wnuk. Obaj byli mistrzami polowymi oddziałów pomocniczych Basto oraz rycerzami-szlachcicami dworu królewskiego. Wszyscy pełnili więc ważne funkcje w lokalnej hierarchii.

Jak wygląda kaplica św. Antoniego?

Kaplica św. Antoniego to część zespołu. Utrzymana jest w stylu manierystycznym i barokowym, ma jedną nawę i dobudowaną dzwonnicę. To skromna, ale charakterystyczna budowla, typowa dla prywatnych kaplic przy dworach północnej Portugalii.

Czym wyróżnia się ogród?

Ogród jest największą atrakcją miejsca. To formalny ogród neobarokowy na planie kwadratu, ukształtowany z formowanych roślin: kamelii, cyprysów, azalii i bukszpanu. W centrum znajduje się okrągłe jezioro, czyli sadzawka, a wokół niej bukszpanowe rzeźby fantastycznych zwierząt, tworzące swoisty bestiariusz. Taki styl wpisuje się w tradycję tak zwanych ogrodów Basto, w których widać wpływy angielskie. Zostały one zapoczątkowane w Casa da Igreja przez D. Emílię Ermelindę Ferreirę Pinto Basto.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

• Miejscowość Gandarela de Basto leży w gminie Celorico de Basto, w regionie Minho, w dystrykcie Braga.
• Zespół obejmuje trzy elementy: dom, kaplicę i ogród.
• Ogród jest opisywany jako zabytek ogrodowej sztuki historycznej, więc warto poświęcić mu więcej czasu niż samemu budynkowi.
• Przed wyjazdem sprawdź aktualne zasady zwiedzania, ponieważ to zabytek o charakterze dworskim, a nie duża instytucja muzealna.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Casa da Gandarela? W Gandarela de Basto, w gminie Celorico de Basto, w północnej Portugalii. Współrzędne to około 41,458 N, 8,032 W.

Z jakiego okresu pochodzi dom? Najprawdopodobniej z XVII wieku, a wieża jest osiemnastowieczna.

Co jest najciekawsze w ogrodzie? Bukszpanowe formy w kształcie fantastycznych zwierząt wokół okrągłego jeziorka oraz kamelie, cyprysy i azalie.

Czy jest tam kaplica? Tak, kaplica św. Antoniego o jednej nawie z dzwonnicą, w stylu manierystycznym i barokowym.

Dla kogo jest to miejsce? Dla miłośników architektury dworskiej, historycznych ogrodów i spokojnych zakątków północnej Portugalii, z dala od najpopularniejszych szlaków.