Castle of Alex

Château d'Alex to dawna średniowieczna siedziba rodowa górująca nad wioską Alex w Haute-Savoie, kilkanaście kilometrów od Annecy. Choć dziś z pierwotnej budowli zostało niewiele, miejsce to przez stulecia było centrum lokalnej władzy i sceną wydarzeń, które sięgały aż do dworu genewskich biskupów.

Gdzie leży i jak dotrzeć?

Alex to niewielka gmina w dolinie rzeki Fier, na trasie łączącej Annecy z Thônes, tuż przy przełęczy Col de Bluffy. Z Annecy dojedziemy tu samochodem w niecałe pół godziny, jadąc drogą w kierunku Thônes i doliny Aravis. Zamek stoi na wzniesieniu nad wsią, skąd niegdyś kontrolował ruch na tym szlaku i patrzył wprost na leżący po drugiej stronie doliny, dziś już nieistniejący, zamek w Dingy. To dobra baza wypadowa dla osób zwiedzających okolice jeziora Annecy i przedgórze Alp.

Skąd wzięła się warownia?

Pierwsza wzmianka o budowli pochodzi z 1340 roku, kiedy należała do rodu d'Alex, panów tej ziemi. Losy zamku odmieniły się w 1383 roku, gdy ostatnia z rodu, Małgorzata d'Alex, wniosła posiadłość w wianie Piotrowi d'Arenthon. Tak narodziła się rodzina d'Arenthon d'Alex, która władała majątkiem przez kolejne trzy stulecia.

To właśnie w tych murach w 1620 roku przyszedł na świat Jan d'Arenthon d'Alex – postać, która później, jako książę-biskup Genewy (od 1661 roku), odcisnęła trwały ślad na religijnej mapie regionu, fundując między innymi Wielkie Seminarium w Annecy w 1684 roku.

Gdy na początku XVIII wieku linia d'Arenthon d'Alex wygasła, dobra przeszły w ręce rodziny Favier, baronów du Noyer, a w 1772 roku kupił je François-Marie de La Fléchère. To on doczekał się najwyższego splendoru posiadłości – w 1783 roku król Sardynii podniósł jego ziemie do rangi hrabstwa.

Rewolucja francuska brutalnie przerwała tę historię. Po wybuchu powstania w dolinie Thônes wiosną 1793 roku zamek skonfiskowano i sprzedano jako dobro narodowe. Ostateczny cios budowli zadał jednak dopiero kolejny właściciel – Philippe Gay, który w latach 1884–1894 kazał rozebrać większość zabudowań.

Co dziś można zobaczyć?

Z dawnej warowni ocalały jedynie fragmenty: okna z bogato rzeźbioną obwódką, drzwi z ozdobnymi nadprożami oraz półokrągła wieżyczka. To skromne, ale wymowne ślady świetności, jaką miejsce to cieszyło się w czasach rodu d'Arenthon.

Warto też wiedzieć, że budynek miał swój współczesny rozdział – od czerwca 2001 do końca 2014 roku mieściła się w nim Fundacja Sztuki Współczesnej Salomon, co na kilkanaście lat przywróciło zamkowi życie kulturalne.

Kiedy przyjechać i czy można zwiedzać wnętrza?

Château d'Alex jest obecnie własnością prywatną i nie jest udostępniony do zwiedzania wewnątrz. Można go jednak swobodnie oglądać z zewnątrz, spacerując po wsi Alex – najlepiej wiosną lub latem, gdy okoliczne łąki i widok na Fier prezentują się najkorzystniej, a dni są wystarczająco długie na dłuższy spacer po okolicy. Sama wioska Alex, z widokiem na masyw Tournette, to przyjemny punkt na trasie zwiedzania regionu Annecy.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Alex można zwiedzać od środka? Nie – to prywatna posiadłość i wnętrza nie są udostępniane turystom. Można go oglądać jedynie z zewnątrz.

Jak daleko jest z Annecy? Około 20 kilometrów, czyli niecałe 30 minut jazdy samochodem drogą w stronę Thônes.

Dlaczego zamek jest dziś tak mały? Ponieważ w latach 1884–1894 nowy właściciel, Philippe Gay, rozebrał większość zabudowań – do dziś zachowały się jedynie pojedyncze elementy architektoniczne.

Jaki związek ma zamek z biskupem Genewy? To właśnie tutaj w 1620 roku urodził się Jan d'Arenthon d'Alex, który później został księciem-biskupem Genewy i ufundował Wielkie Seminarium w Annecy.