Castillo palacio de Artasona

Castillo-palacio de Artasona to warowna rezydencja stojąca w samym sercu miejscowości Artasona, w gminie El Grado, w prowincji Huesca. Budowla łączy w sobie surowość średniowiecznej twierdzy obronnej z późniejszą elegancją szlacheckiej siedziby, a jej losy sięgają jedenastego wieku.

Kiedy powstał zamek w Artasonie?

Najstarsze wzmianki o warowni pochodzą z 1087 roku. Król Sancho Ramírez zlecił wówczas Sancho Aznárezowi de Perarrúa oraz Pepino Aznárezowi de Alquézar budowę zamku i zasiedlenie okolicy, co wpisywało się w szerszy plan umacniania granic królestwa Aragonii. U podnóża twierdzy, na południowo-wschodnim zboczu, wyrosła niewielka osada, która w 1134 roku otrzymała od króla Alfonsa I własny przywilej lokacyjny.

Do kogo należał zamek na przestrzeni wieków?

W 1261 roku król Jakub I włączył Artasonę do baronii Ayerbe. Później włości trafiły w ręce rodu Entenza — w 1327 roku Teresa de Entenza zapisała je swojemu synowi, hrabiemu Urgell. Kolejny zwrot w historii posiadłości nastąpił w 1390 roku, gdy baronia przeszła pod władanie rodu Claramonte. To właśnie potomkowie tej rodziny w 1803 roku otrzymali tytuł markiza Artasony, co świadczy o długotrwałym i nieprzerwanym związku rodu z tym miejscem.

Jak zmieniała się architektura budowli?

Choć twierdza istniała już w XI wieku, większość murów, które można oglądać dzisiaj, powstała w wyniku przebudowy z XV i XVI stulecia — to wtedy dawny zamek obronny zyskał charakter rezydencjonalnego pałacu. Budowla ma plan czworokątny, a jej dominującym elementem jest trójkondygnacyjna wieża z otworami strzelniczymi w ścianach oraz umieszczonym na wysokości półkolistym portalem. Całość uzupełnia mur obronny, który z czasem stał się fundamentem okolicznych domów — w podstawach zabudowań do dziś widać wielkie ciosane bloki kamienne. Szczególną uwagę przyciąga łuk wjazdowy do zamku, ozdobiony herbem rodu Claramonte. Niektóre opisy wskazują też na dwuczęściowy układ budowli: prostokątny dom pański oraz nałożoną na jego wschodnią ścianę wieżę.

Co spowodowało ruinę zamku?

Punktem zwrotnym w historii Artasony była wojna niepodległościowa przeciw Napoleonowi, toczona w latach 1808–1814. Zamek zajęły wówczas wojska francuskie, które przed wycofaniem się wysadziły budowlę w powietrze, pozostawiając ją w stanie ruiny. Od tego czasu twierdza nigdy nie została w pełni odbudowana, choć jej mury przetrwały na tyle, by dziś świadczyć o dawnej potędze rodu Claramonte.

Jaki status ma dziś zabytek?

Castillo-palacio de Artasona figuruje na liście zamków uznanych za Dobra Kultury (Bien de Interés Cultural) na mocy aragońskiej ustawy o dziedzictwie kulturowym — wpis ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Aragonii 22 maja 2006 roku. Status ten chroni ruiny przed dalszą degradacją i podkreśla ich wartość historyczną dla regionu Somontano de Barbastro.

Jak dotrzeć do zamku w Artasonie?

Artasona leży około ośmiu kilometrów od Ayerbe, niedaleko dawnej stacji kolejowej Turuñana. To niewielka miejscowość w gminie El Grado, dzięki czemu zwiedzanie ruin zamku można łatwo połączyć z wycieczką po innych zabytkach Somontano de Barbastro.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano zamek w Artasonie? Pierwsze wzmianki pochodzą z 1087 roku, gdy król Sancho Ramírez zlecił jego budowę, jednak większość zachowanych murów pochodzi z przebudowy w XV i XVI wieku.

Dlaczego zamek jest dziś w ruinie? Podczas wojny niepodległościowej (1808–1814) zajęły go wojska francuskie, które przed odwrotem wysadziły budowlę w powietrze.

Jaki ród był związany z zamkiem najdłużej? Ród Claramonte, który przejął baronię w 1390 roku, a w 1803 roku jego potomek otrzymał tytuł markiza Artasony.

Czy zamek jest chroniony prawnie? Tak, od 2006 roku figuruje na liście Dóbr Kultury (Bien de Interés Cultural) na mocy aragońskiej ustawy o dziedzictwie kulturowym.