Castillo de Añués

Castillo de Añués stoi na niewielkim wzniesieniu w opuszczonej osadzie Añués, dokładnie na granicy gmin Sos del Rey Católico (prowincja Saragossa, Aragonia) i Sangüesa (Nawarra), w krainie Valdonsella u podnóża Sierra de Peña, na wysokości około 530 m n.p.m. To jedno z tych miejsc, gdzie granica dwóch dawnych królestwa i dzisiejszych wspólnot autonomicznych przebiegała dosłownie przez podwórko — i właśnie stąd wzięło się jego znaczenie.

Jak dotrzeć na miejsce?

Añués nie ma dziś stałych mieszkańców ani infrastruktury turystycznej — to teren prywatny (od 1840 r. w rękach rodziny Bonafonte), do którego prowadzą lokalne drogi gruntowe łączące Sos del Rey Católico z okolicami Sangüesy. Najwygodniej dojechać samochodem do jednej z tych miejscowości, a stamtąd kontynuować pieszo lub rowerem po drogach polnych. Warto zabrać wygodne obuwie — teren jest pofałdowany, a sam zabytek stoi na wzgórzu.

Dlaczego zbudowano tu zamek?

Pierwsze wzmianki o Añués sięgają roku 880, gdy miejscowość należała do dóbr klasztoru w Leyre, ofiarowanych przez króla Navarry García Íñigueza. W 1136 r., gdy teren znalazł się pod władzą Królestwa Aragonii, przeprowadzono tu prace fortyfikacyjne w obawie przed najazdami z Nawarry — wieża pełniła funkcję punktu obserwacyjnego, z którego pilnowano ruchów po drugiej stronie granicy. W 1305 r. mnisi z Leyre zrzekli się praw do Añués na rzecz króla Jakuba II Aragońskiego w zamian za patronat nad kościołem La Real. W 1473 r. Jan II Aragoński nadał posiadłość Juanowi Ortizowi w podzięce za pomoc podczas wojny domowej w Nawarze. Ostatnimi panami feudalnymi byli przedstawiciele rodu Añués — dobra przeszły w ręce prywatne po XIX-wiecznej desamortyzacji.

Co zobaczysz na miejscu?

Główny element to kwadratowa wieża z ciosanego kamienia, licząca około 4 metrów z każdej strony i sięgająca około 12 metrów wysokości. Zwieńczona jest krenelażem, a w grubych murach zachowały się strzelnice. Wewnątrz nie ma podziału na piętra ani pomieszczeń — jedyny element to kręcone schody prowadzące na taras widokowy na szczycie. Do wieży przylegał niegdyś romański kościół pw. św. Piotra, o wymiarach około 18 na 6 metrów, z półkolistą absydą i prostokątną nawą — dziś pozbawiony dachu, ale z zachowanymi śladami sklepień i portalem w formie łuku pełnego, przez który dawniej można było przejść z zamku do świątyni. Zabytek został uznany za Dobro Kulturowe o znaczeniu regionalnym (Bien de Interés Cultural) w 2006 roku.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ponieważ to teren otwarty i niezagospodarowany, najlepsza pora to wiosna lub jesień, gdy temperatury w tej części Aragonii i Nawarry są łagodniejsze niż latem, a krajobraz Valdonsella i Sierra de Peña prezentuje się najbardziej malowniczo. Latem upały bywają dokuczliwe, zwłaszcza podczas dłuższego marszu bez cienia. Warto zaplanować wizytę w połączeniu ze zwiedzaniem samego Sos del Rey Católico, jednej z najlepiej zachowanych średniowiecznych miejscowości regionu Cinco Villas.

Najczęstsze pytania

Czy zamek można zwiedzać? Teren jest prywatny, ale ruiny leżą w otwartym krajobrazie i są dostępne z zewnątrz bez opłat i bez wyznaczonych godzin otwarcia — nie ma tu jednak żadnej infrastruktury turystycznej.

Do jakiego regionu administracyjnie należy Añués? Do gminy Sos del Rey Católico w prowincji Saragossa (Aragonia), choć teren graniczy bezpośrednio z Sangüesą w Nawarze — stąd częste mylenie przynależności administracyjnej tego miejsca.

Jak duża jest wieża zamkowa? Ma podstawę około 4 na 4 metry i wysokość około 12 metrów, z zachowanym krenelażem i strzelnicami w murach.

Czy w pobliżu jest coś jeszcze do zobaczenia? Tak — ruiny romańskiego kościoła św. Piotra przylegające bezpośrednio do wieży oraz samo miasteczko Sos del Rey Católico z pełnym średniowiecznym układem urbanistycznym.