Castell del Mor

Castell del Mor to ruiny średniowiecznego zamku wznoszące się na wzgórzu Tossal del Mor, na równinie Urgell w pobliżu Tàrregi, w Katalonii. Miejsce leży około dwóch kilometrów na północny zachód od Vilagrassy i choć dziś pozostały z niego tylko fragmenty murów, jego historia sięga czasów znacznie starszych niż sam zamek.

Jaka jest historia tego miejsca?

Wzgórze było zasiedlone już w epoce brązu i w okresie rzymskim, a po podboju arabskim ponownie zajęte — osadnictwo utrzymywało się tu nieprzerwanie aż po czasy chrześcijańskie. Sam zamek pojawia się w dokumentach po raz pierwszy około 1079 roku, gdy wspomniano go jako punkt graniczny terytorium. Testament z 1119 roku odnotowuje już wprost „castro de Mor", co świadczy, że budowla miała wówczas ugruntowaną pozycję.

Losy zamku ściśle wiążą się z rodem hrabiowskim Katalonii-Aragonii. W latach 1177–1178 hrabia Alfons I zawarł pakt obronny z rycerzami władającymi twierdzą, a rok później rozciągnął ochronę na mieszkańców okolicznych ziem. W 1192 roku władca nadał zamek Guillemowi d'Anglesola z Bellpuig jako nagrodę za służbę — od tego momentu przez XIII i XIV wiek twierdza pozostawała w rękach rodu Anglesola. Po wygaśnięciu tej linii w 1417 roku o zamek toczyły się spory, a władzę nad nim przejęli kolejno ród Cardona oraz książęta Sessa.

Co zobaczysz na miejscu?

Zamek zajmował najwyższy punkt wzgórza i miał plan czworokątny o wymiarach około 23 na 27 metrów. Do dziś zachowały się fragmenty murów obronnych z dobrze obrobionych bloków kamiennych, ułożonych niegdyś w trzech koncentrycznych liniach obwarowań. Poniżej szczytu widoczne są pozostałości, które mogą należeć do dawnego kościoła Santa Maria. Wiele kamieni z murów trafiło z czasem na okoliczne miedze — miejscowi rolnicy wykorzystywali je do budowy granic pól, dlatego ruiny są dziś częściowo rozebrane.

Podczas prac archeologicznych i budowlanych w okolicy odnaleziono ceramikę islamską oraz szarą ceramikę chrześcijańską ze średniowiecza, a także naczynia o metalicznym połysku datowane na XIV–XVI wiek. Część tych znalezisk można dziś oglądać w muzeum w Tàrredze.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Ruiny znajdują się na prywatnym terenie w rolniczym krajobrazie równiny Urgell, otoczone polami uprawnymi i gajami oliwnymi — to właśnie te widoki, obok samych murów, stanowią główny walor wycieczki. Dojazd wymaga nieco orientacji w terenie, dlatego warto zapytać o drogę w samej Tàrredze przed wyruszeniem. Najlepszą porą na wizytę są wiosna i jesień, gdy temperatury na odsłoniętym wzgórzu są łagodniejsze, a widoki na okoliczne pola najbardziej malownicze.

Najczęstsze pytania

Czy zamek jest ogólnodostępny? Teren, na którym leżą ruiny, jest własnością prywatną, a prace archeologiczne wciąż pozostają ograniczone — warto o tym pamiętać, planując wizytę.

Ile lat liczy ta budowla? Pierwsze wzmianki pisane o zamku pochodzą z końca XI wieku, choć samo wzgórze było zasiedlone już w epoce brązu.

Jaki ród najdłużej władał zamkiem? Przez XIII i XIV wiek twierdzę kontrolował ród Anglesola z Bellpuig, który otrzymał ją od hrabiego Alfonsa I w 1192 roku.

Gdzie zobaczyć znaleziska archeologiczne z zamku? Część odkrytej tu ceramiki, w tym naczynia islamskie i średniowieczne wyroby chrześcijańskie, prezentowana jest w muzeum w Tàrredze.