Castell de Sant Marçal

Castell de Sant Marçal to średniowieczny zamek na obrzeżach Cerdanyola del Vallès, w katalońskim regionie Vallès Occidental, o udokumentowanej historii sięgającej XI wieku. Choć obiekt znajduje się w rękach prywatnych, jego wielowiekowa historia i charakterystyczna, przebudowana w XIX wieku architektura czynią go jednym z ważniejszych zabytków gminy.

Skąd wzięła się jego nazwa i najstarsza historia?

Pierwsza pisana wzmianka o miejscu pochodzi z 1042 roku i mówi o kościele pod wezwaniem świętego Marcjalisa (katalońskiego Sant Marçal), podległym parafii Sant Martí w Cerdanyola. Przyjmuje się, że władzę nad tym terenem sprawował początkowo klasztor Sant Cugat, który sprzedał ją hrabiemu Barcelony. Ten z kolei w 1135 roku przekazał ziemie rodowi Montcada — jednemu z najważniejszych rodów feudalnych średniowiecznej Katalonii. To właśnie od patrona pierwotnego kościoła zamek przejął swoją nazwę.

Jak zmieniali się właściciele zamku?

W 1225 roku Raimon de Plegamans wykupił zamek od Guillema de Montcady, co zapoczątkowało spór o prawo do posiadania majątku, trwający — z przerwami — aż do 1542 roku. Kolejnym punktem zwrotnym był rok 1640, gdy podczas Guerra dels Segadors, katalońskiego powstania przeciw władzy hiszpańskiej, zamek został spalony przez zbuntowanych chłopów. Odbudowa nie nastąpiła od razu — dopiero około 1680 roku odtworzono gotycką kaplicę zamkową, poświęconą świętemu Marcjalisowi. W 1690 roku Feliu de Marimon otrzymał tytuł markiza, tworząc markizat Cerdanyoli związany właśnie z tym majątkiem.

Jak wygląda zamek dzisiaj?

Pierwotnie Castell de Sant Marçal miał formę czworobocznej budowli z wewnętrznym dziedzińcem, wieżą obronną i gotycką kaplicą, całość otaczała fosa — typowy układ katalońskiego zamku obronnego z okresu średniowiecza. Obecny wygląd zamek zawdzięcza jednak przebudowie z 1895 roku, gdy rodzina Arròspide zleciła architektowi Gaietowi Buïgasowi przekształcenie budowli w letnią rezydencję. Buïgas zachował pierwotny układ i główne mury, ale pokrył fasady bogatą, fantazyjną dekoracją inspirowaną stylem romańskim i gotyckim, przez co dzisiejszy zamek wygląda znacznie bardziej ozdobnie niż jego średniowieczny pierwowzór.

Czy zamek można zwiedzać?

Castell de Sant Marçal od 1949 roku figuruje jako dobro kultury o znaczeniu narodowym (Bé Cultural d'Interès Nacional), co potwierdza jego wartość dla katalońskiego dziedzictwa. Obiekt pozostaje własnością prywatną — obecnie należy do rodziny Trénor — dlatego nie jest otwarty na stałe dla turystów. Urząd miasta Cerdanyola del Vallès organizuje jednak okazjonalnie zwiedzanie z przewodnikiem, dzięki czemu chętni mogą zobaczyć zamek z bliska podczas wyznaczonych terminów. Warto śledzić stronę gminy, by nie przegapić takiej okazji.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Castell de Sant Marçal? Pierwsza wzmianka o kościele w tym miejscu pochodzi z 1042 roku, ale sam zamek jako rezydencja feudalna rozwinął się w kolejnych stuleciach, pod władaniem rodów Montcada i Plegamans.

Dlaczego zamek został spalony? W 1640 roku, w czasie Guerra dels Segadors — katalońskiego powstania przeciw Hiszpanii — budowlę spalili zbuntowani chłopi.

Kto obecnie jest właścicielem zamku? Zamek pozostaje własnością prywatną rodziny Trénor i nie jest stale otwarty dla odwiedzających.

Czy da się zwiedzić zamek jako turysta? Tak, choć tylko okazjonalnie — urząd miasta Cerdanyola del Vallès co jakiś czas organizuje zwiedzanie z przewodnikiem.

Dlaczego zamek wygląda inaczej niż typowy średniowieczny zamek? Ponieważ w 1895 roku architekt Gaietà Buïgas przebudował go na letnią rezydencję, dodając ozdobną dekorację w duchu romańsko-gotyckim, zachowując przy tym pierwotny układ budowli.