Castell de Palafolls

Castell de Palafolls to średniowieczne ruiny zamku wznoszące się na wzgórzu nad miasteczkiem Palafolls, w katalońskim regionie Maresme, niedaleko ujścia rzeki Tordera i wybrzeża Morza Śródziemnego.

Jak dotrzeć do zamku?

Twierdza stoi na wzniesieniu górującym nad centrum Palafolls, skąd widać dolinę Tordery aż po linię brzegową. Lokalizacja nie była przypadkowa — z tego punktu przez wieki kontrolowano dawny szlak łączący Gironę z Barceloną, biegnący wzdłuż wybrzeża. To właśnie ta rola strażnicy traktu handlowego zadecydowała o powstaniu i długim znaczeniu obiektu.

Jaka jest historia zamku?

Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z X wieku — w 968 roku pojawia się w dokumencie fundacyjnym pobliskiego klasztoru, a w 1035 roku figuruje jako własność Humberta de Sesagudes. Od jego rodziny władanie przeszło poprzez małżeństwo na ród Palafolls, który w kolejnych stuleciach rozbudował warownię o drugi pierścień obronny.

Zamek był siedzibą baronii Palafolls, obejmującej oprócz samego miasteczka także tereny dzisiejszego Malgrat de Mar, Santa Susanna i część Blanes. W 1229 roku Guillem de Palafolls brał udział w zdobyciu Majorki u boku króla Jakuba I Zdobywcy — epizod, który pokazuje rangę rodu w tamtym okresie.

W 1381 roku Guillem de Palafolls sprzedał zamek królowi Piotrowi III, a sama rodzina przeniosła się do Aragonii, gdzie dała początek dynastii Palafoxów. Rok później warownię nabył wicehrabia Bernat IV de Cabrera. Kolejne stulecia przyniosły dalsze zmiany właścicieli i burzliwe epizody: w latach 1462-1472 zamek był okupowany podczas wojny domowej w Katalonii, w 1485 roku ucierpiał w trakcie zamieszek chłopskich, a w XVI wieku wzmocniono go w obawie przed atakami piratów. Później przechodził w ręce rodu Montcada, a następnie książąt Medinaceli.

W 1880 roku obiekt trafił w ręce państwa hiszpańskiego i zaczął popadać w ruinę. Sytuację odwróciło dopiero powstanie w 1966 roku stowarzyszenia „Amics del Castell de Palafolls", dzięki któremu w 1971 roku architekt Joan Bassegoda i Nonell odrestaurował zamkową kaplicę. Dziś zamek figuruje na liście dóbr o znaczeniu narodowym (bé cultural d'interès nacional), wpisanej formalnie w 1988 roku.

Co zobaczysz na miejscu?

Zamek ma nieregularny, wydłużony plan, dostosowany do ukształtowania skalistego wzgórza, i otoczony jest kilkoma pierścieniami murów obronnych. Zachowały się m.in. wieża hołdownicza (torre de l'homenatge), budynki mieszkalne, cysterna oraz romańska kaplica z pojedynczą nawą i kolistą absydą. W głównej sali widać sklepienie kolebkowe w części piwnicznej oraz ślady po drewnianym stropie. Konstrukcje wzniesiono w dużej mierze z lokalnego granitu, a najstarsze elementy sięgają X wieku, natomiast ostateczny zasięg zabudowy zamek osiągnął w XIV stuleciu.

Kiedy warto przyjechać?

Ze względu na otwarty, wzniesiony teren najlepsze widoki i komfort zwiedzania zapewniają dni bez silnego wiatru i upału, czyli wiosna oraz jesień. Miejsce ma charakter ruin archeologicznych — warto zabrać wygodne obuwie, bo teren jest nierówny i kamienisty.

Najczęstsze pytania

Czy zamek można zwiedzać? Tak, obiekt jest dostępny do zwiedzania jako ruina archeologiczna wpisana na listę dóbr kultury o znaczeniu narodowym.

Ile lat ma zamek? Najstarsze wzmianki o twierdzy sięgają X wieku (968 i 1035 rok), a swój ostateczny kształt budowla osiągnęła w XIV wieku.

Dlaczego zamek zbudowano akurat w tym miejscu? Wzgórze nad Palafolls dawało kontrolę nad dawnym szlakiem łączącym Gironę z Barceloną, co czyniło je strategicznym punktem obronnym regionu Maresme.

Co zachowało się z pierwotnej budowli? Widoczne są m.in. wieża hołdownicza, fragmenty murów obronnych, cysterna oraz romańska kaplica z absydą, częściowo odrestaurowana w latach 70. XX wieku.