Castell de Montpalau

Castell de Montpalau to średniowieczne ruiny zamku wznoszące się na szczycie wzgórza Montpalau, w paśmie Montnegre, na terenie gminy Pineda de Mar w Maresme (prowincja Barcelona). Przez wieki obiekt kontrolował rozległe terytorium graniczące z dobrami zamku Palafolls.

Gdzie się znajduje i jak dotrzeć?

Ruiny stoją na wzniesieniu nad miastem Pineda de Mar, około godziny jazdy na północny wschód od Barcelony. Dotarcie na miejsce wymaga podejścia stromymi ścieżkami — dostęp określany jest jako trudny, a sam teren pozostaje własnością prywatną. Mimo to wzgórze wynagradza trud widokiem na wybrzeże Maresme i przyciąga osoby zainteresowane średniowieczną historią regionu.

Co zobaczysz na miejscu?

Zachowany obwód murów tworzy niemal kwadratowy zarys o boku około 28 metrów, wzniesiony z nieregularnych kamiennych bloków spojonych zaprawą wapienną. Na południowej elewacji przetrwało podwójne okno z zaokrąglonym łukiem od zewnątrz i płaskim nadprożem od wewnątrz — jeden z lepiej zachowanych detali architektonicznych całego założenia. W centrum kompleksu stała niegdyś cylindryczna wieża o średnicy 6,5 metra i murach grubości 1,45 metra; dziś pozostała po niej jedynie zrujnowana podstawa, podobnie jak po części pomieszczeń w północnym skrzydle. Badacze zidentyfikowali też ślady drugiego, późniejszego obwodu obronnego, datowanego prawdopodobnie na XV wiek. Poza głównymi murami, dziś porośnięta roślinnością, stoi niewielka kaplica pod wezwaniem świętego Michała.

Długa historia sprzed zamku

Zanim na wzgórzu stanęła twierdza, miejsce to było już zamieszkane — archeolodzy odnaleźli tu ślady osady iberyjskiej sięgającej IV wieku p.n.e., zasiedlonej nieprzerwanie także w czasach rzymskich.

Sam zamek po raz pierwszy pojawia się w źródłach pisanych w 1082 roku, gdy możnowładca Umbert Odó wraz z żoną Sicardis złożyli hołd lenny hrabiemu Ramonowi Berenguerowi I za zamki Montpalau i Gironella. W ciągu XII wieku jurysdykcję nad Montpalau przejął stopniowo ród wicehrabiów Cabrera, władający wówczas rozległym terytorium sięgającym od Arenys po Hortsavinyà. W XIV stuleciu Bernat de Cabrera zlecił remont fortyfikacji. Majątek zmieniał właścicieli jeszcze dwukrotnie w kolejnych wiekach: w 1566 roku przeszedł w ręce rodu Montcada, a w 1574 roku został formalnie sprzedany Francescowi de Montcada, markizowi Aitony. W 1756 roku, na mocy związku małżeńskiego, dobra trafiły do rąk książąt Medinaceli.

Ochrona zabytku dzisiaj

Castell de Montpalau figuruje w katalońskim rejestrze dóbr kultury o znaczeniu narodowym (BCIN) pod numerem 1241-MH, na mocy dekretu z 22 kwietnia 1949 roku, a także w regionalnym inwentarzu zabytków architektury (IPA) pod numerem 1382. Mimo formalnej ochrony stan zachowania obiektu oceniany jest jako przeciętny — dawna wieża hołdownicza uległa zawaleniu, a część murów północnych została utracona wskutek postępującej degradacji.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Castell de Montpalau? Na szczycie wzgórza Montpalau w paśmie Montnegre, w granicach gminy Pineda de Mar, w prowincji Barcelona.

Czy można zwiedzać ruiny zamku? Teren jest własnością prywatną, a dostęp określany jest jako trudny — wymaga podejścia stromymi ścieżkami. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje na miejscu.

Kiedy powstał zamek? Pierwsza pisana wzmianka pochodzi z 1082 roku, choć samo wzgórze było zasiedlone już w IV wieku p.n.e., w czasach iberyjskich.

Czy zamek jest chroniony prawnie? Tak — od 1949 roku figuruje w katalońskim rejestrze BCIN (nr 1241-MH) jako dobro kultury o znaczeniu narodowym.