Casa Torre de Calderones y Salazares

Casa Torre de Calderones y Salazares to średniowieczna wieża obronna stojąca w Nograro, miejscowości należącej do gminy Valdegovía / Gaubea w prowincji Álava, w Kraju Basków. Budowla liczy sobie ponad sześćset lat i należy do najlepiej zachowanych przykładów architektury obronnej tego regionu.

Czym jest ta wieża?

Obiekt powstał na przełomie XIV i XV wieku jako dom-wieża — typowa forma rezydencji szlacheckiej, łącząca funkcję mieszkalną z obronną. Tego typu budowle stanowiły podstawę systemu społecznego i militarnego Valdegovía w późnym średniowieczu: lokalne rody wznosiły warowne siedziby, z których kontrolowały okoliczne ziemie i bronily swoich interesów przed sąsiadami.

Wieża należała kolejno do rodów Calderón, Salazar i Salcedo — stąd jej złożona nazwa, łącząca nazwiska dawnych właścicieli. Do dziś zachowały się fasady budynku oraz fragmenty blanek (murowanych krenelaży wieńczących mury), a także machikuły, czyli otwory w górnej części muru służące do obrony pionowej — przez nie broniący zrzucali kamienie lub inne przedmioty na atakujących u podstawy wieży.

Co zobaczysz na miejscu?

Elewacje wieży przecinają liczne otwory strzelnicze — zarówno wąskie strzelnice łukowe, jak i skromniejsze otwory strzeleckie, które pozwalały obrońcom razić przeciwnika z ukrycia. Na głównej kondygnacji znajduje się charakterystyczny otwór zamknięty łukiem wklęsłym, a w innych częściach budowli można dostrzec otwory zamknięte łukiem ostrym — element typowy dla architektury gotyckiej przenikającej do budownictwa obronnego tego okresu.

Wieża pierwotnie nie stała samotnie. Od strony północnej, wschodniej i południowej otaczał ją barbakan — zewnętrzne umocnienie wysunięte przed główną linię obrony, które utrudniało bezpośredni szturm na budynek. Do dziś zachowały się pozostałości murów, które niegdyś chroniły cały warowny zespół, dając wyobrażenie o skali pierwotnego założenia obronnego.

Ciekawym śladem dawnego życia w wieży są pozostałości oratorium poświęconego świętemu Jakubowi (Santiago) — niewielkiej kaplicy domowej, w której mieszkańcy sprawowali praktyki religijne bez konieczności opuszczania warownej siedziby.

Jak dotrzeć?

Nograro leży w granicach gminy Valdegovía / Gaubea, w zachodniej części prowincji Álava. To obszar typowo wiejski, o niewielkiej gęstości zabudowy, otoczony charakterystycznym dla tej części Kraju Basków krajobrazem dolin i wzgórz. Dojazd najwygodniej zaplanować samochodem — lokalne drogi łączą Nograro z pobliskimi miejscowościami gminy oraz z większymi szlakami komunikacyjnymi prowincji.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na charakter budowli — kamienną, otwartą konstrukcję bez zadaszonych wnętrz turystycznych — najlepszą porą na zwiedzanie są miesiące wiosenne i jesienne, kiedy temperatury są łagodne, a okoliczna przyroda prezentuje się najbardziej malowniczo. Latem warto liczyć się z wyższymi temperaturami typowymi dla wnętrza Półwyspu Iberyjskiego, zimą zaś z chłodniejszą i bardziej wilgotną aurą charakterystyczną dla północy Hiszpanii.

Najczęstsze pytania

Czym różni się dom-wieża od zwykłego zamku? Dom-wieża (hiszp. casa torre) to mniejsza, bardziej zwarta forma obronnej rezydencji szlacheckiej, łącząca funkcje mieszkalne i militarne w jednej, pionowej bryle — w przeciwieństwie do rozbudowanych zespołów zamkowych z wieloma dziedzińcami i budynkami.

Do kogo należała wieża? Budowla była własnością kolejno rodów Calderón, Salazar i Salcedo, co znajduje odzwierciedlenie w jej dzisiejszej nazwie.

Co to jest barbakan i po co go budowano? Barbakan to zewnętrzne umocnienie otaczające główną budowlę, które miało spowolnić i utrudnić atak, zanim przeciwnik dotarł do właściwych murów wieży.

Czy wewnątrz wieży można coś zwiedzać? Obiekt zachował się głównie jako zewnętrzna bryła architektoniczna z widocznymi elementami obronnymi — fasadami, strzelnicami i pozostałościami murów okalających, co pozwala oglądać go od zewnątrz jako świadectwo średniowiecznej architektury regionu.