Can Lleonart (Alella)

Can Lleonart w Alelli to zabytkowy dom typu masia przy Plaça de l'Ajuntament, dziś służący jako centrum kulturalne tego niewielkiego miasteczka w regionie Maresme, na wybrzeżu niedaleko Barcelony.

Co to za budynek?

Can Lleonart wyrósł z tradycyjnej katalońskiej masii — wiejskiego domu gospodarskiego. Na parterze zachowały się trzy pierwotne bryły budynku oraz centralny korytarz z oryginalnym wejściem, co pozwala dziś odczytać najstarszą fazę konstrukcji. Tylna klatka schodowa zachowała niewielki otwór widokowy, typowy detal w domach tego rodzaju, służący do obserwacji podwórza czy gości bez opuszczania wnętrza.

Jak zmieniała się architektura domu?

Największą przebudowę Can Lleonart przeszedł w XVIII wieku. Dobudowano wtedy nowy, wschodni korytarz równoległy do istniejących, a od frontu powstała nowa fasada zdobiona sgraffitem — techniką polegającą na wydobywaniu wzoru przez zdzieranie wierzchniej warstwy tynku w innym kolorze. Efektem jest barokowa elewacja o wyjątkowej klarowności kompozycyjnej, łącząca dekoracyjność z prostotą podziałów okien. Pod tarasem znajduje się XVIII-wieczna piwnica ze sklepieniami i łukami, w której zachował się drewniany, dwuśrubowy prasa do wina — świadectwo gospodarczej funkcji, jaką budynek pełnił przed przekształceniem w instytucję publiczną.

Jaką rolę odegrał w historii miasta?

Z Can Lleonart związana jest lokalna karta historii z okresu wojny o sukcesję hiszpańską: bracia Salvador i Francesc Lleonart brali udział w wydarzeniach związanych z oblężeniem Barcelony w 1714 roku. Na pamiątkę tych wydarzeń 11 września 1977 roku umieszczono na budynku tablicę pamiątkową, którą można zobaczyć do dziś.

Jak budynek stał się centrum kultury?

23 września 1985 roku gmina Alella wykupiła Can Lleonart, zamykając rozdział jego historii jako prywatnej rezydencji. W 1991 roku uruchomiono tu warsztat pracy przy renowacji obiektu, a w 1994 roku powstała Escola Taller — szkoła warsztatowa kształcąca w rzemiosłach związanych z odbudową. W 1998 roku odrestaurowano sgraffito na fasadzie, przywracając jej pierwotny wygląd z XVIII wieku. Kolejny etap modernizacji nastąpił w 2002 roku, gdy poprawiono dostęp do budynku, a strych przekształcono w salę służącą jako audytorium.

Co dziś można robić w Can Lleonart?

Obecnie budynek jest siedzibą wydziału kultury urzędu miasta Alella i funkcjonuje jako Centre Cultural Can Lleonart. Odbywają się tu kursy i warsztaty w różnych porach roku, spotkania dyskusyjne (tertúlies), koncerty oraz wycieczki krajoznawcze organizowane przez centrum — wśród wcześniejszych propozycji były wyjazdy do Hostalric, na zamek w Celrà czy do Sagrada Família w Barcelonie. Budynek znajduje się przy Plaça de l'Ajuntament 1, w samym centrum Alelli, obok ratusza.

Najczęstsze pytania

Czym pierwotnie był Can Lleonart? Tradycyjną katalońską masią — wiejskim domem gospodarskim, którego najstarsze elementy (trzy bryły parteru, centralny korytarz) zachowały się do dziś pod późniejszą, barokową fasadą.

Kiedy budynek stał się własnością gminy? 23 września 1985 roku, kiedy Ajuntament d'Alella wykupił nieruchomość i zaczął przekształcać ją w centrum kulturalne.

Co można zobaczyć w piwnicy budynku? XVIII-wieczną piwnicę ze sklepieniami, łukami i zachowaną drewnianą prasą do wina o dwuśrubowym mechanizmie — pozostałość po gospodarczej funkcji domu.

Czy Can Lleonart wciąż działa jako instytucja kultury? Tak, budynek jest siedzibą wydziału kultury Alelli i mieści salę na wydarzenia (dawny strych), a także organizuje kursy, warsztaty i wycieczki dla mieszkańców i odwiedzających.