Can Catlar

Can Catlar (znany też jako Can Catlar del Llorer lub Cal Marquès del Palmer) to jedna z historycznych kamienic starówki Palma de Mallorca, wpisana na listę hiszpańskich dóbr kultury (Bien de Interés Cultural) od 1973 roku.

Co to jest Can Catlar?

To dom mieszczański o wielowarstwowej historii sięgającej średniowiecza — część badaczy wskazuje na jeszcze wcześniejsze, arabskie korzenie zabudowy w tym miejscu. Budynek w obecnym kształcie łączy elementy z różnych epok: gotyckie łuki i fragmenty patio noszą ślady XIV-wiecznej architektury, a bryła samej kamienicy była wielokrotnie przebudowywana, m.in. w XVI i XVII wieku. To typowy przykład palmańskiego domu patrycjuszowskiego, gdzie kolejne pokolenia właścicieli dostosowywały wnętrza do własnych potrzeb, nie niszcząc przy tym najstarszych, najcenniejszych elementów.

Nazwa budynku wiąże się z rodziną Descatlar (Dezcatlar), a samo miejsce miało też znaczenie gospodarcze — od 1442 roku mieściła się tu Seca, czyli mennica bijąca monetę majorkańską, ustanowiona z nadania króla Alfonsa V dla Pere Abrí-Descatlar y de Santacoloma. W XVIII wieku właściciel posiadłości, Pedro Dezcallar y Net, otrzymał od arcyksięcia Karola Habsburga tytuł barona de Pinopar. W połowie XIX wieku dobra przeszły na rodzinę Llorac, od której pochodzi jeden z używanych dziś wariantów nazwy budynku.

Co zobaczysz w środku?

Sercem Can Catlar jest patio — jeden z najstarszych i najbardziej wartościowych dziedzińców w całej starówce Palmy. To właśnie tutaj najlepiej widać gotycki rodowód budynku: kamienne łuki, proporcje typowe dla architektury obronnej i mieszkalnej średniowiecznej Majorki oraz układ przestrzenny, który przetrwał kolejne przebudowy. Obecnie w budynku mieści się Archiwum Miejskie (Arxiu Municipal), które od czasu do czasu organizuje wystawy czasowe otwarte dla zwiedzających — warto sprawdzić aktualny harmonogram przed wizytą, ponieważ dostęp do wnętrz bywa ograniczony do godzin pracy archiwum lub czasu trwania konkretnej ekspozycji.

Jak dotrzeć?

Can Catlar leży w samym centrum starego miasta Palma, w gęstej sieci uliczek, które najlepiej zwiedzać pieszo. Najwygodniej dotrzeć tu spacerem z katedry La Seu lub placu Cort — to zaledwie kilka minut drogi przez wąskie, cieniste uliczki starówki. Ze względu na lokalizację w strefie pieszej dojazd samochodem nie ma sensu; warto zostawić auto na parkingu przy obrzeżach centrum i dalej poruszać się pieszo.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na zwiedzanie starówki Palmy, w tym okolic Can Catlar, są wiosna (kwiecień–czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień–październik), kiedy temperatury są łagodniejsze niż w lipcu i sierpniu, a ulice mniej zatłoczone turystami. Jeśli zależy Wam akurat na wejściu do środka budynku przy okazji wystawy w archiwum, warto zaplanować wizytę rano, w dni robocze, gdy instytucje kulturalne w Palmie są zwykle otwarte.

Najczęstsze pytania

Czy Can Catlar jest otwarty dla zwiedzających? Budynek mieści dziś Archiwum Miejskie Palmy, więc dostęp do wnętrz zależy od godzin pracy archiwum oraz ewentualnych wystaw czasowych — nie jest to stała atrakcja turystyczna z regularnymi godzinami zwiedzania.

Skąd pochodzi nazwa Can Catlar? Nazwa nawiązuje do rodziny Descatlar (Dezcatlar), historycznie związanej z tym miejscem, a wariant „del Llorer” do rodziny Llorac, która przejęła posiadłość w XIX wieku.

Co jest najcenniejszym elementem budynku? Historycy architektury najczęściej wskazują na patio z gotyckimi łukami jako najstarszy i najlepiej zachowany fragment budowli.

Czy w pobliżu są inne podobne zabytki? Tak — starówka Palmy słynie z wielu podobnych patio i kamienic patrycjuszowskich, które razem tworzą trasę spacerową po najstarszej części miasta.