Ca l'Estartús

Ca l'Estartús to modernistyczny budynek mieszkalny w Teià, niewielkim miasteczku w regionie Maresme, kilkanaście kilometrów od wybrzeża na północny wschód od Barcelony. Kamienica stoi przy carrer Folch i Torres, w historycznym centrum wsi, i jest jednym z lepiej zachowanych świadectw architektury modernistycznej w tej części Katalonii.

Jak dotrzeć do Ca l'Estartús?

Teià leży w głębi lądu, między pasem nadmorskich miasteczek Maresme a wzgórzami wewnątrz regionu, dlatego samo miasteczko nie ma własnej stacji kolejowej. Najwygodniej dojechać samochodem – z Barcelony trasa wzdłuż wybrzeża zajmuje około pół godziny. Osoby podróżujące pociągiem regionalnym (Rodalies) wysiadają na stacji w Vilassar de Mar lub El Masnou, a stamtąd do centrum Teià trzeba dojechać autobusem lokalnym lub taksówką. Budynek znajduje się w samym centrum wsi, blisko kościoła parafialnego, więc po dotarciu na miejsce łatwo go znaleźć pieszo.

Co zobaczysz w Ca l'Estartús?

Budynek wyróżnia się rozplanowaniem na prostokątnym rzucie, z dwiema niemal identycznymi fasadami – jedną od strony ulicy, drugą od tyłu – podczas gdy główne wejście umieszczono nietypowo z boku, nie na fasadzie frontowej. To rozwiązanie architektoniczne, rzadkie w skali lokalnej, sprawia, że budynek łatwo rozpoznać wśród okolicznej zabudowy. Dekoracyjne elementy fasady odpowiadają wczesnemu etapowi twórczości architekta Josepa Majó Ribasa, którego prace z tego okresu łączą jeszcze historyzujące korzenie z bogatym, rzeźbiarskim zdobnictwem elewacji – charakterystycznym rysem początków katalońskiego modernizmu. Budynek figuruje w katalogu dziedzictwa architektonicznego Katalonii jako obiekt o wartości historycznej i artystycznej, co potwierdza jego znaczenie dla lokalnego pejzażu urbanistycznego.

Jaka jest historia budynku?

Ca l'Estartús powstał jako rezydencja rodziny Godó – dom zamówił Ramon Godó, a projekt powierzono architektowi Josepowi Majó Ribasowi. Realizacja tego zlecenia w Teià okazała się dla architekta przełomowa: dzięki niej otrzymał w 1901 roku zamówienie na neogotycką przebudowę okna kościoła parafialnego, a równolegle zaprojektował kapelę rodziny Godó w innej ich posiadłości, Can Godó, tej samej wsi. Powiązanie tych trzech realizacji – domu, kaplicy i renowacji okna kościelnego – pokazuje, jak silną pozycję miała rodzina Godó w życiu Teià na przełomie XIX i XX wieku, i jak jedno zlecenie budowlane mogło otworzyć architektowi drogę do kolejnych, ważnych dla całej wspólnoty projektów.

Kiedy przyjechać?

Budynek jest prywatną posiadłością, więc zwiedzanie ogranicza się do oglądania fasady z ulicy – nie utrudnia to jednak spokojnego obejrzenia detali architektonicznych. Najlepiej wybrać się tu wiosną lub jesienią, kiedy w Maresme panuje łagodna temperatura, sprzyjająca dłuższym spacerom po historycznym centrum Teià i okolicznych trasach łączących inne obiekty modernistyczne regionu. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem kościoła parafialnego, którego okno przebudował ten sam architekt.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do wnętrza Ca l'Estartús? Nie, budynek jest własnością prywatną. Można obejrzeć obie fasady z przestrzeni publicznej wokół niego.

Kto zaprojektował budynek? Architekt Josep Majó Ribas, twórca związany z wczesnym etapem katalońskiego modernizmu, na zlecenie rodziny Godó.

Czym budynek różni się od typowej kamienicy modernistycznej? Ma dwie niemal identyczne fasady – przednią i tylną – a wejście główne umieszczono z boku, co jest nietypowym rozwiązaniem w architekturze tego okresu.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Kościół parafialny Teià z neogotyckim oknem przebudowanym przez Majó Ribasa oraz kaplicę rodziny Godó w Can Godó – obie realizacje powstały wkrótce po Ca l'Estartús i tworzą wspólny wątek architektoniczny wsi.