Ca la Xalma

Ca la Xalma to modernistyczna kamienica mieszkalna w Premià de Mar, niewielkim nadmorskim mieście w komarce Maresme, na wybrzeżu na północ od Barcelony. Budynek stoi przy Carrer Enric Prat de la Riba 48-50, w samym centrum miasta, i jest jednym z tych cichych świadectw epoki modernizmu katalońskiego, które łatwo pominąć, jeśli się o nich nie wie — a warto się zatrzymać na chwilę i podnieść wzrok ponad witryny sklepów.

Co to za budynek?

Dom wzniesiono w 1910 roku, u schyłku okresu, który w architekturze katalońskiej określa się mianem modernizmu (1888–1910) — tego samego nurtu, z którego wyrosły dzieła Gaudíego w Barcelonie, choć w Premià de Mar przybrał on skromniejszą, mieszczańską formę. Budowę zlecił Josep Riera Cisa, jednak nazwa "Ca la Xalma" pochodzi od późniejszego właściciela, Josepa Xalmy Moty — to typowy dla katalońskich domów zwyczaj nadawania budynkowi imienia nie od budowniczego, lecz od rodziny, która go zamieszkiwała najdłużej lub najbardziej się z nim kojarzy.

Co warto zobaczyć?

Elewacja przyciąga uwagę kilkoma charakterystycznymi detalami. Centralna część zarówno fasady frontowej (od ulicy), jak i tej wychodzącej na ogród, zwieńczona jest trójlistnym (koniczynowym) zwieńczeniem — motywem typowym dla dekoracyjnego repertuaru modernizmu. Górne otwory okienne mają wyraźnie zaznaczone, zaokrąglone opaski i profilowania, nadające całości miękki, organiczny charakter. Boczne fasady kończą się natomiast falistym, esowatym profilem balustrad tarasów — detalem, który w słońcu rzuca ciekawy cień i dobrze widać go z poziomu ulicy.

Dom pełni funkcję mieszkalną i nie jest udostępniony do zwiedzania od środka — wartość turystyczna Ca la Xalma polega na architekturze zewnętrznej, którą można obejrzeć spacerując ulicą.

Jak dotrzeć?

Premià de Mar leży przy linii kolejowej Rodalies R1 łączącej Barcelonę z wybrzeżem Maresme — z dworca głównego w Barcelonii dojazd pociągiem zajmuje około 25-30 minut. Stacja w Premià de Mar znajduje się w odległości spaceru od centrum miasta, a Carrer Enric Prat de la Riba to jedna z głównych ulic śródmieścia, więc dotarcie na miejsce pieszo z dworca zajmuje kilkanaście minut. Dla osób podróżujących samochodem miasto leży bezpośrednio przy autostradzie C-32 oraz drodze N-II.

Kiedy przyjechać?

Najlepsza pora to wiosna (kwiecień-czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień-październik), gdy temperatury są łagodne, a miasteczko nie jest jeszcze zdominowane przez letni ruch plażowy. Latem Premià de Mar żyje głównie plażą, co oznacza tłumy bliżej wybrzeża, ale spokojne, spacerowe zwiedzanie centrum i architektury modernistycznej jest możliwe o każdej porze roku — budynek ogląda się z zewnątrz, więc pogoda ma tu mniejsze znaczenie niż przy atrakcjach plenerowych.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy?

Ca la Xalma to jeden z kilku obiektów wpisanych do lokalnego rejestru dóbr kultury (Bé Cultural d'Interès Local) w Premià de Mar. W tej samej okolicy można poszukać innych domów z przełomu XIX i XX wieku, a miasto jest też znane z Muzeum Druku Tkanin (Museu de l'Estampació), które przypomina o dawnej tradycji przemysłowej regionu. Warto połączyć spacer po architekturze modernistycznej z krótkim odpoczynkiem na miejskiej plaży, oddalonej od centrum o kilka minut pieszo.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do środka Ca la Xalma? Nie — to prywatny budynek mieszkalny, niedostępny do zwiedzania od wewnątrz. Ogląda się go z zewnątrz, spacerując ulicą Enric Prat de la Riba.

Kto zaprojektował budynek? Dom powstał w 1910 roku na zlecenie Josepa Riery Cisy, w stylu modernizmu katalońskiego. Obecna nazwa pochodzi od późniejszego właściciela, Josepa Xalmy Moty.

Czy budynek jest chroniony prawnie? Tak, Ca la Xalma figuruje w lokalnym rejestrze dóbr kultury (Bé Cultural d'Interès Local) oraz w Inwentarzu Dziedzictwa Architektonicznego Katalonii.

Ile czasu zajmuje dojazd z Barcelony? Pociągiem linii Rodalies R1 z Barcelony dojazd do Premià de Mar trwa około 25-30 minut, a stacja znajduje się blisko centrum miasta i samego budynku.