Zamek Bystré

Zamek Bystré stoi w miejscowości Bystré niedaleko Poličky, w powiecie Svitavy w kraju pardubickim, na wschodzie Czech. To renesansowa budowla z wieżą, wzniesiona w miejscu starszej warowni odnotowanej już w 1579 roku. Dziś obiektu nie da się zwiedzać od środka — mieści się w nim placówka opieki społecznej — ale otaczający go park pozostaje dostępny dla spacerowiczów.

Kto zbudował zamek i kiedy powstał?

Zamek wzniósł w latach 1586–1590 Jan Bezdružický z Kolovrat, zastępując nim wcześniejszą tvrz stojącą w tym samym miejscu. Powstała jednopiętrowa, trójskrzydłowa budowla z wieżą, utrzymana w stylu renesansowym — z charakterystycznymi zgrupowanymi oknami, gzymsami, kamiennymi portalami, dekoracją sgraffitową na elewacjach oraz arkadami otwierającymi się na dziedziniec. W latach 1654–1655 obiekt rozbudowano.

Jak zmieniali się właściciele zamku?

Przez kolejne stulecia zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli. Po rodzie Bezdružických posiadłość przechodziła kolejno w ręce Mokošínskich z Mokošína, Žehušickich z Nestajova, Kolovratów, Martiniców, rodu Valdorf, książąt Liechtenstein, rodu Hohenembs, a ostatecznie Habsburgów. Ta długa lista świadczy o tym, jak cenionym majątkiem ziemskim było Bystré na przestrzeni wieków.

Co wydarzyło się podczas wojny trzydziestoletniej?

Zamek nie ominęły zniszczenia wojenne. W 1645 roku został splądrowany przez wojska szwedzkie, a rok później, w 1646 roku, doszło do kolejnego najazdu — tym razem podczas przemarszu wojsk szwedzkiego generała Wittenberga z Czech na Morawy. Wielu mieszkańców zginęło lub zostało rannych, a ówczesny burmistrz Matěj Myslivec został zastrzelony.

Co zmieniło się w XIX wieku?

Przełomowy moment nastąpił w 1848 roku, gdy na mocy cesarskiej decyzji zamek i przynależne dobra otrzymała Ernestyna, wolna pani von Langet. Przejęła majątek w opłakanym stanie, praktycznie bez wyposażenia, i musiała włożyć spore środki w jego odbudowę. W latach 1850–1852 kazała założyć na miejscu dawnego ogrodu rozległy park w stylu angielskim z rzadkimi gatunkami drzew — ten park zachował się do dziś i jest ogólnodostępny. W latach 1853–1854 malarz z Monachium, Eduard Schwaisser, ozdobił malowidłami wszystkie zamkowe komnaty i korytarze.

Jak wyglądały losy zamku w XX wieku?

Po powstaniu Czechosłowacji majątek Habsburgów skonfiskowano, a Bystré stało się państwowym gospodarstwem rolnym z siedzibą dyrekcji w zamku. Po 1945 roku budynek pełnił funkcję magazynu, a od 1953 roku kolejno mieściły się w nim internaty szkolne. W 1978 roku dwa pożary poważnie zniszczyły wnętrza, co wymusiło gruntowną rekonstrukcję — elewacje przywrócono wówczas do pierwotnej renesansowej formy.

Czym jest zamek dzisiaj?

Od lat 70. XX wieku w zamku działa placówka opieki społecznej dla osób z niepełnosprawnością intelektualną — obecnie funkcjonuje jako Domov na zámku Bystré, jednostka organizacyjna kraju pardubickiego. Ze względu na tę funkcję wnętrza zamku nie są udostępniane turystom, natomiast park wokół budowli można zwiedzać samodzielnie.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzić wnętrze zamku Bystré? Nie — w budynku mieści się czynna placówka opieki społecznej dla osób z niepełnosprawnością intelektualną, więc wnętrza są zamknięte dla zwiedzających.

Czy park przy zamku jest dostępny dla turystów? Tak, otaczający zamek park w stylu angielskim, założony w połowie XIX wieku, jest ogólnodostępny i można się po nim swobodnie przechadzać.

Gdzie dokładnie znajduje się zamek? W miejscowości Bystré koło Poličky, w powiecie Svitavy, w kraju pardubickim, na wschodzie Czech.

W jakim stylu zbudowano zamek? To budowla renesansowa z drugiej połowy XVI wieku, z wieżą, sgraffitową dekoracją elewacji i arkadami na dziedzińcu.

Czy zamek ucierpiał podczas wojen? Tak — w latach 1645–1646 został splądrowany przez wojska szwedzkie podczas wojny trzydziestoletniej, a w 1978 roku poważnie ucierpiał w wyniku dwóch pożarów.