Březolupy Castle

Zámek Březolupy to barokowo-klasycystyczna rezydencja w centrum wsi Březolupy, w kraju zlińskim na wschodzie Czech. Choć nie należy do najsłynniejszych czeskich zamków, jego historia sięga średniowiecza i dobrze oddaje losy niewielkich morawskich majątków szlacheckich — od twierdzy obronnej, przez barokową siedzibę rodową, po współczesny urząd gminy.

Skąd wzięła się nazwa i jak stara jest ta miejscowość?

Wieś Březolupy pojawia się w źródłach pisanych już w 1261 roku, co czyni ją jedną ze starszych osad tego regionu. Ślady umocnionej siedziby — tvrz, czyli niewielkiej średniowiecznej twierdzy — datuje się na drugą połowę XIV wieku, choć pisemnie potwierdzono jej istnienie dopiero od 1571 roku. To na miejscu tej właśnie twierdzy powstał później właściwy zamek.

Kiedy i przez kogo zbudowano zamek?

Obecny zamek wzniesiono w latach 1650–1668 z inicjatywy Františka Horeckého, ówczesnego właściciela majątku. Budowla zastąpiła starszą twierdzę i od początku miała charakter barokowy: jednopiętrowy, czteroskrzydłowy układ z wewnętrznym dziedzińcem. Nad głównym portalem umieszczono herby rodów Horecký i Serényi — ślad po dwóch rodzinach związanych z historią rezydencji.

Jak zmieniali się właściciele zamku?

Po Horeckich majątek przechodził przez ręce kolejnych rodów szlacheckich. W latach 1687–1733 zamkiem władała rodzina Forgách, a w okresie 1756–1788 należał do rodziny Lonqueval. Na przełomie XVIII i XIX wieku właścicielem został Jan Jindřich z Holle, pełniący funkcję komisarza okręgu uherskohradišťského (lata 1804–1831). To właśnie w XVIII i XIX wieku zamek przebudowano w duchu klasycystycznym, a wokół budynku założono zamkowy park, który do dziś stanowi część otoczenia.

Co działo się z zamkiem w XX wieku?

Na początku XX wieku majątek trafiał w ręce przemysłowców — wśród właścicieli wymienia się rodzinę związaną z cukrownictwem, a w okresie I wojny światowej (1914–1918) budynek pełnił funkcję sanatorium dla rannych i chorych. W okresie międzywojennym zamek związany był z firmą Baťa, symbolem morawskiej przedsiębiorczości tamtych lat. Po II wojnie światowej, w 1947 roku, obiekt przeszedł w ręce miejscowego komitetu narodowego, a po 1949 roku, w wyniku nacjonalizacji majątków po przejęciu władzy przez komunistów, został ostatecznie przejęty przez państwo. W kolejnych dekadach zamek pełnił funkcje czysto użytkowe: mieściły się w nim biura, mieszkania pracownicze, przedszkole, a nawet klasy szkolne w okresie remontów miejscowej szkoły.

Jaką funkcję pełni zamek dzisiaj?

Obecnie budynek zamku w Březolupach służy gminie jako siedziba urzędu obecního — to tutaj mieści się administracja miejscowości. Zamek nie jest więc udostępniony zwiedzającym jak rezydencje muzealne, lecz pozostaje żywą częścią wsi, widoczną z centrum i otoczoną zabytkowym parkiem.

Czy z zamkiem wiążą się jakieś legendy?

Tak — miejscowa tradycja ludowa łączy zamek w Březolupach z tajemniczą legendą o odcisku diabelskiego kopyta, a także z opowieściami o niezwykłej, „strasznej" ciszy panującej w niektórych częściach budynku. Takie podania są typowe dla starych morawskich rezydencji i do dziś krążą wśród mieszkańców wsi.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Březolupach można zwiedzać? Obiekt pełni funkcję urzędu gminy, nie jest to więc zamek muzealny z regularnym ruchem turystycznym — warto to zweryfikować bezpośrednio przed wizytą.

Jak stary jest zamek? Obecny budynek powstał w latach 1650–1668, na miejscu wcześniejszej średniowiecznej twierdzy wzmiankowanej od 1571 roku.

W jakim stylu zbudowano zamek? Pierwotnie barokowym, z czteroskrzydłowym układem wokół dziedzińca; w XVIII–XIX wieku przebudowany w duchu klasycystycznym.

Kto był właścicielem zamku? Kolejno m.in. rodziny Horecký, Forgách, Lonqueval oraz Jan Jindřich z Holle, a w XX wieku majątek związany był z firmą Baťa, zanim po 1949 roku przeszedł na własność państwa.

Gdzie dokładnie leży zamek? W centrum wsi Březolupy, w kraju zlińskim, na wschodzie Czech.