Brantice Castle

Zamek w Branticach stoi na brzegu rzeki Opawy, w niewielkiej wsi Brantice w powiecie Bruntál, w kraju morawsko-śląskim. To skromna, ale ciekawa rezydencja szlachecka, otoczona parkiem, wpisana do centralnego wykazu zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Jak powstał zamek w Branticach?

Historia miejsca zaczyna się dużo wcześniej niż sam zamek. Już od 1449 roku stała tu drewniano-murowana twierdza (tvrz), typowa dla tej części Śląska. W 1526 roku obiekt przeszedł w ręce rodu Hohenzollernów, którzy jednak nie zadbali o niego należycie — twierdza zaczęła stopniowo popadać w ruinę.

Zmiana nastąpiła w 1561 roku, gdy wieś Brantice kupił Jeroným Reinwald, kanclerz księstwa karniowskiego (krnovského). To on zdecydował się na miejscu starej, zaniedbanej twierdzy wznieść nowy, renesansowy zamek. Budowa nie była szybka — prace zakończyły się dopiero w 1604 roku, już po śmierci fundatora.

Jakie przebudowy przeszedł zamek?

Renesansowa forma nie przetrwała w niezmienionym stanie. W 1711 roku zamek przebudowano w stylu barokowym — inwestorem był Bohumil Trach z Březí, za którego czasów dobudowano skrzydło północne, a wokół budynku założono park. To właśnie ten park, dziś stanowiący integralną część zabytku, nadał rezydencji charakter typowej siedziby wiejskiej szlachty.

Kolejna metamorfoza nastąpiła na początku XIX wieku, gdy fasady zamku dostały klasycystyczny wystrój za czasów hrabiego Zikmunda Josefa z Khuenburgu. W efekcie tych kolejnych przebudów zamek zyskał układ trzech jednopiętrowych skrzydeł, zamykających prostokątny dziedziniec otwarty w stronę parku, nakrytych dachami czterospadowymi (mansardowymi/naczółkowymi).

Do zespołu zabytkowego należą też elementy otoczenia: mur ogrodzeniowy, kamienny most, wazon ogrodowy oraz dwie kamienne figury — Herkulesa i świętego Jana Nepomucena, charakterystyczne dla barokowych rezydencji tego regionu.

Kto był właścicielem zamku w XX wieku?

Od 1901 roku obiekt przeszedł na własność rodu Liechtensteinów, którzy wykorzystywali go jednak nie jako reprezentacyjną rezydencję, a jako budynek administracyjny związany z zarządzaniem majątkiem.

Po drugiej wojnie światowej zamek, jak wiele podobnych obiektów na terenie Czechosłowacji, został znacjonalizowany. Nowa funkcja była daleka od pierwotnego przeznaczenia — budynek służył jako magazyn farmaceutyczny. Według zachowanych materiałów archiwalnych w 1949 roku zamek na krótko należał do gminy Brantice.

Co się stało z zamkiem po 2000 roku?

Losy obiektu w najnowszej historii są dobrze udokumentowane. W 2008 roku gmina Brantice odzyskała zamek w ramach restytucji majątkowej. Rok później, w 2009 roku, obiekt sprzedano prywatnej spółce. Nowy właściciel przeprowadził częściową renowację budynku, jednak w 2017 roku zamek został ponownie wystawiony na sprzedaż.

Dziś zamek w Branticach pozostaje przykładem prowincjonalnej rezydencji szlacheckiej, której historia — od średniowiecznej twierdzy przez renesansową, barokową i klasycystyczną przebudowę, aż po powojenne przekształcenia i współczesne próby rewitalizacji — odzwierciedla losy wielu podobnych obiektów na Śląsku Opawskim.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży zamek w Branticach? Zamek znajduje się we wsi Brantice, w powiecie Bruntál, w kraju morawsko-śląskim, na brzegu rzeki Opawy.

Kiedy powstał zamek? Renesansowy zamek wzniesiono na miejscu starszej twierdzy z 1449 roku; budowę, zapoczątkowaną w 1561 roku przez Jeronýma Reinwalda, zakończono w 1604 roku.

Kto przebudował zamek w stylu barokowym? W 1711 roku przebudowy podjął się Bohumil Trach z Březí, dobudowując skrzydło północne i zakładając park.

Czy zamek można obecnie odwiedzić? Obiekt jest własnością prywatną — od 2009 roku należy do prywatnej spółki, która częściowo go odrestaurowała; w 2017 roku został wystawiony na sprzedaż, warto więc sprawdzić aktualny status dostępności na miejscu.

Jakie elementy zabytkowe otaczają zamek? Do zespołu należą park, mur ogrodzeniowy, kamienny most, wazon oraz figury Herkulesa i świętego Jana Nepomucena.