Bos van Aa

Bos van Aa to rezerwat przyrody w Zemst-Laar, części gminy Zemst w prowincji Brabancja Flamandzka, w Belgii. Teren leży w pobliżu kanału Bruksela–Skalda (Zeekanaal Brussel-Schelde), kilka kilometrów na południowy wschód od Kapelle-op-den-Bos, a właścicielem gruntów jest zarządca dróg wodnych Waterwegen en Zeekanaal.

Skąd wzięła się nazwa i jak zmieniał się teren?

Nazwa „Bos van Aa" (Las nad Aa) pojawia się w źródłach historycznych już w XIV wieku — wówczas obszar leśny liczył około 400 bonierów, czyli mniej więcej 500 hektarów. Przez wieki teren wielokrotnie zmieniał charakter. Z rozległego lasu przekształcił się w tereny rolnicze, a w ciągu ostatnich stu lat przeszedł kolejną, jeszcze bardziej radykalną metamorfozę: pastwiska i pola zamieniono na intensywnie eksploatowaną piaskownię przemysłową. Wydobycie piasku pozostawiło po sobie zagłębienia terenu i zbiorniki wodne, które z czasem zaczęły zarastać roślinnością i przyciągać dzikie zwierzęta.

Dlaczego to miejsce jest dziś chronione?

Po zakończeniu eksploatacji piasku teren samoistnie przekształcił się w wyjątkowy obszar przyrodniczy o dużej różnorodności biologicznej. Bos van Aa jest dziś rezerwatem przyrody chronionym zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym — stanowi część sieci Natura 2000, jako fragment obszaru „Lasy południowo-wschodniej części Zandleemstreek" (kod BE2300044). Ochrona obejmuje zarówno same lasy, jak i powstałe wtórnie tereny podmokłe oraz wodne, będące pozostałością po dawnej piaskowni.

Co można tu zobaczyć?

Mozaika siedlisk — lasy, wody poeksploatacyjne, łąki i tereny podmokłe — sprawia, że Bos van Aa jest prawdziwym rajem dla wielu grup zwierząt. Obszar słynie z bogactwa motyli i ważek, a także z licznie występującego ptactwa wodnego i błotnego. To właśnie ta różnorodność sprawia, że teren przyciąga zarówno naukowców, jak i miłośników przyrody szukających spokojnego miejsca na spacer wśród natury.

Bos van Aa ma również duże znaczenie geologiczne i paleontologiczne. W dawnej piaskowni odkryto szczątki kopalne z epoki lodowcowej, w tym pozostałości mamutów włochatych, olbrzymich jeleni irlandzkich oraz nosorożców włochatych. Znaleziska te są prezentowane w lokalnym muzeum („Het Bos Van Aa Museum"), które przybliża odwiedzającym geologiczną i paleontologiczną historię tego miejsca oraz proces przekształcania się dawnej piaskowni w rezerwat przyrody.

Kto zajmuje się ochroną tego miejsca?

Zarządzaniem przyrodniczym terenu, obejmującym również sąsiedni Kollintenbos, zajmuje się lokalny oddział organizacji Natuurpunt (Natuurpunt Zemst), a część obszaru funkcjonuje jako rezerwat pszczeli, wspierający dzikie i hodowlane pszczoły oraz inne owady zapylające. Gmina Zemst organizuje także sezonowe spacery z przewodnikiem po lesie, w tym edycję letnią, podczas której można poznać historię terenu oraz jego mieszkańców z bliska.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Bos van Aa? W Zemst-Laar, w gminie Zemst, w prowincji Brabancja Flamandzka, niedaleko kanału Bruksela–Skalda i kilka kilometrów od Kapelle-op-den-Bos.

Czy to naturalny las, czy teren przekształcony przez człowieka? Historycznie był to las sięgający XIV wieku, później tereny rolnicze, a następnie przemysłowa piaskownia. Dzisiejszy krajobraz przyrodniczy w dużej mierze powstał wtórnie, po zaprzestaniu wydobycia piasku.

Co szczególnego można tu znaleźć? Skamieniałości z epoki lodowcowej (mamuty włochate, jelenie irlandzkie, nosorożce włochate), prezentowane w lokalnym muzeum, a także bogatą faunę motyli, ważek i ptactwa wodnego.

Czy obszar jest chroniony? Tak, jako część sieci Natura 2000 (obszar BE2300044) oraz jako krajowy rezerwat przyrody.

Czy można zwiedzać z przewodnikiem? Tak, gmina Zemst organizuje sezonowe spacery z przewodnikiem po Bos van Aa.