Boreč

Boreč to jeden z najbardziej niezwykłych wzniesień Czeskiego Środogórza, wznoszący się nad wsią Bílinka, na granicy powiatów litoměřickiego i łouńskiego. Ten bazaltowy stożek o wysokości 446 m n.p.m. zawdzięcza sławę zjawisku, jakiego próżno szukać gdzie indziej w Europie Środkowej — zimą z jego szczytu unosi się para, jakby góra dosłownie dymiła.

Co sprawia, że Boreč jest wyjątkowy?

Wzgórze jest pocięte siecią pęknięć i szczelin, przez które latem do wnętrza wpływa zimne powietrze, ogrzewa się od nagrzanych skał i zimą wydostaje się na zewnątrz otworami wentylacyjnymi zwanymi wentarolami. Efekt jest spektakularny: w mroźne dni z rozpadlin unosi się widoczna para, a temperatura przy otworach bywa nawet o 20 stopni wyższa niż w otoczeniu. To dlatego szczyt bywa nazywany „Kouřovou horou" — Dymiącą Górą.

Zjawisko zaobserwowano już w 1833 roku, kiedy uznano je za pozostałość wulkanicznej aktywności. Prawidłowe wytłumaczenie — mechanizm kominowy, w którym zimne powietrze zasysane jest w rumowisku u podnóża i wypychane ku górze przez ogrzane szczeliny — podał dopiero w 1881 roku praski profesor Jan Krejčí. Dzięki stałemu dopływowi ciepła na szczycie utrzymuje się mikroklimat, w którym rosną rzadkie mchy i rośliny kwiatowe niespotykane w tej strefie klimatycznej, a fragmenty kopca pozostają zielone nawet w środku zimy, podczas gdy okolica leży pod śniegiem.

Ze względu na unikatowość przyrody Boreč został w 1951 roku uznany za rezerwat przyrody.

Jak dotrzeć?

Wyjściowym punktem wędrówki jest wieś Režný Újezd, skąd od 1981 roku prowadzi ścieżka dydaktyczna z dziewięcioma przystankami i dwoma punktami widokowymi, tłumacząca fenomen wentaroli. Z Bílinki, leżącej po drugiej stronie masywu, wyznaczony jest żółty szlak turystyczny prowadzący także w kierunku pobliskiego szczytu Lovoš — jednego z najbardziej rozpoznawalnych wzniesień Czeskiego Środogórza. Okolica dobrze nadaje się na jednodniową pieszą wycieczkę łączącą oba punkty widokowe.

Co zobaczysz na miejscu?

Poza samym zjawiskiem parujących szczelin widocznym najlepiej zimą i wczesną wiosną, warto zwrócić uwagę na roślinność szczytową — porastające skały mchy i rośliny typowe raczej dla cieplejszych regionów. Z górnych partii wzgórza rozciąga się widok na charakterystyczny, pagórkowaty krajobraz Czeskiego Środogórza, usiany kopcami dawnych wulkanów, wśród których wyróżnia się stożek Lovoša.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na obserwację wentaroli są mroźne, bezwietrzne dni zimowe — wtedy kontrast temperatur jest najbardziej widoczny, a para najlepiej zauważalna na tle śniegu. Latem zjawisko praktycznie nie jest widoczne gołym okiem, ale wzgórze pozostaje atrakcyjnym celem spacerowym dzięki widokom i niezwykłej florze.

Najczęstsze pytania

Dlaczego Boreč nazywany jest Dymiącą Górą? Ze względu na parę wodną wydobywającą się zimą z otworów wentylacyjnych (wentaroli) w szczelinach wzgórza — z daleka wygląda to, jakby góra dymiła.

Czy zjawisko wentaroli jest niebezpieczne? Nie, to naturalny efekt cyrkulacji powietrza w skałach, bez związku z aktywnością wulkaniczną — mimo że wzgórze ma pochodzenie wulkaniczne.

Skąd najlepiej wyruszyć na wędrówkę? Klasyczny start to wieś Režný Újezd ze ścieżką dydaktyczną liczącą dziewięć przystanków; z Bílinki prowadzi żółty szlak łączący okolicę z sąsiednim szczytem Lovoš.

Czy da się zwiedzić Boreč razem z Lovošem w jeden dzień? Tak, oba wzniesienia leżą blisko siebie i są połączone szlakami turystycznymi, co pozwala zaplanować jedną dłuższą trasę pieszą po Czeskim Środogórzu.