Benátky nad Jizerou Castle

Zamek w Benátkach nad Jizerou to renesansowo-barokowa rezydencja stojąca w centrum miasteczka Benátky nad Jizerou, w powiecie Mladá Boleslav w kraju środkowoczeskim. Miejsce zawdzięcza swoją sławę przede wszystkim rocznemu pobytowi duńskiego astronoma Tychona Brahe na przełomie 1599 i 1600 roku — dziś to jeden z niewielu zamków w Czechach, gdzie historia architektury splata się bezpośrednio z historią nowożytnej astronomii.

Jak powstał zamek i skąd bierze się jego dzisiejszy wygląd?

Zanim w tym miejscu stanął zamek, w połowie XIV wieku (około 1349 roku) Jan z Dražic ufundował tu klasztor wraz z kościołem i szkołą. Zabudowania klasztorne zostały zniszczone w czasie wojen husyckich, a późniejsza warownia powstała prawdopodobnie na ich fundamentach. Właściwy zamek datuje się na około 1525 rok, kiedy Bedřich z Donína przebudował starszą, obronną siedzibę w renesansową rezydencję. Obecny, barokowy charakter budowla zyskała po 1648 roku, gdy majątek objął generał Jan z Werthu i rozbudował go o nowe skrzydło. Do dziś na ścianach dziedzińca zachowały się XVI-wieczne sgraffita przedstawiające sceny mitologiczne i myśliwskie, a XVII-wieczna galeria łączy zamek z sąsiadującym kościołem Narodzenia Panny Marii.

Co łączy zamek z Tychonem Brahe i Janem Keplerem?

Latem 1599 roku, 20 sierpnia, na zaproszenie cesarza Rudolfa II do Benátek przybył Tycho Brahe. Cesarz udzielił mu hojnego wsparcia finansowego, dzięki czemu astronom mógł rozpocząć budowę obserwatorium, sprowadzić tu swoją bibliotekę i większość instrumentów pomiarowych — wiele z nich sam zaprojektował lub udoskonalił. To właśnie w Benátkach, 3 lutego 1600 roku, Brahe spotkał się z Janem Keplerem, który przyjął jego zaproszenie do współpracy — spotkanie to uznaje się za jeden z przełomowych momentów w historii astronomii nowożytnej. Pobyt Brahe w Benátkach trwał niecały rok: astronom pokłócił się z zarządcą zamku, kasztelanem Kasparem z Milštejna, który odmówił mu dalszego finansowania obserwatorium, i ostatecznie wrócił na dwór cesarski do Pragi.

Co można dziś zobaczyć w zamku?

Współcześnie zamek pełni funkcję siedziby władz miejskich, ale jego górne piętra zajmuje Muzeum Benátecka, oddział Muzeum Mladoboleslavska. Głównym punktem ekspozycji jest pamiątkowa sala poświęcona Tychonowi Brahe, uzupełniona wystawami o astronomii, historii miasta i przyrodzie regionu. Na parterze działa odrębne muzeum zabawek. Zamkowy park, częściowo zrekonstruowany, zdobią barokowe rzeźby, wśród nich prace przypisywane warsztatowi Matyáša Bernarda Brauna.

Czy warto połączyć wizytę z okolicą?

Benátky nad Jizerou leżą w Polabí, niedaleko Mladej Boleslavi, co pozwala łatwo połączyć wizytę w zamku ze zwiedzaniem innych atrakcji regionu środkowoczeskiego. Dla miłośników historii nauki sam zamek stanowi jednak samodzielny cel podróży — to jedno z niewielu miejsc w Europie Środkowej, gdzie można stanąć dokładnie tam, gdzie pracowali twórcy nowożytnej astronomii.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał zamek w Benátkach nad Jizerou? Obecna budowla pochodzi z około 1525 roku, kiedy Bedřich z Donína przebudował starszą warownię w renesansową rezydencję; barokowy wygląd zyskała po 1648 roku.

Jak długo przebywał tu Tycho Brahe? Astronom przybył 20 sierpnia 1599 roku i pozostał niecały rok, opuszczając Benátky po sporze z kasztelanem o finansowanie obserwatorium.

Czy Jan Kepler odwiedził zamek? Tak, 3 lutego 1600 roku Kepler przyjechał do Benátek na zaproszenie Brahe, co zapoczątkowało ich współpracę.

Co dziś mieści się w zamku? Górne piętra zajmuje Muzeum Benátecka z pamiątkową salą Tychona Brahe, a na parterze znajduje się muzeum zabawek.

Czy w zamku zachowały się elementy renesansowe? Tak, na ścianach dziedzińca widoczne są XVI-wieczne sgraffita ze scenami mitologicznymi i myśliwskimi.