Bartošovický platan

Bartošovický platan, znany też jako Josefínin platan, to pomnikowy platan klonolistý rosnący w parku przyzamkowym w Bartošovicích na Morawach Północnych. Uznawany jest za najpotężniejszy i najstarszy udokumentowany egzemplarz tego gatunku w całych Czechach, a jego historia sięga pierwszej połowy XIX wieku i wiąże się z osobistym dramatem ówczesnego właściciela miejscowego majątku.

Gdzie dokładnie rośnie ten platan?

Drzewo stoi w parku zamkowym w Bartošovicích, tuż przy północnej ścianie tamtejszego zamku, w gminie Bartošovice w powiecie Nowy Jiczyn, w kraju morawsko-śląskim. Cała okolica leży w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Poodří, rozciągającego się wzdłuż doliny rzeki Odry, co dodatkowo podkreśla przyrodniczą rangę tego miejsca. W skład gminy wchodzi też niewielka miejscowość Hukovice, z którą park zamkowy sąsiaduje.

Jak wielkie jest to drzewo?

Obwód pnia platanu, mierzony na wysokości 1,3 metra od ziemi, wynosi 855 centymetrów, a wysokość korony sięga 32 metrów. To parametry, dzięki którym drzewo jest wpisywane do rejestrów jako najpotężniejszy platan w Czechach. Ze względu na rozmiary pnia i koronę szacuje się, że całe drzewo waży około 120 ton. Zasadzone wiosną 1834 roku, dziś liczy sobie blisko dwieście lat, co czyni je również najstarszym udokumentowanym platanem w kraju.

Jaka jest historia powstania tego miejsca?

Platan zasadził Josef Jiří Meinert, ówczesny właściciel majątku w Bartošovicích, wiosną 1834 roku — kilka miesięcy po śmierci swojej życiowej towarzyszki, hrabiny Josefíny Pachtowej, która zmarła 6 grudnia 1833 roku. Sadzonkę sprowadzono z Anglii i posadzono tuż przy zamku, naprzeciw okna pracowni Meinerta, jako trwały wyraz pamięci i przywiązania do zmarłej. Drzewo rosło więc od początku w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, gdzie właściciel spędzał codziennie wiele godzin, obserwując je przez lata z okna swojego gabinetu.

Skąd wzięła się nazwa „Josefínin platan"?

Formalne upamiętnienie tej historii nastąpiło dopiero kilkadziesiąt lat później. 27 października 2001 roku drzewu nadano imię „Josefínin" na cześć hrabiny Pachtowej, a jednocześnie objęto je ochroną jako pomnik przyrody. Od tego momentu funkcjonuje pod dwiema nazwami — Bartošovický platan (od miejscowości) i Josefínin platan (od imienia kobiety, której historia stała się inspiracją do jego posadzenia).

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Drzewo znajduje się na terenie parku przyzamkowego, ogólnodostępnego dla zwiedzających, co czyni je łatwym celem spaceru łączonego ze zwiedzaniem samego zamku w Bartošovicích. Ze względu na status pomnika przyrody drzewo podlega ochronie prawnej, dlatego warto podziwiać je z zachowaniem podstawowych zasad ostrożności wobec starego, żywego organizmu.

Najczęstsze pytania

Jak duży jest Bartošovický platan? Obwód pnia wynosi 855 cm, a wysokość drzewa 32 m — to największy udokumentowany platan w Czechach, którego całkowitą masę szacuje się na około 120 ton.

Kiedy i dlaczego posadzono to drzewo? Zasadzono je wiosną 1834 roku z inicjatywy Josefa Jiříego Meinerta, na pamiątkę zmarłej kilka miesięcy wcześniej hrabiny Josefíny Pachtowej. Sadzonkę sprowadzono specjalnie z Anglii.

Od kiedy drzewo jest chronione i skąd nazwa „Josefínin platan"? 27 października 2001 roku drzewo formalnie nazwano „Josefínin" i objęto ochroną jako pomnik przyrody.

Gdzie dokładnie można je zobaczyć? W parku zamkowym w Bartošovicích, przy północnej ścianie zamku, w gminie Bartošovice (powiat Nowy Jiczyn), na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Poodří.

Czy to najstarszy platan w Czechach? Tak — jest uznawany za najstarszy udokumentowany egzemplarz platanu klonolistego w kraju, obok tego, że jest też największy pod względem obwodu pnia.