Barium

Barium to miejsce pamięci w miejscowości Slemeno (część gminy Synkov-Slemeno) w powiecie Rychnov nad Kněžnou w Czechach, upamiętniające jedną z najważniejszych czechosłowackich grup spadochronowych wysłanych z Wielkiej Brytanii podczas II wojny światowej.

Co się tu wydarzyło?

Nocą z 3 na 4 kwietnia 1944 roku, o godzinie 23:15, z brytyjskiego samolotu Halifax wyskoczyło trzech spadochroniarzy tworzących grupę o kryptonimie Barium: nadporucznik Josef Šandera pełniący funkcję dowódcy (pseudonim "Velký Josef"), radiotelegrafista četař Josef Žižka ("Malý Josef") oraz jego pomocnik četař Tomáš Býček. Kilka dni później, 6 kwietnia 1944 roku, radista Žižka dotarł do Slemena i trafił do domu rodziny Rohlenových, gdzie został przyjęty bez wahania jak członek rodziny.

8 i 9 kwietnia parašutyści przewieźli do Slemena radiostację o kryptonimie Marta, którą ukryto w pobliskiej rzece Kněžná, aby zabezpieczyć ją przed wykryciem przez okupacyjne władze. Praca konspiracyjna przyniosła efekt już 19 kwietnia 1944 roku — tego dnia nawiązano pierwsze udane połączenie radiowe z Londynem, dzięki czemu grupa mogła przekazywać informacje wywiadowcze aliantom przez kolejne miesiące.

Działalność grupy Barium zakończyła się tragicznie jesienią tego samego roku. W październiku 1944 roku konfident Gustav Žid wydał współpracowników grupy, co doprowadziło do fali aresztowań wśród osób, które udzielały spadochroniarzom wsparcia i schronienia na terenie regionu.

Gdzie stoi pomnik?

Pomnik upamiętniający paradesant Barium znajduje się dokładnie w miejscu, gdzie niegdyś stała chałupa rodziny Rohlenových — czyli tam, gdzie radista Žižka znalazł schronienie po przybyciu do Slemena. Dziś w tym miejscu nie ma już dawnego budynku, a przestrzeń tę zajmuje właśnie monument. Pomnik odsłonięto 17 listopada 2008 roku, a jego autorem jest Pavel Matuška.

Dlaczego warto tu przyjechać?

Miejsce pamięci Barium w Slemenie to punkt na mapie historycznej turystyki wojennej w regionie Rychnova nad Kněžnou, łączący konkretną, udokumentowaną historię z autentyczną lokalizacją wydarzeń. W odróżnieniu od wielu pomników wojennych stawianych w miejscach symbolicznych, ten stoi dokładnie tam, gdzie rozgrywały się opisywane wydarzenia — na terenie dawnej posesji rodziny, która przyjęła spadochroniarza pod swój dach. To sprawia, że wizyta pozwala fizycznie odczuć bliskość historii, a nie tylko przeczytać o niej z tablicy informacyjnej.

Najczęstsze pytania

Co oznacza kryptonim Barium? Barium to kryptonim nadany jednej z czechosłowackich grup spadochronowych wysyłanych z Wielkiej Brytanii do okupowanego Protektoratu Czech i Moraw w czasie II wojny światowej. Grupę tworzyli Josef Šandera, Josef Žižka i Tomáš Býček.

Kiedy grupa Barium wylądowała w regionie? Spadochroniarze wyskoczyli z samolotu Halifax w nocy z 3 na 4 kwietnia 1944 roku, o godzinie 23:15.

Jaką rolę odegrało Slemeno? Slemeno stało się jedną z kluczowych baz operacyjnych grupy — tu radista Žižka znalazł schronienie u rodziny Rohlenových, a w pobliskiej rzece Kněžná ukryto radiostację Marta, dzięki której nawiązano łączność z Londynem 19 kwietnia 1944 roku.

Kiedy odsłonięto pomnik? Pomnik odsłonięto 17 listopada 2008 roku, a jego twórcą jest Pavel Matuška.

Jak zakończyła się działalność grupy? Działalność grupy Barium przerwały aresztowania w październiku 1944 roku, do których doszło po zdradzie konfidenta Gustava Žida.