Ballaz

Ballaz to zabytkowy spichlerz (hórreo) przy Casa Ballaz w Izalu, wsi wchodzącej w skład gminy Gallués/Galoze w dolinie Salazar, w Nawarze. To jedyny tego typu obiekt zachowany w całej dolinie – i to w bardzo dobrym stanie – co czyni go rzadkim śladem dawnego budownictwa gospodarczego Pirenejów.

Co to jest hórreo i dlaczego akurat ten jest wyjątkowy?

Hórreo to tradycyjny spichlerz na kamiennej podstawie, budowany po to, by przechowywane zboże i żywność chronić przed wilgocią, gryzoniami i szkodnikami. Egzemplarz przy Casa Ballaz pochodzi z XVII wieku i łączy cechy budownictwa pirenejskiego z wpływami z terenów przedpirenejskich, ponieważ Izal leży dokładnie na styku tych dwóch stref. Konstrukcję tworzy kamień – w postaci nadproży, ścian i łuków – natomiast drewno wykorzystano przy więźbie dachowej oraz przy podłodze samego spichlerza. Charakterystyczna jest niewielka stromizna dachu pokrytego dachówką karpiówką, a nie – jak w innych obiektach regionu – gontem bukowym czy płaską dachówką ceramiczną. Tynkowana elewacja murów odróżnia go od typowych hórreo z sąsiedniej doliny Urraúl. Mimo skromnych, niewielkich rozmiarów obiekt zachowuje solidność, smukłość proporcji i wyraźne oddzielenie od gruntu, cechy typowe dla najlepszych przykładów nawarskiego budownictwa spichlerzowego.

Jak dotrzeć do Ballaz?

Ballaz znajduje się w Izalu, wsi należącej administracyjnie do gminy Gallués/Galoze, około 70 km od Pampeluny. Dolina Salazar leży w północno-wschodniej Nawarze, graniczy od północy z Francją, od wschodu z doliną Roncal, od zachodu z doliną Aézcoa, a od południa z okolicami Navascués. Najwygodniej dojechać samochodem lokalnymi drogami doliny – region nie ma połączeń kolejowych, a autobusy kursują rzadko, więc własny transport zdecydowanie ułatwia zwiedzanie. Sam obiekt znajduje się kilka kilometrów od Urizabe, innej miejscowości gminy Gallués, co dobrze obrazuje niewielką skalę i rozproszony charakter osadnictwa w tej części doliny.

Co zobaczysz na miejscu?

Poza samym hórreo warto zatrzymać się w Izalu – niewielkiej, kamiennej wsi typowej dla architektury doliny Salazar, z wąskimi uliczkami i domami z łupanego kamienia. W okolicy znajdują się też inne zabytki gminy Gallués, w tym kościoły i kaplice charakterystyczne dla regionu. Cała dolina Salazar to teren pieszych szlaków wśród bukowych i jodłowych lasów, doceniany przez turystów szukających spokoju z dala od głównych szlaków turystycznych Nawarry.

Kiedy przyjechać?

Najlepszym okresem jest wiosna i wczesna jesień, kiedy temperatury w górach są łagodne, a las mieni się kolorami – jesienią szczególnie efektowne są bukowe lasy doliny. Latem doliną Salazar chętnie podróżują turyści uciekający od upałów niżej położonych części Nawarry, zimą natomiast warunki bywają trudne, a dostęp do niektórych dróg ograniczony przez śnieg.

Najczęstsze pytania

Czym dokładnie jest Ballaz? To zabytkowy hórreo, czyli tradycyjny kamienny spichlerz z XVII wieku, znajdujący się przy Casa Ballaz w Izalu, w gminie Gallués/Galoze.

Czy to jedyny taki obiekt w okolicy? Tak, to jedyny hórreo zachowany w całej dolinie Salazar, i to w bardzo dobrym stanie technicznym.

Czy można zwiedzać wnętrze? Obiekt znajduje się na terenie prywatnej posesji, dlatego oglądanie ogranicza się zwykle do widoku z zewnątrz; przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje w gminie Gallués.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Samą wieś Izal z tradycyjną architekturą kamienną, pozostałe miejscowości doliny Salazar oraz szlaki piesze prowadzące przez okoliczne lasy bukowe.