Austrått

Austrått to dwór w gminie Ørland w regionie Trøndelag w środkowej Norwegii, położony na żyznym półwyspie nad Trondheimsfjordem. Przez ponad tysiąc lat mieszkali tu możni, szlachcianki i królewscy urzędnicy, którzy zapisali się w historii kraju. Dziś to jeden z najbardziej znanych zabytków świeckich tej części Norwegii.

Skąd się wzięła nazwa Austrått?

W dawnych źródłach spotkasz zapisy takie jak Østråt, Østeraat, Austaat czy Austråt. Nazwę wywodzi się ze staronordyckich słów oznaczających wschód i posiadłość, więc można ją rozumieć jako „wschodnią własność". Pisownia zmieniała się w zależności od epoki i pisarza.

Jak długa jest historia tego miejsca?

Rezydencja istnieje od X wieku. Z miejscem wiąże się Skjegge Asbjørnsson, przeciwnik prób chrystianizacji środkowej Norwegii za czasów Olafa Tryggvasona, choć jego kopca grobowego nigdy nie zidentyfikowano. W XI wieku mieszkał tu możnowładca (lendmann) Finn Arnesson. Dwór był więc ośrodkiem władzy na długo przed czasami, w których powstał obecny budynek.

Kim była Ingerd Ottesdatter i co wydarzyło się w 1537 roku?

Najsłynniejszy rozdział dziejów Austrått to spór pani Ingerd Ottesdatter z arcybiskupem Olavem Engelbrektssonem, jednym z ostatnich katolickich hierarchów Norwegii. Arcybiskup trzykrotnie plądrował posiadłość i miał udział w śmierci dwóch zięciów Ingerd. W 1537 roku, podczas jednego z ostatnich znanych działań na norweskiej ziemi, jego ludzie wylądowali na Ørland i ponownie złupili dwór swojej głównej przeciwniczki. W 1552 roku Ingerd przekazała majątek córce Lucie Nilsdatter i jej mężowi Jensowi Tillufssønowi Bjelke.

Kto nadał dworowi dzisiejszy kształt?

Rodzina Bjelke utrzymała posiadłość przez kolejne pokolenia. Wdowa po ich synu zarządzała nią przez sześć lat, a następnie przekazała ją kanclerzowi Jensowi Bjelke. Układ dworu, który widzimy dziś, przypisuje się kanclerzowi Ove Bjelke; budowę zakończono około 1656 roku. To właśnie z jego czasów pochodzi charakter założenia, łączącego rezydencję z gospodarstwem.

Co stało się z dworem w XX wieku?

W 1916 roku budynek główny strawił pożar. Odbudowę rozpoczęto w latach dwudziestych i ukończono w 1961 roku, więc odtworzenie trwało kilkadziesiąt lat. Dwór należy do państwa norweskiego, a zarządza nim muzeum sztuki użytkowej z Trondheim, Nordenfjeldske Kunstindustrimuseum.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Austrått? W gminie Ørland, w regionie Trøndelag, w środkowej Norwegii. Współrzędne to około 63,70° N i 9,74° E.

Czy Austrått to zamek czy dwór? Określa się go jako dwór (manor). Mieszkali w nim szlachcice i urzędnicy, a nie był to klasyczny zamek królewski.

Kiedy powstał obecny kształt budynku? Układ przypisywany jest kanclerzowi Ove Bjelke, a prace ukończono około 1656 roku.

Czy budynek jest oryginalny? Nie w całości. Po pożarze w 1916 roku odbudowywano go od lat dwudziestych do 1961 roku.

Kto jest właścicielem? Państwo norweskie. Zarząd sprawuje muzeum w Trondheim.

Dlaczego warto odwiedzić to miejsce? Bo łączy tysiąc lat historii Norwegii: od wczesnych wodzów, przez konflikt z arcybiskupem, po rodzinę Bjelke i odbudowę po pożarze. Dla osób interesujących się historią i dawną architekturą Trøndelag to naturalny punkt na trasie.