Anta da Estria

Anta da Estria to megalityczny dolmen położony między Belas a Queluz, w dystrykcie Lizbona w Portugalii. Należy do najstarszych zabytków okolic stolicy i pozwala zajrzeć w świat ludzi, którzy żyli tu kilka tysięcy lat przed naszą erą.

Czym jest Anta da Estria?

Dolmen to grobowiec zbudowany z dużych kamiennych bloków. Anta da Estria powstała w późnym neolicie, a według datowania szczątków ludzkich użytkowano ją także na początku epoki miedzi (chalkolitu). Pochowano w niej zmarłych, a sam obiekt był jednocześnie miejscem ważnym dla wspólnoty, która go wzniosła. W portugalskim nazewnictwie takie budowle nazywa się „antas".

Jak zbudowany jest dolmen?

Opisy konserwatorskie wskazują na komorę o wielobocznym kształcie, wykutą w skale, z korytarzem prowadzącym do wnętrza. Nie zachowała się płyta nakrywowa, a kamienie ustawione pionowo leżą dziś we wnętrzu komory. Stan zachowania oceniany jest jako słaby, dlatego trzeba wyobrazić sobie dawny wygląd budowli na podstawie tego, co zostało. Mimo to układ komory i korytarza jest nadal czytelny dla osoby, która zna ten typ grobowców.

Antas de Belas

Anta da Estria tworzy grupę razem z Anta do Monte Abraão i Anta da Pedra dos Mouros. Wszystkie trzy znane są zbiorczo jako Antas de Belas. Zostały rozpoznane w latach 70. XIX wieku przez Carlosa Ribeiro, uważanego za „ojca" portugalskiej archeologii prehistorycznej. Dla odwiedzających to okazja, by zobaczyć kilka grobowców z tego samego regionu i porównać ich konstrukcję.

Ocalenie zabytku

W latach 90. XX wieku budowa autostrady A9 niemal zniszczyła dolmen. Ostatecznie obiekt włączono w zagospodarowaną zieleń przy stacji obsługi, co sprawiło, że stał się łatwo dostępny z drogi. W źródłach pojawiają się jednak rozbieżne opisy dojścia, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne warunki. Zabytek ma status pomnika narodowego, nadany w 1910 roku.

Co jeszcze warto wiedzieć

Przedmioty znalezione w stanowisku Estria przechowuje się w zbiorach naukowych w Portugalii, więc samo miejsce stanowi tylko część opowieści o tym monumencie. Dolmen jest niewielki i nie wymaga dużo czasu, dlatego dobrze łączy się z innymi punktami w okolicy Belas i Queluz, na przykład w ramach jednodniowej wycieczki spod Lizbony.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Anta da Estria? Między Belas a Queluz, w dystrykcie Lizbona.

Z jakiej epoki pochodzi? Z późnego neolitu i wczesnego chalkolitu, na podstawie datowania szczątków ludzkich.

Kto ją odkrył? Rozpoznał ją w latach 70. XIX wieku Carlos Ribeiro, pionier portugalskiej archeologii prehistorycznej.

Czy to jedyny dolmen w okolicy? Nie. Razem z Anta do Monte Abraão i Anta da Pedra dos Mouros tworzy grupę Antas de Belas.

Czy zabytek jest dobrze zachowany? Stan oceniany jest jako słaby: płyty nakrywowej brak, a pionowe kamienie leżą w komorze.