Abri VLL 1

Abri VLL 1 to schron bojowy sprzed I wojny światowej, ukryty w lasach na wschód od Verdun, tuż przy miejscowości Damloup. Obiekt należy do pierścienia fortyfikacji twierdzy Verdun i dziś stanowi jeden z bardziej wymownych, choć mniej znanych punktów na trasach spacerowych po dawnym polu bitwy pod Verdun.

Co to za miejsce?

Schron wzniesiono w latach 1899–1900 na prawym brzegu Mozy, pomiędzy Fort Vaux a dziełem fortecznym La Laufée, na wysokości około 349 m n.p.m., tuż za baterią artyleryjską Damloup. Wybudowano go według standardowego wzorca kompanijnego z 1898 roku — takie obiekty miały pomieścić do 200 żołnierzy piechoty broniących danego odcinka twierdzy. Koszt budowy wyniósł wówczas 88 269 franków. W 1909 roku przy ścianie frontowej dobudowano dodatkowo kuchnię polową w wersji odpornej na ostrzał, co pochłonęło kolejne około 4450 franków.

Konstrukcja tego typu schronów opierała się na grubych warstwach betonu i ziemi chroniących wnętrze, natomiast ściana frontowa — zwrócona w stronę własnych linii — była murowana i znacznie mniej odporna na ostrzał. To właśnie ta słabość zadecydowała o losie obiektu w 1916 roku.

Co wydarzyło się tutaj podczas bitwy pod Verdun?

Schron znalazł się w samym centrum walk o Fort Vaux latem 1916 roku. Po upadku fortu 3 lipca 1916 roku Niemcy zajęli również Abri VLL 1. Francuzi odbili go w zaciętym starciu na bagnety 12 lipca, jednak pozycja ponownie przechodziła z rąk do rąk, zanim ostatecznie została wyzwolona przez wojska francuskie 24 października 1916 roku.

Obiekt był ostrzeliwany od pierwszych dni bitwy, ale największe zniszczenia przyniosło własne, francuskie ostrzeliwanie schronu w okresie niemieckiej okupacji — artyleria celowała właśnie w słabiej chronioną ścianę frontową. W efekcie ściana czołowa oraz trzy pomieszczenia wewnątrz schronu zostały całkowicie zniszczone.

Co zobaczysz na miejscu?

Dziś Abri VLL 1 to częściowo zrujnowana, betonowa konstrukcja porośnięta lasem, widoczna wśród licznych śladów po walkach — lejów po pociskach, okopów i pozostałości innych umocnień. Obiekt leży na trasie pieszej łączącej kilka elementów dawnej linii obrony w rejonie Damloup, co pozwala zwiedzić go razem z pobliską baterią artyleryjską i dziełem La Laufée w ramach jednego spaceru po historycznym terenie.

Jak dotrzeć?

Najlepszym punktem wyjścia jest Verdun, skąd drogami lokalnymi dojeżdża się w okolice Damloup, a dalej teren zwiedza się pieszo — szlaki prowadzą przez las, więc warto założyć solidne obuwie. Miejsce nie jest oznaczone jako duża atrakcja turystyczna, dlatego warto wcześniej zorientować się w przebiegu ścieżek, np. korzystając z map szlaków po polu bitwy pod Verdun.

Kiedy przyjechać?

Najlepszy czas na odwiedziny to wiosna, lato i wczesna jesień, kiedy las jest suchy, a ścieżki łatwiejsze do przejścia. Jesienią i zimą teren bywa błotnisty, a gęste poszycie utrudnia dostrzeżenie mniejszych pozostałości fortyfikacji.

Najczęstsze pytania

Czym był Abri VLL 1? Był to schron bojowy dla piechoty, wzniesiony w latach 1899–1900 jako element systemu obronnego twierdzy Verdun, mieszczący do 200 żołnierzy.

Czy schron można zwiedzać od środka? Obiekt jest mocno zniszczony i porośnięty roślinnością — ogląda się go z zewnątrz, jako element szlaku po polu bitwy, a nie jako udostępniony do zwiedzania wnętrza zabytek.

Dlaczego schron jest tak zniszczony? Największe zniszczenia spowodował francuski ostrzał artyleryjski wymierzony w słabiej chronioną ścianę frontową w czasie, gdy obiekt znajdował się w rękach niemieckich w 1916 roku.

Czy warto łączyć wizytę z innymi miejscami w okolicy? Tak — w pobliżu znajdują się bateria artyleryjska Damloup oraz dzieło forteczne La Laufée, co pozwala zaplanować dłuższy spacer historyczny po tym fragmencie terenu bitwy pod Verdun.