Wybrzeże w Wielkiej Brytanii

Heugh Lighthouse

Heugh Lighthouse to działająca latarnia morska na The Headland, półwyspie będącym najstarszą częścią Hartlepool w hrabstwie Durham, w północno-wschodniej Anglii. Obecna wieża pochodzi z 1927 roku, a poprzedniczka z epoki wiktoriańskiej zapisała się w historii jako jedna z pierwszych latarni oświetlanych gazem. Co warto wiedzieć o latarni? Pierwszą wieżę z piaskowca zapalono 1 października 1847 roku. Światło zasilał gaz ziemny pochodzący z miejscowych kopalń węgla, a na miejscu stał też własny zbiornik gazu na wypadek przerw w dostawach z miejskiej gazowni. Część źródeł uznaje ją za pierwszą latarnię na świecie, w której gazowe światło działało niezawodnie. Informacje o wysokości i koszcie budowy w różnych opracowaniach się rozjeżdżają, dlatego lepiej ich nie cytować jako pewnych. W 1915 roku, podczas I wojny światowej, wieżę rozebrano. Zasłaniała pole ostrzału armatom okolicznych baterii obronnych. Do 1927 roku statki prowadziło tymczasowe światło na Town Moor, po czym oddano do użytku obecną latarnię. Zarządza nią i obsługuje ją operator portu PD Ports. Co jeszcze zobaczysz na Headland? Latarnia stoi w sąsiedztwie dawnych umocnień. Podczas wojny jej otoczenie przebudowano pod armaty w wieżach obrotowych kalibru 6 cali. Tuż obok działa Heugh Battery Museum przy Moor Terrace, w którym opowiedziano o niemieckim ostrzale Hartlepool w grudniu 1914 roku. Muzeum określa się jako miejsce jedynej bitwy I wojny światowej na brytyjskiej ziemi. Bateria służyła także w II wojnie i wycofano ją z użytku w 1956 roku. W pobliżu znajdziesz pomnik wojenny i trasę spacerową wzdłuż klifów z widokiem na Morze Północne. Oryginalny układ optyczny starej latarni zachował się w Museum of Hartlepool, więc można połączyć oba punkty w jednej wycieczce. Jak zwiedzać? Latarnia jest czynnym urządzeniem nawigacyjnym, więc najlepiej oglądać ją z zewnątrz, z ulicy i promenady na Headland. Współrzędne to około 54,6965 N, 1,1761 W. Z centrum Hartlepool dojedziesz tu autobusem lub samochodem w kilkanaście minut, a półwysep jest na tyle mały, że obejdziesz go pieszo w godzinę. Muzeum Heugh Battery zwykle działa od piątku do poniedziałku, ale godziny i ceny biletów zmieniają się sezonowo, dlatego sprawdź je na stronie heughbattery.co.uk. Dobra pora na wizytę to pogodne popołudnie, gdy światło podkreśla fakturę wieży, a na klifach jest mniej wiatru. Zimą wieje tu mocno, więc ubierz się cieplej. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka Heugh Lighthouse? Latarnia pracuje jako element systemu nawigacji portu, dlatego turyści oglądają ją z zewnątrz. Wnętrza historii latarni poznasz w pobliskich muzeach. Kiedy zbudowano latarnię? Obecną wieżę oddano w 1927 roku. Wcześniejsza, zapalona w 1847 roku, została rozebrana w 1915. Dlaczego pierwszą latarnię zburzono? Wieża przeszkadzała w prowadzeniu ognia baterii obronnych Headland podczas I wojny światowej. Co zobaczyć obok latarni? Heugh Battery Museum, pomnik wojenny, nadmorską ścieżkę na klifach oraz Museum of Hartlepool z oryginalną optyką dawnej latarni.

Oxcars Lighthouse

Dalgety Bay

Oxcars Lighthouse to czynna latarnia morska na skalistej wysepce w Firth of Forth, widoczna z wybrzeża Dalgety Bay w hrabstwie Fife w Szkocji. Wieża stoi na niewielkim występie skalnym kilkaset metrów od brzegu i od ponad stu trzydziestu lat wskazuje statkom bezpieczną drogę wzdłuż północnego brzegu zatoki. Czym jest latarnia Oxcars? Obiekt zaprojektowali inżynierowie David i Thomas Stevensonowie z rodziny słynnych szkockich budowniczych latarni. Pierwszy raz zaświecił 15 lutego 1886 roku. Wieża ma cztery kondygnacje na planie koła, lekko zwężające się ku górze, z ceglanym trzonem na podstawie z ciosanego piaskowca i zwieńczeniem w postaci kopulastej latarni. Wpisano ją do rejestru zabytków Szkocji w kategorii B (numer LB49687, wpis z 2004 roku). Dlaczego jest wyjątkowa? W 1894 roku Oxcars została pierwszą latarnią Northern Lighthouse Board przestawioną na działanie automatyczne. Początkowo świeciła z palnika olejowego i miała stałą załogę, potem przejęło ją światło gazowe sterowane mechanizmem zegarowym. Inżynierowie musieli jednak regularnie wracać, by nakręcić sprężynę i wymienić zapas gazu, dlatego część źródeł nazywa to automatyzacją połowiczną. Później mechanizm zastąpił zawór słoneczny AGA, a oryginalny zegar można oglądać w Museum of Scottish Lighthouses. W tym samym roku przy skale dobudowano betonowe nabrzeże do lądowania. Według opisu z rejestru latarnia zachowała oryginalną soczewkę i niemal całe wyposażenie. Czy można wejść do środka? Nie. Oxcars to działająca nawigacyjna pomoc morska na skale otoczonej wodą, bez regularnego dostępu dla turystów i bez zwiedzania. Podziwia się ją z lądu, a z dłuższego dystansu najlepiej widać ją przy dobrej widoczności. Nie planuj więc wizyty „w środku”, tylko spacer z widokiem. Jak dotrzeć i gdzie patrzeć? Dalgety Bay leży na północnym brzegu Firth of Forth, około 20 km na północny zachód od Edynburga, po drugiej stronie zatoki. Najwygodniej jechać pociągiem do stacji Dalgety Bay na linii Fife Circle albo samochodem przez most Forth Road Bridge lub Queensferry Crossing. Latarnię widać z promenady i plaży w zatoce oraz z nadmorskich ścieżek w stronę Aberdour. Lornetka lub teleobiektyw bardzo się tu przydają. Kiedy przyjechać? Wieża wygląda najlepiej w jasne, przejrzyste dni, a o zmierzchu można zobaczyć pracę światła. Przy odpływie wokół skały odsłania się więcej kamienistego dna. Sprawdź prognozę, bo nad Forth często wieje i bywa mglisto. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Spacer przez Dalgety Bay możesz połączyć z odcinkiem Fife Coastal Path do Aberdour, gdzie stoi zamek Aberdour i pływa się łodziami po zatoce. W zasięgu wzroku leżą też inne wyspy Forth, więc to dobry punkt obserwacyjny dla miłośników morza i ptaków. Najczęstsze pytania Czy mogę wejść do latarni Oxcars? Nie, budowla stoi na skale w morzu i nie jest udostępniona zwiedzającym. Skąd najlepiej ją zobaczyć? Z nadbrzeżnej promenady i plaży w Dalgety Bay oraz ze ścieżki wzdłuż wybrzeża w kierunku Aberdour. Kto ją zbudował i kiedy? David i Thomas Stevensonowie; pierwsze światło zapaliło się w lutym 1886 roku. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak, ma status obiektu zabytkowego kategorii B w Szkocji.

Tayport East Lighthouse

Tayport

Tayport East Lighthouse w Tayport, w hrabstwie Fife w Szkocji, to Niska Latarnia (Low Light) z 1823 roku, stojąca nad ujściem rzeki Tay. Przez ćwierć wieku pracowała w parze z położoną wyżej latarnią West (High Light) i dziś jest jednym z zabytków miasteczka. Czym jest Tayport East Lighthouse? Latarnia nosi też nazwę Tayport Low Lighthouse. Zbudowano ją w 1823 roku jako światło dolne, które razem z wyższą wieżą wyznaczało statkom bezpieczną linię wejścia do ujścia Tay. Tablica na sąsiednim budynku przypisuje budowę korporacji Trinity House w Dundee. Układ dwóch świateł, jednego nad drugim, pozwalał żeglarzom ustawić się na właściwym torze wodnym. Dlaczego przestała świecić? W 1848 roku światło dolne wyłączono. Uznano, że leży zbyt blisko wyższej latarni, by dokładnie wskazywać kierunek żeglugi. Jego rolę przejęła latarnia palowa na wodzie, w pewnym oddaleniu od brzegu. Od tej pory budowla przetrwała jako zabytek, a nie czynny znak nawigacyjny. Czy to zabytek chroniony? Tak. Obiekt figuruje w rejestrze Historic Environment Scotland jako Category B listed building, pod nazwą „East Lighthouse, West Lights, West Common” (numer LB41950), a wpis pochodzi z 2 maja 1973 roku. Kategoria B oznacza budynek o znaczeniu regionalnym. Czy można wejść do środka? Nie. Latarnia i otaczający ją teren są prywatne i zamknięte dla zwiedzających, a wieża stoi na posesji. Zobaczysz ją z zewnątrz, z pobliskiej ścieżki. Nie wchodź na teren posesji i nie zaglądaj przez ogrodzenia. Jak dojść do Tayport East Lighthouse? Obie lądowe latarnie Tayport są częścią miejskiej trasy spacerowej Lighthouse Walk. Zaczyna się ona przy parkingu na Commonty Road. Latarnia leży na współrzędnych około 56,453 N, 2,892 W, na obrzeżu miasteczka od strony ujścia Tay. Z Dundee dojedziesz tu samochodem przez most Tay Road Bridge, a spacer od parkingu zajmuje kilkanaście minut. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Obok stoi wyższa latarnia West (High Light), również wpisana do rejestru zabytków, a przy niej rząd domków dawnych latarników, znany jako West Lights. Obie wieże, nisko i wysoko położoną, warto obejrzeć jednym spacerem, by zrozumieć, jak działała para świateł. Dalej ścieżka prowadzi wzdłuż brzegu estuarium, z widokiem na wodę i przeciwległy brzeg. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano Tayport East Lighthouse? W 1823 roku. Tablica na sąsiednim budynku podaje rok 1823 i Trinity House w Dundee jako budowniczego. Czy latarnia nadal działa? Nie. Światło dolne wyłączono w 1848 roku, ponieważ stało zbyt blisko latarni wyższej. Czy można zwiedzać wnętrze? Nie, to własność prywatna. Latarnię ogląda się z zewnątrz podczas spaceru Lighthouse Walk. Skąd zacząć spacer? Z parkingu przy Commonty Road w Tayport.

Shoreham Lighthouse

Adur

Shoreham Lighthouse w Adur (West Sussex, Anglia) to kamienna latarnia morska stojąca tuż przy wejściu do portu Shoreham, na plaży Kingston Beach. Oficjalnie wpisana do rejestru zabytków jako Kingston Lighthouse, ma status obiektu Grade II. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów wybrzeża między Brighton a Worthing. Czym jest ta latarnia i skąd się wzięła? Wieża powstała w połowie XIX wieku. Rejestr Historic England podaje rok 1846, a ta sama data widnieje na nadprożu. Lokalne źródła wspominają też rok 1842 jako początek budowy. Latarnia razem z mniejszym światłem na molo środkowym tworzyła tzw. linię świateł nawigacyjnych, która prowadziła statki przez wąskie wejście do portu. Pierwotnie świeciły w niej lampy olejowe, w latach 80. XIX wieku przeszła na gaz, a w 1952 roku zastąpiono go światłem elektrycznym. Jak wygląda budowla? Smukła, zwężająca się ku górze wieża ma około 13 metrów wysokości i stoi na profilowanym cokole. Zbudowano ją z ciosanego kamienia, a na szczycie znajduje się drewniana, okrągła nadbudowa otoczona balustradą, z dużym oknem skierowanym na południe. Dach ma kształt wielobocznego, ściętego daszka z wiatrowskazem w formie kuli i strzały. Światło widać na morzu z odległości około 10 mil morskich. Wieżę poddano większemu remontowi w latach 1985–1986. Jak dojechać? Latarnia znajduje się w Kingston Buci, w dzielnicy Southwick, tuż przy stacji RNLI (ratownictwa morskiego) i niedaleko wejścia do portu Shoreham. Z centrum Shoreham-by-Sea jest to kilka kilometrów spacerem wzdłuż nabrzeża lub krótki przejazd samochodem po drodze Brighton Road. Najbliższe stacje kolejowe to Shoreham-by-Sea i Southwick, skąd można dojść pieszo w około 20–30 minut. Co zobaczysz w okolicy? Wejście do portu i pracujące nabrzeże Shoreham Port, gdzie widać wpływające statki towarowe i łodzie ratownicze. Plażę Kingston Beach z kamienistym brzegiem i widokiem na falochrony z 1957 roku, które chronią wejście przed nanosami żwiru. Szlak spacerowy wzdłuż wybrzeża i rzeki Adur w stronę Shoreham Beach. Stację RNLI, która sąsiaduje z latarnią. Kiedy przyjechać? Najlepszy czas to dzień pogodny, od późnej wiosny do wczesnej jesieni, a także złota godzina przed zachodem słońca, gdy kamień nabiera ciepłego koloru. Zimą silny wiatr od kanału La Manche robi wrażenie, ale spacer bywa mało komfortowy. Najczęstsze pytania Czy do latarni można wejść do środka? Budowla jest czynnym i chronionym obiektem nawigacyjnym zarządzanym przez port, więc co do zasady ogląda się ją z zewnątrz. Warto sprawdzić aktualne informacje przed wizytą. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak. Znajduje się w National Heritage List for England jako obiekt Grade II, wpisany w 1972 roku. Czy wstęp na plażę jest płatny? Nie, Kingston Beach jest ogólnodostępna, a dojście nie wymaga biletu. Dlaczego ma kilka nazw? Używa się nazw Shoreham Lighthouse, Kingston Lighthouse i Shoreham Light, bo stoi na granicy Shoreham, Kingston Buci i Southwick.

Hestan Island Lighthouse

Rockcliffe

Hestan Island Lighthouse to niewielka latarnia morska na bezludnej wyspie Hestan, u ujścia rzeki Urr w zatoce Solway, kilka kilometrów od wioski Rockcliffe w hrabstwie Dumfries and Galloway w południowo-zachodniej Szkocji. To nie wysoka wieża, jakiej można się spodziewać, lecz skromny znak nawigacyjny, a główną atrakcją jest sama wyprawa na wyspę i widoki na zatokę. Czym jest latarnia na wyspie Hestan? Światło na Hestan zapalono w 1893 roku, według rejestru Canmore dzieło D. A. Stevensona z rodziny słynnych szkockich budowniczych latarni. Powstało pilnie, bo w ujściu Urr kilka statków rozbiło się lub osiadło na mieliźnie. Dawna wieża została później rozebrana, a dziś światło to lekka aluminiowa konstrukcja z małą lampą. Latarnia jest zautomatyzowana, zasilana energią słoneczną i należy do Northern Lighthouse Board, szkockiej służby latarń morskich. Część źródeł podaje też rok 1850 jako datę pierwszej latarni, inne to kwestionują. Na północnym krańcu wyspy stoi domek dawnego latarnika, zachowany do dziś, mimo że obsługę zastąpiła automatyka. Wejść do latarni nie można, ogląda się ją z zewnątrz. Jak dotrzeć na wyspę Hestan? Hestan leży na szerokiej, płytkiej zatoce, dlatego przy odpływie można tam dojść pieszo. Najprostsza trasa prowadzi od przylądka Almorness Point po naturalnej grobli z żwiru i muszli, zwanej Hestan Rack, do północnego krańca wyspy. Z Rockcliffe dojście jest trudniejsze. Możliwe jest tylko podczas przypływów syzygijnych i wymaga przebrnięcia przez najniższe odcinki rzeki Urr na mieliznach, w wodzie sięgającej od kolana do uda. Powracający przypływ może odciąć drogę, więc przed wyjściem sprawdź tabele pływów i zaplanuj czas na powrót. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Wyspę z latarnią można obejrzeć bez przeprawy, najlepiej z pętli Balcary Bay na południowym krańcu Auchencairn Bay. Trasa ma około 5,4 km, a parking w Balcary leży przy wąskiej drodze, około dwóch mil od Auchencairn. Klifowa ścieżka Balcary–Rascarrel zajmuje około półtorej godziny i ma odcinki wyeksponowane, więc przydadzą się kijki. W Rockcliffe w czasie odpływu można też dojść pieszo na pobliską wyspę Rough Island. Kiedy przyjechać? Wybierz dzień z odpływem w ciągu dnia i dobrą widocznością. Omijaj wyspę w maju i czerwcu, gdy gnieżdżą się tam ptaki morskie i potrzebują spokoju. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni na Hestan? Nie, to automatyczna konstrukcja, którą ogląda się z zewnątrz. Zobaczysz też domek dawnego latarnika. Czy na wyspę można dojść pieszo? Tak, przy odpływie z Almorness Point po grobli Hestan Rack. Z Rockcliffe tylko podczas przypływów syzygijnych i po przebrnięciu przez rzekę. Kto zarządza latarnią? Northern Lighthouse Board. Światło działa automatycznie na energii słonecznej. Kiedy nie odwiedzać wyspy? W maju i czerwcu, w okresie lęgowym ptaków morskich. Zawsze sprawdź też godziny pływów, bo przypływ odcina powrót.

Little Ross Lighthouse

Kirkcudbright

Little Ross Lighthouse to latarnia morska na niewielkiej wyspie Little Ross, kilka kilometrów od Kirkcudbright w regionie Galloway na południowo-zachodnim wybrzeżu Szkocji. Wieża stoi u wejścia do zatoki Kirkcudbright i od połowy XIX wieku wskazuje drogę statkom na wodach Solway Firth. Gdzie leży Little Ross i jak wygląda wyspa? Wyspa ma około 12 hektarów (29 akrów) i leży na południe od miasteczka Kirkcudbright, tuż przy cyplu Meikle Ross na lądzie. Obok wystają z morza dwie małe skały, Sugarloaf i Fox Craig. Prąd elektryczny pochodzi tu wyłącznie z paneli słonecznych i niewielkiej turbiny wiatrowej, a na wyspie nie ma zwykłej infrastruktury turystycznej. Skąd się wzięła latarnia? Pierwszymi pomocami nawigacyjnymi były dwa kamienne znaki, które wzniesiono na wyspie w 1819 roku. Nie wystarczyły: silny sztorm z 1835 roku pochłonął kolejne statki i ich załogi, a lokalny nacisk skłonił w końcu Komisarzy Północnych Świateł (dziś Northern Lighthouse Board) do budowy prawdziwej latarni. Projekt przygotował Alan Stevenson z rodziny słynnych szkockich budowniczych latarni, a prace ukończono w 1843 roku. Przy realizacji pracował też Thomas Stevenson jako inżynier rezydent. Koszt wyniósł około 8478 funtów. Światło dawało błysk co pięć sekund i było widoczne z odległości około 18 mil morskich. Wieża ma wysokość rzędu 20 metrów, a obiekt figuruje w szkockim rejestrze zabytków w kategorii B. Co łączy wyspę z głośną zbrodnią? Little Ross zna w Wielkiej Brytanii wiele osób z powodu wydarzeń z 1960 roku. Zastępczy dozorca Hugh Clark zginął z ręki kolegi z zespołu, Roberta Dicksona, którego skazano za morderstwo. Ciało znalazł odwiedzający wyspę gość. Sprawa przyniosła wyspie przydomek „wyspy morderstwa” i do dziś pojawia się w książkach oraz lokalnych publikacjach historycznych. Czy można zwiedzać latarnię? Wyspa jest w rękach prywatnych, a dostać się na nią można tylko własną łodzią lub helikopterem. Nie ma regularnych rejsów ani otwartego wejścia dla turystów. Sama wieża pozostaje własnością Northern Lighthouse Board, natomiast domki dozorców i otaczający teren sprzedano oddzielnie, gdy wyspę wystawiono na rynek w 2017 roku. Najlepszym punktem obserwacyjnym jest wybrzeże w okolicy Kirkcudbright i cypel Meikle Ross, skąd latarnię widać z lądu. Kiedy przyjechać i co jeszcze zobaczyć? Najlepsze warunki do oglądania wybrzeża Solway panują od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy dni są długie, a morze spokojniejsze. Wieczorem warto spojrzeć w stronę wyspy, bo latarnia nadal jest czynną pomocą nawigacyjną. Samo Kirkcudbright, nazywane miasteczkiem artystów, dobrze nadaje się na bazę wypadu: znajdziesz tam galerie, port i zamek. Na wyprawę nad zatokę zaplanuj dzień z dobrą widocznością i weź lornetkę. Najczęstsze pytania Czy można popłynąć na Little Ross? Wyspa jest prywatna i bez regularnej komunikacji. Dostęp jest możliwy tylko prywatną łodzią lub helikopterem, za zgodą właścicieli. Kto zaprojektował latarnię? Alan Stevenson z rodziny Stevensonów. Latarnia powstała w 1843 roku, a inżynierem rezydentem był Thomas Stevenson. Czy latarnia nadal działa? Tak, pozostaje w gestii Northern Lighthouse Board i służy żegludze u wejścia do zatoki Kirkcudbright. Dlaczego wyspa jest znana? Z powodu morderstwa dozorcy Hugh Clarka w 1960 roku, które dało wyspie przydomek „wyspy morderstwa”.

Point of Sleat Lighthouse

Point of Sleat Lighthouse to latarnia morska na samym południowym krańcu wyspy Skye w Szkocji, na półwyspie Sleat w archipelagu Hebrydów Wewnętrznych. Stoi po zachodniej stronie wejścia do cieśniny Sound of Sleat i należy do Northern Lighthouse Board, szkockiej instytucji odpowiedzialnej za oznakowanie nawigacyjne wybrzeża. Jaka jest historia latarni? Pierwsza latarnia powstała na przylądku w 1934 roku. W 2003 roku zdemontowano starą wieżę i zastąpiono ją betonową konstrukcją z lampą zasilaną energią słoneczną. Światło znajduje się na wysokości około 20 m, błyska na biało co trzy sekundy, a jego zasięg wynosi 9 mil morskich. Obiekt jest automatyczny i nie ma w nim stałej załogi, a do wnętrza nie wchodzą turyści. Jak dotrzeć do Point of Sleat? Samochodem jedziesz przez Sleat do wioski Aird of Sleat. Droga kończy się małym parkingiem, a ostatni odcinek biegnie wąską jednopasmówką z mijankami. Dalej idziesz pieszo. Trasa w jedną stronę liczy około 5 mil (8 km), a przewodniki podają łącznie około 385 m przewyższeń i około 3,5 godziny marszu w obie strony. Pierwsza część prowadzi twardą drogą gruntową wzdłuż pól, dalej ścieżką, na której po deszczu trafiają się błotniste fragmenty. Na pastwiskach pasą się zwierzęta, więc psy trzeba trzymać na smyczy. Co zobaczysz w okolicy? Z przylądka widać Rùm na zachodzie, Eigg na południowym zachodzie, półwysep Ardnamurchan na południu i wybrzeże Morar na wschodzie. Na północnym zachodzie wznoszą się Cuilliny. Przy dobrej widoczności to jeden z lepszych widoków na Małe Wyspy (Small Isles). Można tu obserwować morskie ptaki, w tym nurkujące z dużej wysokości głuptaki, a czasem delfiny i inne ssaki morskie. W połowie trasy można zboczyć do Camas Daraich, piaszczystej plaży, uznawanej przez wielu pieszych za najładniejszy przystanek na szlaku. Kiedy przyjechać? Najlepsze są dni z dobrą widocznością, bo właśnie widok na wyspy jest głównym celem wycieczki. Wiosna i lato dają długie dni i suchsze ścieżki. Zabierz wodoodporne buty, ciepłą warstwę ubrania i wodę, bo na trasie nie ma sklepów ani toalet. Okolica jest otwarta i wietrzna, a pogoda zmienia się szybko. Czy trzeba iść aż do latarni? Nie. Piękne widoki na Rùm i Eigg oferują też miejsca postojowe przy jednopasmowej drodze do Aird of Sleat, a część z nich ma według wielu relacji widok nawet lepszy niż ze szczytu przylądka. Spacer do latarni to jednak pełniejsze doświadczenie południowego końca Skye. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie. Latarnia jest automatyczna i zarządzana przez Northern Lighthouse Board, ale teren wokół niej jest dostępny pieszo. Ile trwa spacer? Około 3,5 godziny w obie strony, z przerwą na zdjęcia i ewentualnym zejściem na plażę Camas Daraich. Gdzie zaparkować? Na małym parkingu przy końcu drogi w Aird of Sleat. Miejsc jest niewiele, więc w sezonie warto przyjechać wcześniej. Czy trasa nadaje się dla dzieci i psów? Dla starszych dzieci tak, o ile mają odpowiednie buty. Psy muszą być na smyczy z powodu wypasanych zwierząt.

East Usk Lighthouse

East Usk Lighthouse to wiktoriańska latarnia morska na północnym brzegu ujścia rzeki Usk, na terenie Newport Wetlands w południowo-wschodniej Walii. Stoi na obrzeżach miasta Newport, wśród lagun i trzcinowisk, i jest jednym z najbardziej charakterystycznych punktów tego rezerwatu przyrody. Jaka jest historia latarni? Latarnię zbudował w 1893 roku Trinity House, brytyjski zarząd latarń morskich. Światło zapalono w czerwcu tego samego roku. Razem z położoną po przeciwnej stronie ujścia latarnią West Usk wyznaczała ona drogę statkom wpływającym do portu w Newport. West Usk, o wiele starsza, bo z 1821 roku, została później wyłączona z użytku i dziś pełni funkcję noclegową. Pierwotnie East Usk zasilał gaz. W 1972 roku zamieniono go na zasilanie elektryczne. Latarnia zapisała się też w historii techniki: była pierwszą latarnią Trinity House w Wielkiej Brytanii z automatycznym włącznikiem dziennym, tak zwanym zaworem słonecznym Daléna, który gasił światło za dnia. Dziś obiektem zarządza Newport Harbour Commissioners, władze portowe Newport. Dlaczego stoi wśród zbiorników i łąk? Okolica ma industrialne korzenie. W pobliżu działała elektrownia Uskmouth, a wysypywany z niej popiół podnosił poziom gruntu wokół latarni. Z tych terenów powstał później rezerwat Newport Wetlands, zakładany częściowo jako rekompensata za utratę siedlisk pływowych po zbudowaniu zapory w zatoce Cardiff Bay. Latarnia, która kiedyś stała przy otwartej wodzie, jest więc dziś elementem krajobrazu post-przemysłowego, przekształconego w ostoję ptaków. Co zobaczysz na miejscu? Latarnia jest wyraźnie widoczna z daleka na tle płaskiego terenu. Do niej prowadzi ponton przebiegający przez jedną z lagun, co dobrze widać z tras spacerowych rezerwatu. Wokół możesz obserwować ptaki wodne i brodzące oraz szerokie widoki na ujście Usk i Kanał Bristolski. To dobre miejsce dla miłośników fotografii i ornitologii. Jak dotrzeć? Latarnia leży w granicach Newport Wetlands, na południowy wschód od centrum Newport. Najwygodniej dojechać samochodem do rezerwatu i dalej iść pieszo ścieżkami wzdłuż lagun. Sprawdź przed wizytą aktualne godziny i zasady wstępu na stronie rezerwatu, ponieważ sama latarnia należy do zarządu portu i nie jest typową atrakcją z biletami. Kiedy przyjechać? Najlepiej wiosną i wczesnym latem, gdy w rezerwacie jest najwięcej ptaków, oraz jesienią i zimą w czasie wędrówek. Światło wieczorne daje najlepsze zdjęcia latarni na tle laguny. Zabierz nieprzemakalne buty, bo ścieżki bywają błotniste. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano East Usk Lighthouse? W 1893 roku, a światło zapalono w czerwcu tego roku. Kto zarządza latarnią? Newport Harbour Commissioners, władze portowe Newport. Zbudował ją jednak Trinity House. Czym wyróżnia się East Usk wśród latarń? Była pierwszą latarnią Trinity House w Wielkiej Brytanii z zaworem słonecznym Daléna, czyli automatycznym przełącznikiem dzień-noc. Czy latarnia ma bliźniaczkę? Tak, West Usk po drugiej stronie ujścia, zbudowana w 1821 roku. Dawna latarnia jest dziś obiektem noclegowym.

Eilean Glas Lighthouse

Latarnia morska Eilean Glas stoi na wschodnim brzegu wyspy Scalpay, tuż przy Harris na Hebrydach Zewnętrznych w Szkocji. To jedno z najstarszych miejsc latarni w kraju i dobry powód, żeby poświęcić pół dnia wyspie, obok której większość turystów tylko przejeżdża. Czym jest Eilean Glas i dlaczego jest ważna? Światło zapalono po raz pierwszy jesienią 1789 roku. Była to jedna z czterech pierwszych latarni zleconych przez Komisarzy Północnych Świateł, czyli instytucję znaną dziś jako Northern Lighthouse Board, i pierwsza na Hebrydach. Inżynierem był Thomas Smith, późniejszy pierwszy inżynier Komisarzy. Ulotki turystyczne o Scalpay powtarzają lokalną opowieść: ówczesny dzierżawca ziemi miał potajemnie zdobyć plany i samodzielnie postawić część budowli. Pierwszą wieżę zastąpiła później wyższa, zaprojektowana przez Roberta Stevensona w latach dwudziestych XIX wieku (źródła podają rok 1824 lub około 1826). Stara wieża przetrwała jako ruina u stóp nowej. Domki latarników dobudowano w 1847 roku, sygnał mgłowy w 1907, a stację zautomatyzowano w 1978. Zabudowania stoją na wietrze od strony Atlantyku i nie są obiektem z obsługą turystyczną. Jak dojść do Eilean Glas? Scalpay łączy z Harris most drogowy, więc prom nie jest potrzebny. Najbliższą bazą jest Tarbert, główna miejscowość Harris, skąd na wyspę kursuje autobus. Z Out End latarnię dzieli około 30 minut marszu najkrótszą drogą. Samochód zostaw w osadzie, uważając, by nie blokować przejazdu. Co zobaczysz? Wyraźnie widoczną białą wieżę i ruiny pierwszej wieży obok niej. Widoki na cieśninę Minch, a przy dobrej widoczności w stronę Skye i wzgórz Harris. Surowe wybrzeże, ptaki morskie i czasem foki przy brzegu. Jeśli masz więcej czasu, wybierz oznakowaną pętlę Scalpay Heritage Walk, długą na ok. 13 km. Zajmuje około czterech godzin i prowadzi obok latarni. Fragmenty ścieżki są bardzo podmokłe i torfowe, więc załóż wodoodporne buty. Kiedy przyjechać? Od późnej wiosny do wczesnej jesieni dni są najdłuższe, a pogoda najłagodniejsza. Przylądek jest odsłonięty, więc o każdej porze roku zabierz wiatrówkę. Nie ma centrum dla odwiedzających, a kawiarnia przy latarni bywała zamknięta po zalaniu, dlatego weź własne jedzenie i wodę. Najczęstsze pytania Czy można wejść do środka latarni? Latarnia jest czynną stacją i nie ma stałych zwiedzań. Ogląda się ją z zewnątrz. Czy na Scalpay trzeba płynąć promem? Nie. Wyspę łączy z Harris most, więc dojedziesz samochodem lub autobusem z Tarbert. Ile trwa spacer do latarni? Około 30 minut z Out End najkrótszą trasą. Pełna pętla po wyspie zajmuje około czterech godzin. Kto zbudował latarnię Eilean Glas? Pierwszą wieżę zaprojektował Thomas Smith w 1789 roku, a jej wyższą następczynię wzniósł Robert Stevenson w latach dwudziestych XIX wieku.

Great Orme Lighthouse

Great Orme Lighthouse to dawna latarnia morska i stacja telegraficzna na klifach Great Orme, wapiennego cypla w pobliżu Llandudno w hrabstwie Conwy, w północnej Walii. Budynek należy do najbardziej charakterystycznych punktów na wybrzeżu tego półwyspu i jest wpisany do rejestru zabytków Walii. Czym jest Great Orme Lighthouse? To dwukondygnacyjna, kwadratowa budowla z krenelażem, wzniesiona z lokalnego wapienia. Stoi na stromym klifie, około 99 m (325 stóp) nad poziomem morza. Zespół powstał w 1862 roku. Projektantem był G. Lyster, główny inżynier Mersey Docks and Harbour Board, który pracował wspólnie z Trinity House. Była to jedyna kompletna latarnia jego autorstwa. Jaka jest historia latarni? Wcześniej w tym miejscu działała stacja telegraficzna, część łańcucha sygnałowego między Liverpoolem a Holyhead, ale światła nie było. Pierwszy raz zapaliło się 1 grudnia 1862 roku, a soczewka miała konstrukcję dioptryczną. Do 1973 roku latarnią zarządzał Mersey Docks and Harbour Board, potem przejął ją Trinity House. W 1985 roku światło zgaszono, a latarnię wycofano ze służby. Biały tynk położony w 1974 roku później usunięto i odsłonięto kamienną elewację. Obiekt ma status Grade II (wpis Cadw z 16 marca 1976 roku). Czy można wejść do środka? Dziś budynek pełni funkcję obiektu noclegowego. Rejestr Coflein opisuje go jako hotel, inne źródła jako luksusowy bed and breakfast. Zakres dostępu dla osób niebędących gośćmi zależy więc od właściciela, dlatego przed wizytą sprawdź aktualne zasady na stronie obiektu. Z zewnątrz latarnię i okoliczne klify można oglądać bez ograniczeń. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Dawną optykę latarni, wraz z mechanizmem czasowym i wymieniaczem żarówek, pokazuje pobliskie centrum dla odwiedzających. Great Orme oferuje ponadto szlaki piesze, wiktoriańską kolejkę linowo-szynową (tramwaj), kolej gondolową i muzeum górnictwa. To odrębne atrakcje, więc planuj je osobno. Nazwa Great Orme pochodzi ze staronordyjskiego słowa oznaczającego morskiego węża. Jak dotrzeć? Latarnia leży na zachodnim brzegu Great Orme, kilka kilometrów od centrum Llandudno. Najprościej jechać samochodem drogą nadmorską Marine Drive lub wejść piechotą szlakiem z Llandudno. Warto wziąć wiatroodporną kurtkę, bo na klifie wieje niemal zawsze. Najlepsze światło do zdjęć jest późnym popołudniem, a widoki na morze są najlepsze przy dobrej widoczności. Najczęstsze pytania Czy latarnia nadal działa? Nie. Światło wygaszono w 1985 roku, a budynek zmienił przeznaczenie. Kiedy powstała? W 1862 roku. Pierwszy raz zaświeciła 1 grudnia tego roku. Czy można w niej nocować? Tak, obiekt funkcjonuje jako hotel lub bed and breakfast. Szczegóły i ceny sprawdź bezpośrednio u właściciela. Czy budynek jest zabytkiem? Tak. Cadw wpisał go do rejestru jako obiekt Grade II w 1976 roku.

Leith West Breakwater Lighthouse

Edynburg

Leith West Breakwater Lighthouse w Edynburgu to opuszczona latarnia morska na końcu zachodniego falochronu portu w Leith, nad zatoką Firth of Forth. Dla fotografów i miłośników industrialnej historii to jeden z najbardziej charakterystycznych punktów północnego wybrzeża miasta. Co to za budynek? Latarnia stoi na samym końcu długiego, betonowego falochronu osłaniającego Western Harbour. Falochrony tej części portu powstawały w latach 1936–1942. Rejestr Canmore, czyli archiwum Historic Environment Scotland, opisuje obiekt jako latarnię z wieżą sygnałową i datuje go na około 1950 rok. Niektóre przewodniki podają wcześniejszy rok budowy, więc daty z różnych źródeł nieco się rozjeżdżają. Bryła składa się z niskiego, płaskodachowego budynku i ośmiokątnej wieży z latarnią. Pierwotne światło wycofano, a w jego miejsce zamontowano niewielką lampę elektryczną na rurowym maszcie. Latarnia od lat nie pełni funkcji nawigacyjnej, a mieszkańcy nazywają to miejsce „Point o' Leith". Jak wygląda dziś? Obiekt jest opuszczony. Według opisów w sieci okna są wybite, wnętrze zdewastowane, a podłogi zerwane. Z zewnątrz wciąż dobrze widać proporcje wieży i skalę falochronu, a tło tworzy szeroka woda zatoki. Co zobaczysz w okolicy? Western Harbour – nowoczesna dzielnica mieszkaniowa i nabrzeża tuż przy falochronie. Widok na Firth of Forth i przeciwległy brzeg Fife przy dobrej pogodzie. Statki obsługujące Northern Lighthouse Board, które bywają cumowane w tym rejonie portu. Dawny jacht królewski Britannia i Ocean Terminal w niedalekim Leith. Jak dotrzeć? Latarnia leży na północnym krańcu Leith, ok. 4 km na północ od centrum Edynburga. Dojedziesz tu autobusem miejskim do rejonu Leith lub Newhaven, a dalej przejdziesz piechotą wzdłuż nabrzeży. Falochron jest elementem infrastruktury portowej, więc sprawdź na miejscu, które fragmenty są dostępne i bezpieczne. Najlepiej oglądać latarnię z brzegu lub z promenady. Kiedy przyjechać? Najlepsze światło do zdjęć jest wcześnie rano i przed zachodem słońca. W Szkocji pogoda zmienia się szybko, a nad wodą wieje silny wiatr, więc weź wiatrówkę nawet latem. Zimą dni są krótkie, ale niskie słońce nadaje betonowi ciepły kolor. Najczęstsze pytania Czy latarnia działa? Nie. Główne światło wycofano, a budynek jest opuszczony. Zachowała się jedynie niewielka lampa elektryczna na maszcie. Czy można wejść do środka? Nie, obiekt jest zdewastowany i nie jest przygotowany dla zwiedzających. Oglądaj go z zewnątrz. Czy to ta sama latarnia co na wschodnim falochronie? Nie. Port w Leith ma dwa falochrony, wschodni i zachodni, a każdy z nich ma własną latarnię. Ta opisana tutaj stoi na zachodnim. Ile czasu potrzeba na wizytę? Na spacer po nabrzeżu Western Harbour i zdjęcia wystarczy 1–2 godziny, a z Ocean Terminal i Britanią w Leith pół dnia.

Dovercourt Low Light

Harwich

Dovercourt Low Light to wycofana z użytku latarnia morska w Dovercourt, dzielnicy Harwich w hrabstwie Essex we wschodniej Anglii. Żeliwna wieża stoi na morskim końcu kamiennej grobli, która wchodzi w Dovercourt Bay, i razem z siostrzaną Dovercourt High Light tworzy parę dawnych świateł kierunkowych. Co to za obiekt? Trinity House zleciło budowę dwóch latarni w 1862 roku, a ukończono je w 1863. Miały zastąpić starsze światła z Harwich, które straciły znaczenie po zmianie przebiegu toru wodnego. Obie wieże prowadziły statki wpływające do ujścia rzeki Stour w stronę portu w Harwich. Low Light, czyli „niskie światło", jest położona bliżej morza i jest niższa od High Light o około 4 metrów. Konstrukcja należy do latarni na palach śrubowych, według wynalazku Alexandra Mitchella: żelazne pale z gwintem wkręcano głęboko w miękkie dno, a na nich stawiano nogi wieży. W środku mieściło się pomieszczenie latarnika, a wyżej komora lampy. Pierwotnie świeciły tu lampy gazowe. Dlaczego warto ją zobaczyć? To rzadki w Anglii zachowany przykład zestawu żeliwnych latarni stojących na plaży. Fotografowie przyjeżdżają tu o wschodzie i zachodzie słońca, a spacer wzdłuż Marine Parade daje dobry widok na obie wieże i grobelę między nimi. Grobla jest zalewana przez większość doby i odsłania się dopiero podczas odpływu. Historia po zakończeniu służby W 1917 roku latarnie stały się zbędne, bo ruch kierowano już innymi środkami. Obiekty popadały w ruinę, w 1922 roku kupiła je rada miejska Harwich. W latach 80. XX wieku przeprowadzono gruntowną renowację. W 1975 roku obie wieże razem z groblą wpisano jako zabytek chroniony (scheduled monument), a w 2019 roku trafiły do rejestru Heritage at Risk Historic England. Ostatnie badania wykazały poważną korozję, dlatego trwają starania o środki na naprawy. Jak dotrzeć? Latarnia znajduje się przy plaży Dovercourt, naprzeciw Marine Parade. Z Harwich dojdziesz tu pieszo lub dojedziesz lokalnym autobusem, a stacja Dovercourt leży niedaleko nadmorskiej promenady. Wejść do wnętrza nie można, ale wieże dobrze widać z plaży i promenady. Kiedy przyjechać? Najlepsze warunki do oglądania i zdjęć są przy odpływie, kiedy odsłania się grobla, oraz w pogodne popołudnia i wieczory. Latem plaża jest najbardziej ruchliwa, poza sezonem spacer jest cichszy. Najczęstsze pytania Czy można wejść do Dovercourt Low Light? Nie. To obiekt chroniony i zagrożony korozją, dlatego ogląda się go z zewnątrz, z plaży i promenady. Czym różni się Low Light od High Light? Low Light stoi bliżej morza i jest niższa, a High Light znajduje się bliżej plaży i jest wyższa. Razem wyznaczały linię bezpiecznego podejścia do portu. Czy to to samo co latarnie High i Low w Harwich? Nie. W samym Harwich stoją starsze wieże murowane z 1818 roku. Latarnie z Dovercourt są żeliwne i pochodzą z 1863 roku. Czy latarnia nadal świeci? Nie. Wyłączono ją w 1917 roku i od tego czasu nie pełni funkcji nawigacyjnej.

St. Catherine's Lighthouse

St. Lawrence

Latarnia morska St Catherine stoi na St Catherine's Point, najdalej na południe wysuniętym cyplu Isle of Wight, w okolicach Niton i St Lawrence. Wieża o wysokości około 27 m wciąż pracuje jako znak nawigacyjny na jednym z najtrudniejszych odcinków kanału La Manche. Obiekt należy do Trinity House i jest wpisany na listę zabytków Anglii. Skąd wzięła się latarnia? Pierwsza latarnia na tym wybrzeżu powstała w 1323 roku na wzgórzu St Catherine's Down, po tym jak w pobliżu rozbił się statek. Ośmioboczną kamienną wieżę z tamtych czasów można do dziś zobaczyć na wzgórzu na zachód od Niton. Obecna latarnia pochodzi z lat 1838–1840. Zaprojektowali ją Walker i Burgess. Wcześniejsza próba budowy nowej wieży na wzgórzu, datowana na 1785 rok, została porzucona przed ukończeniem, ponieważ szczyt zbyt często spowijała mgła. Co warto wiedzieć o samej wieży? W 1875 roku latarnię obniżono, właśnie z powodu mgły, bo światło na pierwotnej wysokości bywało niewidoczne. W 1932 roku obok głównej wieży dobudowano niższą, dwukondygnacyjną wieżyczkę na urządzenie mgłowe. Miejscowi nazywają obie budowle „Cow and Calf” (krowa i cielę). Na szczyt prowadzi 94 stopnie. Latarnię wpisano na listę zabytków 18 stycznia 1967 roku w stopniu II (Grade II). Podczas nalotu 1 czerwca 1943 roku zniszczono budynek maszyny mgłowej, a zginęło trzech dozorców. W 1997 roku latarnię zautomatyzowano. Jak dotrzeć? Latarnia leży na południowym krańcu wyspy, przy trasie nadmorskiej, a okoliczny teren St Catherine's Down jest częściowo pod opieką National Trust. Najwygodniej dojechać samochodem do Niton lub St Lawrence i dalej iść pieszo. Dojście po klifowych ścieżkach jest krótkie, ale przygotuj się na wiatr nawet w pogodny dzień. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest wiosna i wczesna jesień, gdy ścieżki są suche, a widoki na kanał wyraźne. Latem warto wybrać poranek. Zasady wejścia na teren latarni i ewentualnych zwiedzań sprawdź przed wyjazdem na stronie Trinity House, bo obiekt jest czynny i dostęp zależy od terminu. Co jeszcze zobaczysz w pobliżu? Na wzgórzu St Catherine's Down stoi średniowieczna wieża, zwana St Catherine's Oratory. To odrębny, znacznie starszy obiekt. Z grzbietu wzgórza rozciągają się widoki na południowe wybrzeże wyspy. Najczęstsze pytania Czy latarnia nadal działa? Tak. Od 1997 roku działa automatycznie, a jej operatorem jest Trinity House. Dlaczego wieża jest niższa niż pierwotnie? W 1875 roku obniżono ją, ponieważ mgła często zasłaniała światło umieszczone zbyt wysoko. Czym jest „Cow and Calf”? To lokalna nazwa dwóch wież: głównej latarni i niższej wieżyczki z 1932 roku na urządzenie mgłowe. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak, od 1967 roku figuruje w rejestrze zabytków Anglii jako obiekt Grade II.

Dovercourt High Light

Harwich

Dovercourt High Light to żeliwna latarnia morska z 1863 roku, stojąca w Dovercourt, nadmorskiej dzielnicy Harwich w hrabstwie Essex we wschodniej Anglii. Razem z sąsiednią Dovercourt Low Light tworzyła parę świateł kierunkowych, dziś jest zabytkiem chronionym i charakterystycznym punktem plaży. Czym jest Dovercourt High Light? To wyższa z dwóch latarni z XIX wieku, ustawionych na plaży w Dovercourt. Wzniesiono ją na zlecenie Trinity House, brytyjskiej instytucji odpowiedzialnej za oznakowanie nawigacyjne wybrzeży. Konstrukcja jest żeliwna i wsparta na palach, co odróżnia ją od starszych, ceglanych latarni w samym centrum Harwich. Obie latarnie nie pełniły roli klasycznej latarni ostrzegawczej: ustawione w jednej linii, wskazywały statkom bezpieczny tor do portu. Dlaczego ją zbudowano? Starsze latarnie Harwich z 1818 roku przestały spełniać swoje zadanie, gdy przesuwające się mielizny zmieniły przebieg kanału wejściowego. Trinity House zamówił nowy zestaw w 1862 roku, a prace zakończono w 1863. Wieże ustawiono na torach, by dało się je przesuwać wraz ze zmianami farwateru. Użytkowano je do 1917 roku, kiedy zastąpiło je jedno światło na falochronie w Harwich. Co dzieje się z nią dziś? Po wycofaniu ze służby latarnie przeszły w ręce miasta. Obiekt, wraz z towarzyszącą mu groblą, objęto ochroną jako zabytek wpisany do rejestru Historic England w kategorii scheduled monument. W latach 80. XX wieku przeprowadzono renowację z udziałem lokalnej inicjatywy. W 2019 roku Historic England wpisał jedną z latarni z Dovercourt na listę Heritage at Risk, czyli zabytków wymagających uwagi konserwatorskiej. Do środka zwykle nie wchodzi się, więc zwiedzanie polega na oglądaniu sylwetki z zewnątrz. Jak dotrzeć? Latarnia stoi przy plaży w Dovercourt, kilka minut spacerem od nadmorskiej promenady. Z centrum Harwich dojdziesz wzdłuż wybrzeża, a stacja Dovercourt leży na linii z Manningtree. Dojazd samochodem jest możliwy, miejsca parkingowe znajdziesz w okolicy nabrzeża. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Dovercourt Low Light, druga latarnia z pary, położona bliżej morza. Harwich High i Low Lighthouse, ceglane latarnie z 1818 roku w starym Harwich, część szlaku Harwich Society. Plażę i promenadę w Dovercourt oraz ścieżki wzdłuż ujścia rzek Stour i Orwell. Stare miasto Harwich z portem, skąd odpływają promy. Kiedy przyjechać? Najlepiej wiosną i latem, gdy plaża jest przyjemna do spacerów, a światło sprzyja zdjęciom. Zimą wieje silny wiatr od morza, ale burzowe niebo nadaje sylwetce latarni wyrazisty charakter. Wizyta zajmuje zwykle od kilkunastu minut do godziny, razem ze spacerem po promenadzie. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie, jest to zabytkowa konstrukcja oglądana z zewnątrz, z plaży i promenady. Czy to to samo co Harwich High Lighthouse? Nie. Ceglana latarnia z 1818 roku stoi w starym Harwich. Dovercourt High Light to osobna, żeliwna konstrukcja z 1863 roku. Kiedy latarnia przestała działać? W 1917 roku, gdy jedno światło na falochronie w Harwich przejęło jej zadanie. Czy wstęp jest płatny? Obejrzenie latarni z plaży nie wymaga biletu.

Berwick Lighthouse

Berwick-upon-Tweed

Berwick Lighthouse w Berwick-upon-Tweed to okrągła latarnia morska stojąca na końcu długiego falochronu u ujścia rzeki Tweed, w hrabstwie Northumberland. Berwick to najbardziej na północ położone miasto Anglii, kilka kilometrów od granicy ze Szkocją, a latarnia pilnuje wejścia do tutejszego portu od prawie dwustu lat. Co to za obiekt? Latarnia wieńczy wschodni kraniec falochronu, który w oficjalnym wpisie do rejestru zabytków figuruje jako „Pier and Lighthouse". Całość wzniesiono z piaskowca, żelaza i betonu. Choć potocznie mówi się o niej „molo", to w praktyce falochron: jego głównym zadaniem nie jest cumowanie statków, lecz osłanianie ujścia Tweedu przed morzem. Zarząd nad portem przejęła w 1808 roku z rąk władz miejskich spółka Berwick Harbour Commissioners. Projekt nowego falochronu przygotował John Rennie, a kamień węgielny położono w lutym 1810 roku. Prace trwały do 1825 roku, a koszt sięgnął ponad 61 tysięcy funtów. Latarnię dobudowano rok później, w 1826 roku, według planów Josepha Nelsona, który projektował również światła na wyspach Farne. Jaki ma status? Zespół falochronu i latarni objęty jest ochroną jako zabytek II stopnia (Grade II) od 26 maja 1971 roku. Budynek jest nadal czynny jako pomoc nawigacyjna, a utrzymują go te same Harbour Commissioners, które go zbudowały. Jak wygląda i co zobaczysz? Falochron ciągnie się od północnego brzegu Tweedu w stronę morza na długości około pół mili (ok. 800 m). Na jego końcu stoi trójkondygnacyjna, okrągła wieża latarni. Z promenady wzdłuż falochronu widać ujście rzeki, mosty i dachy Berwick, a w drugą stronę otwarte Morze Północne. To dobre miejsce na zdjęcia o wschodzie słońca i na spacer z wiatrem we włosach. Jak dojść? Latarnia leży przy ujściu Tweedu, po stronie Spittal/Berwick, i dociera się do niej pieszo wzdłuż falochronu. Miasto ma własną stację kolejową na linii East Coast Main Line, skąd do portu jest kilka kilometrów. Współrzędne: 55,7648 N, 1,9852 W. Kiedy przyjechać? Falochron najlepiej odwiedzić przy dobrej pogodzie i spokojnym morzu; przy silnym wietrze fale uderzają o betonowe i kamienne ściany. Warto zabrać wiatrówkę nawet latem. Okazją do poznania historii obiektu bywają Heritage Open Days, kiedy latarnia była tematem wydarzeń rocznicowych. Najczęstsze pytania Kto zaprojektował latarnię w Berwick? Latarnię z 1826 roku zaprojektował Joseph Nelson, a falochron, na którym stoi, John Rennie. Czy latarnia działa? Tak, jest czynnym znakiem nawigacyjnym i jest utrzymywana przez Berwick Harbour Commissioners. Czy jest zabytkiem? Tak. Pier and Lighthouse mają status Grade II od 1971 roku. Czy to to samo co Berwick Castle lub mury miejskie? Nie. Zamek i fortyfikacje to osobne zabytki w centrum miasta; latarnia stoi na końcu falochronu przy ujściu rzeki.

Herd Groyne Light

South Tyneside

Herd Groyne Light to żelazna latarnia morska w South Shields, w hrabstwie Tyne and Wear, tuż przy ujściu rzeki Tyne do Morza Północnego. Stoi na falochronie wrośniętym w plażę Littlehaven i do dziś pomaga statkom bezpiecznie wpływać do portu. Czym jest Herd Groyne Light? To czynny znak nawigacyjny, którym zarządza Port of Tyne. Latarnię postawiono w 1882 roku, a zbudował ją Newcastle Trinity House. Konstrukcja jest żelazna, wsparta na palach, dzięki czemu wygląda zupełnie inaczej niż klasyczne murowane wieże. Nazwa pochodzi od „Herd Sands”, dawnej nazwy odcinka plaży, który dziś nazywa się Littlehaven. Jaka jest historia falochronu? Sam falochron jest starszy od latarni. Historic England datuje go na lata 1861–1867 i wpisała go na listę zabytków jako obiekt Grade II pod nazwą „The South Groyne”. Miał kierować nurtem rzeki i chronić plażę Littlehaven przed wypłukiwaniem przez przypływ. W latach 80. XIX wieku Tyne Improvement Commissioners dobudowali na jego zachodnim końcu pułapkę na fale, od której falochron zyskał obecny, łamany kształt. W 2020-tych na renowację latarni przekazała 100 tysięcy funtów fundacja Barbour Foundation. Co zobaczysz? Latarnię najlepiej podziwiać z plaży Littlehaven i z falochronu. Z tego miejsca widać statki wpływające i wypływające z Tyne, a także pobliskie molo Tynemouth po drugiej stronie ujścia. Miejsce jest cenione przez fotografów, szczególnie o wschodzie słońca i w złotej godzinie. Samo wnętrze latarni nie jest przeznaczone dla zwiedzających, bo to wciąż działający obiekt portowy. Jak dotrzeć? Z centrum South Shields dojdziesz do Littlehaven pieszo wzdłuż nabrzeża w kilkanaście minut. Miasto ma stację metra Tyne and Wear (South Shields) oraz połączenia autobusowe z Newcastle upon Tyne i Sunderland. South Tyneside Council opisuje okolicę Littlehaven i Herd Groyne jako trasę spacerową dla dobrego samopoczucia, więc przejście jest łatwe i płaskie. Kiedy przyjechać? Najlepiej w pogodny dzień, kiedy widoczność nad ujściem jest dobra. Podczas sztormów fale przelewają się przez falochron, więc wtedy zachowaj ostrożność i trzymaj się z dala od krawędzi. Latem Littlehaven oferuje plażę, lody i kawiarnie, a poza sezonem dominują spokojne spacery. Co jeszcze jest w pobliżu? W South Shields możesz zwiedzić rzymski fort Arbeia, a na wybrzeżu wzdłuż Littlehaven i Marine Park znajdziesz promenadę, wesołe miasteczko i kawiarnie. Wiele osób łączy wizytę z rejsem promem przez Tyne do North Shields. Najczęstsze pytania Czy Herd Groyne Light jest zabytkiem? Tak. Falochron, na którym stoi, ma wpis Grade II w rejestrze Historic England pod nazwą „The South Groyne”. Czy można wejść do latarni? Nie. Latarnia pozostaje czynnym znakiem nawigacyjnym zarządzanym przez Port of Tyne, więc ogląda się ją z zewnątrz. Ile kosztuje wstęp? Oglądanie z plaży i falochronu jest bezpłatne. Ile czasu potrzeba na wizytę? Wystarczy od 30 do 60 minut na spacer po Littlehaven, zdjęcia i obserwację statków.

Burnham-on-Sea Low Lighthouse

Burnham-on-Sea

Burnham-on-Sea Low Lighthouse to niewielka drewniana latarnia morska stojąca wprost na plaży w Burnham-on-Sea, w hrabstwie Somerset, nad Kanałem Bristolskim. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasteczka, a w przeciwieństwie do dwóch starszych sąsiadek wciąż pełni funkcję znaku nawigacyjnego. Czym jest Low Lighthouse i dlaczego warto ją zobaczyć? Latarnię zapalono po raz pierwszy w 1832 roku. Wzniesiono ją z drewna na palach wbitych w grunt przybrzeżny, dlatego przy przypływie otacza ją woda, a podczas odpływu można podejść do jej podstawy po piasku. Projekt przygotował Joseph Nelson, na podstawie pomiarów wybrzeża wykonanych przez porucznika Henry'ego Denhama. Obiekt ma status zabytku Grade II, czyli budowli o szczególnej wartości architektonicznej i historycznej. Smukła sylweta na płaskim, błotnistym wybrzeżu to wdzięczny temat dla fotografów. Czym różni się od pozostałych latarni w Burnham? W Burnham-on-Sea są trzy zabytkowe latarnie i łatwo je pomylić. Low Lighthouse to ta na plaży. High Lighthouse to osobny budynek przy nadmorskiej ulicy, a Round Tower jest jeszcze starsza. Latarnie Low i High tworzyły parę: żeglarze ustawiali oba światła w jednej linii, by bezpiecznie wpłynąć w zdradliwy tor wodny. Współpraca trwała 137 lat, aż do wyłączenia Low Lighthouse w 1969 roku. W 1993 roku przywrócono ją do służby, a z eksploatacji wycofano latarnię High. Jak dojść do latarni? Plaża leży w centrum miasta, a do latarni dochodzi się od strony wybrzeża w okolicy Gore Road. Z promenady to krótki spacer po piasku. Do środka nie wejdziesz, latarnię ogląda się z zewnątrz. Kiedy najlepiej przyjść? Sprawdź tabelę pływów przed wyjściem. W czasie odpływu wieża stoi na otwartym piasku i można do niej podejść. Przy przypływie woda otacza pale, widok jest bardziej efektowny, ale do podstawy nie dojdziesz. Kanał Bristolski ma jedną z największych amplitud pływów na świecie, a woda potrafi szybko wracać na płaskim wybrzeżu, więc obserwuj morze i nie oddalaj się daleko po błocie. Co jeszcze jest w pobliżu? Burnham-on-Sea to klasyczny nadmorski kurort z długą plażą, promenadą, sklepami i kawiarniami w odległości kilku minut od latarni. High Lighthouse i Round Tower zobaczysz podczas tego samego krótkiego spaceru, więc wszystkie trzy obiekty zwiedzisz w jedno popołudnie. Najczęstsze pytania Czy Low Lighthouse nadal działa? Tak. Wyłączono ją w 1969 roku, lecz w 1993 roku wróciła do służby i nadal jest światłem nawigacyjnym. Czy można wejść do środka? Nie, to czynny znak nawigacyjny, oglądany z plaży. Czy to zabytek? Tak, ma status obiektu wpisanego do rejestru Grade II. Która latarnia stoi na piasku? Low Lighthouse. High Lighthouse i Round Tower stoją na lądzie w mieście.

Rue Point Lighthouse

Causeway Coast and Glens District

Rue Point Lighthouse to latarnia morska na południowym krańcu wyspy Rathlin, w gminie Causeway Coast and Glens w Irlandii Północnej. Niewielka, ośmioboczna wieża z betonu pilnuje wejścia do cieśniny między wyspą a lądem i jest najmłodszą z trzech latarni Rathlin. Czym wyróżnia się latarnia Rue Point? Na Rathlin stoją trzy latarnie: Rathlin West, Rathlin East i właśnie Rue Point, nazywana też South Light. Dwie pierwsze pochodzą z połowy XIX wieku, a Rue Point jest ostatnia w kolejności budowy. Obecna konstrukcja z 1921 roku jest betonowa, co widać po jej prostej, zwartej formie – to cecha obiektów z okresu tuż po I wojnie światowej. Projektantem był Charles William Scott. Wszystkie trzy kompleksy latarniane wyspy zostały objęte ochroną jako zabytki (listed buildings) przez północnoirlandzki Departament ds. Wspólnot. Jak powstała? Potrzebę oświetlenia południowego cypla zgłosili kapitanowie i izba handlowa w Derry. W 1914 roku komisja Commissioners of Irish Lights zarekomendowała latarnię bez załogi, a Trinity House zatwierdziło plan jeszcze w tym samym roku. Wojna opóźniła stałą budowlę, więc pod koniec 1915 roku zapalono tymczasowe światło błyskowe na potrzeby Admiralicji. W 1917 roku uruchomiono sygnał mgłowy, ale armata mgłowa zawodziła i wycofano ją 1 stycznia 1931 roku, przenosząc do Barr Point przy wejściu do Larne Lough. Na stacji mieszkało dwóch dozorców, w drewnianej chacie. Co zmieniło się później? Światło zelektryfikowano 9 października 1965 roku. Od tego czasu latarnia działa bez stałej obsługi i jest nadzorowana zdalnie z Rathlin East, a zasilały ją akumulatory ładowane agregatami. W 2004 roku zamontowano nową lampę, a Irish Lights zapowiadały kolejną modernizację: zasilanie sieciowe z rezerwą bateryjną i diodowe źródło światła, przy zachowaniu historycznych soczewek. Jak dotrzeć do Rue Point? Na Rathlin dopływa się promem z Ballycastle na wybrzeżu hrabstwa Antrim. Rue Point leży na przeciwległym od portu końcu wyspy, więc na miejsce trzeba doliczyć spory spacer lub przejazd lokalnym transportem. Zaplanuj cały dzień na wyspie i sprawdź rozkład promów, by nie przegapić powrotu. Kiedy przyjechać? Najwygodniej od późnej wiosny do początku jesieni, gdy kursy promów są częstsze, a dni długie. Latarnię najlepiej oglądać z zewnątrz, na tle otwartego morza, w dobrym świetle – wieczorem i o zachodzie słońca. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano latarnię Rue Point? Obecna wieża pochodzi z 1921 roku, choć tymczasowe światło działało już od 1915 roku. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak, razem z dwiema pozostałymi latarniami Rathlin została wpisana na listę zabytków w Irlandii Północnej. Czy w latarni mieszkają dozorcy? Nie. Od elektryfikacji w 1965 roku działa automatycznie i jest nadzorowana z Rathlin East. Kto zarządza latarnią? Commissioners of Irish Lights, czyli Irish Lights.

Dungeness Lighthouse

Folkestone and Hythe

Dungeness Lighthouse to czynna latarnia morska na cyplu Dungeness w hrabstwie Kent, w dystrykcie Folkestone and Hythe, na południowo-wschodnim wybrzeżu Anglii. Czarno-biały betonowy walec góruje nad płaskim, żwirowym półwyspem i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów Romney Marsh. Czym wyróżnia się ta latarnia? Wieża ma około 43 metrów wysokości, a światło znajduje się na wysokości około 40 metrów. Zbudowano ją z betonowych elementów w kształcie bębnów: według Historic England jest ich 21, każdy ma około 1,5 metra wysokości. Dźwig skonstruowany specjalnie do tego zadania podnosił je na miejsce. Wokół wieży biegnie biała betonowa rampa spiralna. Czarne i białe pasy wtopiono w beton, więc nie są po prostu pomalowane. Projekt powstał w 1957 roku, budowa trwała w latach 1959–1960 (autorzy: biuro Ronald Ward and Partners we współpracy z Trinity House). Dzięki betonowi sprężonemu wieża nie musiała się zwężać ku górze. Była to pierwsza latarnia z lampą łukową ksenonową, później zastąpioną lampą z zamkniętym reflektorem. Obiekt ma status zabytku II* (Grade II*), wpisany do rejestru w 2003 roku. Dlaczego powstała nowa latarnia? Budowa elektrowni jądrowej Dungeness zasłoniła światło starszej latarni z 1904 roku. Nowa wieża rozpoczęła pracę 20 listopada 1961 roku. Latarnia działa do dziś, a Trinity House nadzoruje ją i steruje nią zdalnie z centrum operacyjnego w Harwich w Essex. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Stara latarnia z 1904 roku nadal stoi obok, jest wpisana do rejestru zabytków (Grade II) i działa jako muzeum, więc łatwo pomylić te dwa obiekty. Pozostałości latarni z 1792 roku, zaprojektowanej przez Samuela Wyatta, przekształcono w domki latarników (Grade II). Na tym samym cyplu zobaczysz więc trzy epoki żeglugowej historii. Jak dotrzeć? Dungeness leży na końcu drogi przez Romney Marsh, około 50,9° szerokości północnej i 0,98° długości wschodniej. Dojedziesz tu samochodem z Lydd lub New Romney. Teren jest otwarty i wietrzny, dlatego weź ciepłą kurtkę nawet latem. Kiedy przyjechać? Wieżę widać z daleka o każdej porze roku. Najlepsze zdjęcia wychodzą przy niskim słońcu rano lub wieczorem, gdy kontrast czerni i bieli jest wyraźny, a żwirowa płaszczyzna wokół nie jest zalana ostrym południowym światłem. Najczęstsze pytania Czy latarnia Dungeness działa? Tak. Świeci od 1961 roku, a Trinity House steruje nią z Harwich. Czy to ta sama latarnia, co Old Lighthouse? Nie. Old Lighthouse z 1904 roku jest wyłączona z użytku i stoi obok jako muzeum. Opisywana tu wieża jest nowsza. Dlaczego zbudowano nową latarnię? Elektrownia jądrowa Dungeness zasłoniła światło poprzedniej wieży. Z czego jest zrobiona? Z prefabrykowanych betonowych bębnów, w które wtopiono czarne i białe pasy.

Dungeness Old Lighthouse

Folkestone and Hythe

Dungeness Old Lighthouse to dawna latarnia morska na cyplu Dungeness w hrabstwie Kent, w gminie Folkestone and Hythe, na południowo-wschodnim wybrzeżu Anglii. Ceglana wieża z początku XX wieku jest dziś muzeum i punktem widokowym na płaską, kamienistą okolicę oraz Kanał La Manche. Jaka jest historia tej latarni? Obecną wieżę wzniesiono w latach 1901–1904, a pierwsze światło zapaliło się 31 marca 1904 roku. Zastąpiła starszą latarnię z 1792 roku, zbudowaną przez Williama Coke'a z Holkham. Wyższe partie dawnej wieży rozebrano, a dwie najniższe kondygnacje przerobiono na mieszkania dla latarników. Zachowały się jako osobny obiekt chroniony, Dungeness Lighthousemen's Dwellings. Wieża ma sześć kondygnacji, zwęża się ku górze i mierzy około 143 stóp (ok. 43 m). Do budowy użyto glazurowanej cegły. Latarnia przestała działać na początku lat 60. XX wieku, gdy jej światło zaczęła przesłaniać pobliska elektrownia jądrowa. Zastąpiła ją nowa, czarna latarnia ze 1961 roku, stojąca w sąsiedztwie i nadal czynna. Czy latarnia jest zabytkiem? Tak. Old Lighthouse ma status obiektu zabytkowego (listed building) w stopniu II, wpisanego do National Heritage List for England 5 sierpnia 1992 roku. Nie należy jej mylić z czynną latarnią Dungeness Lighthouse, która ma odrębny wpis w stopniu II*. Co zobaczysz na miejscu? Wejście na wieżę. Z galerii na górze widać Kanał La Manche, cypel Dungeness i okoliczne mokradła Romney Marsh. W złą pogodę galeria zewnętrzna bywa zamknięta. Wielka soczewka i światło sektorowe. Wewnątrz zobaczysz urządzenia optyczne dawnej latarni. Okolicę cypla. Dungeness to jeden z największych żwirowych cypli w Europie, o niezwykłym, surowym krajobrazie z rybackimi chatkami i elektrownią na horyzoncie. Jak dojechać? Latarnia stoi na końcu cypla, niedaleko Lydd i Romney Marsh. Obok jest duży parking, z którego można korzystać bez opłat. Tuż obok mieści się też stacja Dungeness na linii kolejki wąskotorowej Romney, Hythe & Dymchurch Railway, którą można dojechać z Hythe lub New Romney. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest pogodna pora roku, gdy galeria widokowa jest otwarta, a widoczność daje szansę zobaczyć wybrzeże Francji. Godziny otwarcia i ceny biletów zmieniają się w zależności od sezonu, dlatego sprawdź je na stronie obiektu przed wyjazdem. Najczęstsze pytania Czy Dungeness Old Lighthouse jest czynna? Nie. Przestała świecić na początku lat 60. XX wieku. Dziś działa jako muzeum, a statki prowadzi nowa latarnia z 1961 roku. Czym różni się od czarnej latarni w Dungeness? Czarna latarnia z 1961 roku jest czynna i leży w pobliżu. Old Lighthouse to starsza, jasna wieża z 1904 roku, otwarta dla zwiedzających. Czy można wejść na szczyt? Tak, na wieżę wchodzi się z przewodnikiem lub samodzielnie według zasad obiektu. Z góry roztacza się panorama cypla i kanału, a w niepogodę zewnętrzna galeria jest zamknięta. Czy jest parking? Tak, obok latarni znajduje się bezpłatny parking.

Donaghadee lighthouse

Ards and North Down District Council

Latarnia morska Donaghadee stoi na końcu południowego mola portu w Donaghadee, w hrabstwie Down w Irlandii Północnej (gmina Ards and North Down). Biała wieża z czarnym cokołem to najbardziej rozpoznawalny widok w miasteczku i dobry cel na krótki spacer nad Morzem Irlandzkim. Co to za latarnia? Wieża mierzy około 16 metrów, a światło znajduje się na wysokości około 17 metrów nad poziomem morza. Zbudowano ją z ciosanego wapienia, a światło zapalono w 1836 roku, w tym samym okresie, gdy kończono rozbudowę portu. Projekt portu przygotował John Rennie, a dokończył go jego syn, sir John Rennie. Początkowo kamienna wieża nie była malowana. Biały kolor z czarnym cokołem pojawił się dopiero między 1869 a 1875 rokiem. Latarnia ma stałe, niemigające światło: czerwone w stronę morza i białe nad portem oraz w kierunku zatoki Belfast Lough. Obiektem zarządza Commissioners of Irish Lights, czyli irlandzka instytucja odpowiedzialna za oznakowanie nawigacyjne wybrzeża. Jaka jest jej historia? W 1900 roku pożar uszkodził lampę i układ optyczny. W 1934 roku latarnię przestawiono na bezobsługowe zasilanie elektryczne, jako pierwszą w Irlandii. Od 2 października tego roku nie potrzebowała już stałej obsługi. Samo Donaghadee ma długą tradycję portową. Od 1662 roku przez około dwa stulecia działała stąd krótka przeprawa morska do Portpatrick w Szkocji. Jej znaczenie spadło, gdy rozmiary statków wzrosły, a dostęp do portu w Portpatrick stał się trudniejszy. Jak dojść i co zobaczysz? Latarnia leży przy porcie, na końcu mola, które jest otwarte dla spacerowiczów. Z mola widać zatokę, ruch łodzi w porcie i w pogodne dni szkockie wybrzeże. Wieża jest świetnym tłem do zdjęć, szczególnie o zachodzie słońca. Miasteczko Donaghadee leży około 30 km na wschód od Belfastu. Dojedziesz tu samochodem w około 40 minut, a w centrum znajdziesz puby, restauracje i sklepy kilka minut spacerem od portu. Kiedy przyjechać? Najlepsza pora to wiosna i lato, gdy dni są długie, a molo sprzyja spacerom. Jesienią i zimą bywa tu wietrznie, ale fale uderzające o wał portowy robią wrażenie. Zabierz wiatrówkę o każdej porze roku. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi latarnia Donaghadee? Na głowicy południowego mola portu w Donaghadee, w hrabstwie Down. Kto zarządza latarnią? Commissioners of Irish Lights, odpowiedzialni za latarnie na całej wyspie. Czy to była pierwsza zelektryfikowana latarnia w Irlandii? Tak. W 1934 roku Donaghadee jako pierwsza w kraju przeszła na zasilanie elektryczne bez stałej obsługi. Jak wysoka jest wieża? Ma około 16 metrów, a światło świeci z wysokości około 17 metrów.

Green Island Leading Light

Green Island Leading Light to tylna latarnia prowadząca na wejściu do zatoki Carlingford Lough, u wybrzeża hrabstwa Down w Irlandii Północnej. Wraz z przednią latarnią na ławicy Vidal Bank wyznacza statkom bezpieczny tor przez próg u wejścia do zatoki, która oddziela Irlandię Północną od Republiki Irlandii. Czym jest latarnia prowadząca? To para świateł ustawionych w jednej linii. Kapitan, który widzi je jedno nad drugim, wie, że płynie osią głębokiego toru. Green Island pełni rolę światła tylnego, wyższego, a światło przednie stoi na Vidal Bank, około 457 metrów dalej (500 jardów). Oba obiekty to stalowe kratownicowe wieże na palach wkręcanych w dno, a nie murowane latarnie z galerią, jakie znamy z przylądków. Jak powstała? W 1868 roku komisarze zatoki Carlingford Lough pogłębili tor i zażądali dwóch świateł prowadzących. Budowę powierzono Commissioners of Irish Lights, finansowaną z funduszu Mercantile Marine Fund. Stałe białe światła zapłonęły po raz pierwszy 28 lutego 1873 roku, a konstrukcje pomalowano na czerwono. W 1922 roku lampy naftowe zastąpiono bezobsługowym acetylenem, w 1967 roku propanem, a w sierpniu 1999 roku latarnie przestawiono na zasilanie słoneczne i zsynchronizowano rytm błysków. Kolor zmieniono wtedy z czerwonego na zielony, zgodnie z systemem oznakowania z lat 1979–1981. Jakie ma parametry? Światło tylne na Green Island znajduje się około 13,7 m nad poziomem wysokiej wody, przednie na Vidal Bank około 8,8 m. Obiektem opiekuje się obsługa latarni Haulbowline, stojącej nieco dalej na skałach przy wejściu do zatoki. Haulbowline pokazuje światło zapasowe, gdy prowadzące zawiodą. Zespół latarni (Haulbowline wraz ze światłami prowadzącymi) ma wpis w północnoirlandzkiej bazie zabytków, w kategorii B+, pod numerem HB16/04/009. Co zobaczysz i jak to zaplanować? Latarnia nie jest atrakcją z biletem i wejściem na wieżę. To działający znak nawigacyjny, który ogląda się z dystansu, najlepiej razem z Haulbowline i widokiem na zatokę z wybrzeża hrabstwa Down, w okolicy Kilkeel i Cranfield. Weź lornetkę lub aparat z teleobiektywem. Zielone błyski są najlepiej widoczne o zmierzchu. Najczęstsze pytania Czy można wejść na latarnię Green Island? Nie. To czynna wieża nawigacyjna na wodzie, obsługiwana przez Irish Lights. Ogląda się ją z lądu lub z łodzi. Do czego służy, skoro obok stoi Haulbowline? Haulbowline oznacza skały przy wejściu, a światła prowadzące wyznaczają oś głębokiego toru przez próg. Razem tworzą system bezpiecznego wejścia do Carlingford Lough. Kiedy powstała? Pierwsze światła zapłonęły 28 lutego 1873 roku, po pogłębieniu toru w 1868 roku. Jakiego koloru jest światło? Obecnie zielone. Pierwotnie były to światła białe, a wieże malowano na czerwono.

Haulbowline Lighthouse

Latarnia Haulbowline stoi na skałach u wejścia do zatoki Carlingford Lough, tuż przy Cranfield Point w hrabstwie Down, na południowym krańcu Irlandii Północnej. Smukła kamienna wieża ma 34 m wysokości, a jej światło wisi 32 m nad poziomem morza. Czynna jest do dziś, a zarządza nią Commissioners of Irish Lights. Gdzie stoi i po co ją zbudowano? Wieżę postawiono na wschodniej części skał Haulbowline, jednej z kilku niebezpiecznych przeszkód przy ujściu zatoki. W pobliżu ciągnie się też płycizna, czyli rozległa mielizna w poprzek wejścia. Latarnia oznaczała skały, a w pierwszych latach pomagała też oceniać głębokość wody nad mieliznę. Dla statków płynących z Morza Irlandzkiego była światłem podejścia do lądu. Jak powstała? W 1817 roku kupcy z Newry poprosili Ballast Board o nowe światło, bo starsza latarnia z 1803 roku na Cranfield Point stała w niefortunnym miejscu. Projekt wykonał George Halpin senior, inspektor robót tego urzędu. Pierwsze światło zapłonęło 1 września 1824 roku. Starą wieżę na Cranfield Point zabrała erozja: w latach 60. XIX wieku runęła na odsłonięty brzeg. Co ją wyróżnia? Budowla ma wpis na listę zabytków Irlandii Północnej, kategoria B+ (od 2002 roku). Według rejestru Historic Environment Division balkon przypływowy w połowie wysokości wieży to jedyny taki element na latarni w całym Ulsterze. Wpis wiąże latarnię z dawnym znaczeniem portów Newry i Greenore. Do 1946 roku wieża była bielona, potem wróciła do barwy naturalnego kamienia. 17 marca 1965 roku stała się pierwszą dużą latarnią morską Irlandii na otwartym morzu, w pełni zautomatyzowaną. Haulbowline współpracuje ze światłami nawigacyjnymi Green Island i Vidal Bank, które wyznaczają bezpieczny tor w zatoce. Gdyby one zawiodły, latarnia włącza światło zapasowe. Sygnał mgłowy wyłączono w styczniu 2009 roku, a zasięg światła ograniczono do 10 mil morskich w 2011 roku. Jak ją zobaczyć? Wieża stoi na skałach w morzu, więc zwiedzanie wnętrza nie jest możliwe. Najlepiej oglądać ją z brzegu w okolicy Cranfield Point (hrabstwo Down) albo z przeciwnej strony zatoki, od strony Carlingford i półwyspu Cooley. Przydadzą się lornetka lub teleobiektyw. Dobrym uzupełnieniem trasy jest Kilkeel, najbliższe większe miasto po stronie północnej. Najlepsze światło do zdjęć dają pogodne poranki i wieczory. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni Haulbowline? Nie. Obiekt jest zautomatyzowany i leży na skałach otwartego morza, bez publicznego dostępu. Czy to ta sama latarnia co Haulbowline w Cork? Nie. Ta stoi w Carlingford Lough na granicy Irlandii Północnej i Republiki Irlandii; wyspa o tej nazwie w porcie Cork to zupełnie inne miejsce. Kto ją zbudował i kiedy? Zaprojektował ją George Halpin senior, a światło zapaliło się po raz pierwszy w 1824 roku. Czy latarnia nadal działa? Tak, od 1965 roku działa automatycznie i jest nadal czynnym znakiem nawigacyjnym.

East Lighthouse, Rathlin Island

Causeway Coast and Glens District

Latarnia East Lighthouse (Rathlin East, Altacarry Head) stoi na wyspie Rathlin u wybrzeży hrabstwa Antrim w Irlandii Północnej, w granicach okręgu Causeway Coast and Glens. Od ponad 160 lat wskazuje statkom drogę przez North Channel, czyli cieśninę między Irlandią a Szkocją. Jak dotrzeć do latarni East Lighthouse? Na Rathlin dopłyniesz promem z Ballycastle. Latarnia znajduje się na wschodnim krańcu wyspy, daleko od przystani, więc zaplanuj dojście lub dojazd lokalnym transportem. Dzień na wyspie wystarczy, by zobaczyć ją w spokojnym tempie. Co warto wiedzieć o jej historii? Budowę rozpoczęto w maju 1849 roku. Projekt przygotował George Halpin, inspektor Commissioners of Irish Lights, autor także latarni w St John's Point i na Haulbowline. Prace wykonali ludzie zatrudnieni przez tę instytucję. Stację uruchomiono 1 listopada 1856 roku jako obiekt z dwoma światłami: górnym zaćmieniowym i dolnym stałym. Taki układ pozwalał marynarzom odróżnić ją od innych świateł w cieśninie. Dolne światło wygaszono w 1894 roku. Wieża początkowo miała kamienny kolor z czerwonym pasem, później ją pobielono. W 1934 roku czerwony pas zastąpiono czarnym i taki wygląd zachowała do dziś. Jak zmieniała się obsługa latarni? W 1981 roku latarnię zelektryfikowano. 31 marca 1995 roku przeszła na tryb automatyczny, a latarnicy opuścili stację. Dziś opiekuje się nią dozorca, a dane przesyłane są zdalnie do bazy Commissioners of Irish Lights w Dún Laoghaire. Latarnia nadal działa jako czynna pomoc nawigacyjna. Czy obiekt jest chroniony? Tak. Departament Społeczności Irlandii Północnej wpisał trzy zespoły latarni na Rathlin, z których najstarszy pochodzi z 1856 roku, do rejestru zabytków. Ochroną objęto nie tylko wieże, lecz także budynki towarzyszące, na przykład rakietownię i maszynownie. Wartość mają także domy latarników, pokazujące, jak mieszkały tu rodziny obsługi. Najczęstsze pytania Czy można wejść do latarni? Nie, latarnia jest czynna i nie jest udostępniona zwiedzającym. Według jednej z baz teren wokół da się obejrzeć z zewnątrz. Kto zaprojektował latarnię? George Halpin, który zaprojektował też latarnie w St John's Point i na Haulbowline. Kiedy zaczęła świecić? 1 listopada 1856 roku. Czy to ta sama latarnia co West Light? Nie. Rathlin ma trzy zespoły latarni; East Lighthouse leży na przeciwnym krańcu wyspy niż latarnia zachodnia.