Obiekty Sakralne w Szwajcarii

St. Remigius Catholic Church

Metzerlen

Kościół św. Remigiusza w Metzerlen to katolicki kościół parafialny wsi Metzerlen w kantonie Solura, w północno-zachodniej Szwajcarii. Świątynia stoi w dolinie Leimental, kilka kilometrów od granicy z Francją i Bazyleą, i należy do diecezji Bazylei. Obecny budynek pochodzi z lat 1819–1821. Gdzie leży kościół i jak dojechać? Metzerlen leży w dystrykcie Dorneck, na północnym podnóżu masywu Blauen, w łagodnej dolinie Birsig. Współrzędne kościoła to około 47,466 N i 7,466 E. Wieś jest rozciągnięta wzdłuż ulicy o kształcie litery S, więc kościół łatwo znaleźć, idąc główną drogą przez miejscowość. Dojazd samochodem z Bazylei prowadzi doliną Leimental; na miejscu trzeba liczyć się z ograniczoną liczbą miejsc postojowych przy ulicy. Do pobliskiego Mariastein jest stąd bardzo blisko, więc oba miejsca można połączyć w jednej wycieczce. Jaka jest historia świątyni? Pierwsza świątynia pod wezwaniem św. Remigiusza stała nie we wsi, lecz na grzbiecie wzgórza ponad Metzerlen. Rozebrano ją w 1819 roku. Zastąpił ją nowy kościół wzniesiony w latach 1819–1821, który służy parafii do dziś. Szwajcarski rejestr zabudowy chronionej ISOS wymienia go jako katolicki kościół św. Remigiusza z 1819 roku. Sama wieś ma długą historię. Po raz pierwszy źródła wspominają ją w 1194 roku jako „Mezherlon”. Należała do siedmiu wolnych wsi na stokach Blauen, a w 1515 roku przeszła pod władzę Solury. Nazwę w obecnej pisowni, Metzerlen, urzędowo przyjęto w 2002 roku. W 1739 roku mieszkało tu około 290 osób, a w 2000 roku już 817. Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Najbliższą atrakcją jest Mariastein, część gminy Metzerlen-Mariastein, znany z klasztoru benedyktynów i sanktuarium pielgrzymkowego. To odrębny obiekt, ale leży tak blisko, że naturalnie uzupełnia wizytę w kościele parafialnym. W okolicy zachowały się też ruiny zamku Rotberg, wspominanego w źródłach od 1311 roku. Szlaki piesze prowadzą stąd w stronę grzbietu Blauen i okolicznych wsi Leimentalu. Kiedy odwiedzić kościół? Kościół parafialny pełni funkcję religijną, dlatego najlepiej zaplanować wizytę poza godzinami nabożeństw i zachować ciszę we wnętrzu. Dokładne godziny mszy podaje parafia. Dolinę najprzyjemniej zwiedza się od wiosny do jesieni, gdy sprzyja pogoda do spacerów po okolicy. Najczęstsze pytania Gdzie znajduje się kościół św. Remigiusza? W miejscowości Metzerlen w kantonie Solura, w dolinie Leimental, niedaleko Bazylei. Kiedy zbudowano obecny kościół? W latach 1819–1821, po rozbiórce starszej świątyni stojącej na wzgórzu ponad wsią. Czy to to samo miejsce co klasztor w Mariastein? Nie. Mariastein to osobny zespół klasztorny i miejsce pielgrzymek, położony w tej samej gminie, a kościół św. Remigiusza jest kościołem parafialnym Metzerlen. Do jakiej diecezji należy kościół? Do diecezji Bazylei.

kath. Kirche

Katolicki kościół parafialny św. Piotra w Büsserach stoi w gminie Büsserach w kantonie Solura, w okręgu Thierstein, w północno-zachodniej Szwajcarii. W systemach nawigacji i rejestrach figuruje po prostu jako „kath. Kirche”, czyli kościół katolicki. To główna świątynia wsi, a jej wieża jest jednym z najstarszych zachowanych elementów miejscowej zabudowy. Co to za kościół i kto go zbudował? Parafia nosi wezwanie św. Piotra, a według kościelnych katalogów obiekt jest związany ze wspomnieniem Katedry św. Piotra (Petri Stuhlfeier) i należy do diecezji Bazylei. Od 1302 roku kościół parafialny wraz z prawem patronatu należał do klasztoru benedyktynów w Beinwil, który posiadał w okolicy ziemie już w końcu XII wieku. Dzięki temu Büsserach przez stulecia pozostawało w orbicie tego opactwa. Co zobaczysz na miejscu? Najstarsza widoczna część to wieża z 1464 roku. Sama nawa ma młodszą historię: barokowy kościół z 1759 roku rozebrano w 1951 roku, a nowy budynek poświęcono w 1953 roku. Zestawienie średniowiecznej wieży z nawą z połowy XX wieku dobrze ilustruje, jak wieś rozwijała się w ostatnich dwóch wiekach: w 1850 roku mieszkało tu około 670 osób, a w 1950 roku już ponad 1100. Podczas prac w 1951 roku pod kościołem odkryto grobowce z wczesnego średniowiecza. Dowodzi to, że miejsce służyło wspólnocie na długo przed powstaniem obecnej wieży. W okolicy znaleziono także ślady osadnictwa z epoki rzymskiej i wczesnego średniowiecza, a w pobliskiej jaskini Thiersteinhöhle ślady z paleolitu. Co jeszcze zobaczyć w Büsserach? Nad wsią wznosi się zamek Neu-Thierstein, w którym do 1798 roku rezydował soloturński landvogt, czyli urzędnik kantonu. Solura przejęła te ziemie w 1522 roku po wygaśnięciu rodu hrabiów Thierstein. Wieś leży na zboczu na wschód od drogi dolinnej prowadzącej w stronę przełęczy Passwang, więc kościół można łatwo połączyć ze spacerem po okolicy. W czasie reformacji Büsserach pozostało przy dawnej wierze, co tłumaczy dominującą pozycję parafii katolickiej. Kościół leży w centrum miejscowości, a dawne gospodarcze dzieje wsi, od górnictwa węgla od 1766 roku, przez tkactwo domowe dla kupców z Bazylei, po przędzalnię jedwabiu działającą w latach 1861–1932, tworzą tło dla wizyty. Kiedy przyjechać? Kościół jest czynną świątynią parafialną, dlatego najlepiej planować wizytę poza godzinami nabożeństw. Zewnętrzny widok na wieżę i okolicę nie zależy od pory roku, a wiosna i lato sprzyjają łączeniu zwiedzania ze spacerami po dolinie Lüssel i w stronę zamku. Najczęstsze pytania Jak nazywa się ten kościół naprawdę? To parafialny kościół św. Piotra w Büsserach. W danych turystycznych pojawia się pod ogólną nazwą „kath. Kirche”. Z jakiego okresu pochodzi budowla? Wieża pochodzi z 1464 roku, a obecną nawę poświęcono w 1953 roku, po rozbiórce kościoła z 1759 roku. Czy pod kościołem coś odkryto? Tak, w 1951 roku natrafiono tam na wczesnośredniowieczne groby. Czy w pobliżu jest coś jeszcze do zobaczenia? Tak, zamek Neu-Thierstein oraz otoczenie przełęczy Passwang.

St. Peter and Paul parish church

Erschwil

Kościół parafialny śś. Piotra i Pawła w Erschwil to świątynia katolicka we wsi w kantonie Solura, w północno-zachodniej Szwajcarii. Stoi przy Schmelzistrasse 3, w dolinie rzeki Lüssel, w okręgu Thierstein. Kanton wpisał ją na listę obiektów chronionych, a w publikacjach urzędu konserwatorskiego pojawia się razem z historycznymi organami, które są jej największą osobliwością. Co warto wiedzieć o historii kościoła? Wezwanie Piotra i Pawła ma tu bardzo długą tradycję. Według Historycznego Leksykonu Szwajcarii kościół w Erschwil w 1219 roku został inkorporowany do klasztoru benedyktynów w Beinwil. Opactwo miało we wsi własne dobra i prawo do dziesięciny, a opiekę nad nim sprawowali panowie z Thierstein. W 1522 roku wieś wraz z tą opieką przejęła Solura i do 1798 roku należała do jej bailiwatu Thierstein. W XVI wieku mieszkańcy przyjęli reformację (lata 1529–1533), później wieś wróciła jednak do katolicyzmu. Do 1531 roku, a następnie aż do 1822 roku Erschwil tworzyło jedną parafię z sąsiednim Büsserach. Dopiero w 1822 roku wieś doczekała się własnej parafii, co wyjaśnia, dlaczego kościół jest dziś centrum życia religijnego tej niewielkiej społeczności. Dlaczego organy Brosyego przyciągają miłośników muzyki? Największym skarbem wnętrza jest instrument zbudowany w 1788 roku przez Johanna Jacoba Brosyego, organmistrza z Bazylei. Powstał w Miluzie w Alzacji, w 1834 roku trafił do Dornach pod Miluzą, a w 1861 roku zakupiono go do Erschwil. Organy opisano w publikacjach solurskiego urzędu ochrony zabytków (ADSO, tomy z 2003 i 2012 roku). Ich opiece poświęcone jest stowarzyszenie Amici dell'organo Brosy di Erschwil, które dba o instrument i promuje koncerty. Jeśli planujesz wizytę, sprawdź zapowiedzi koncertów organowych w parafii lub gminie. Co jeszcze zobaczysz w Erschwil? Erschwil to wieś rozciągnięta po obu stronach Lüssel. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1147 roku, kiedy miejscowość zapisano jako Hergiswilre. Od XV do początku XVIII wieku wytapiano tu żelazo z rudy darniowej, a w 1512 roku stanął pierwszy wielki piec na ziemiach Solury. Po tym przemyśle zostały nazwy, takie jak Schmelzistrasse, czyli ulica przy dawnej hucie, przy której stoi dziś kościół. Z XVII wieku pochodzi kaplica św. Józefa przy dawnej drodze na przełęcz Passwang. Około 1730 roku zbudowano Lange Brücke, a w 1746 roku szkołę. W 2000 roku wieś miała około 930 mieszkańców, więc spacer po całej miejscowości zajmuje niewiele czasu i łatwo połączyć go z krótkim postojem w kościele. Jak dojechać do Erschwil? Wieś leży około 25 km na południe od Bazylei, w dolinie Lüssel, prowadzącej w stronę Passwangu i Jury Solurskiej. Współrzędne kościoła to około 47,374 N, 7,541 E. Dojedziesz tu samochodem z Laufen i Breitenbach doliną Lüssel albo komunikacją regionalną: Erschwil obsługują połączenia autobusowe i kolejowe w stronę Laufental i Balsthal. Aktualne rozkłady sprawdź przed wyjazdem. Kiedy przyjechać? Najlepiej latem lub wczesną jesienią, gdy okolice Passwangu nadają się na wędrówki, a kościół można połączyć ze spacerem szlakiem wzdłuż doliny. Wnętrza nie zawsze są otwarte poza nabożeństwami i koncertami, dlatego poproś o informację w parafii lub sprawdź terminy mszy. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi kościół? Przy Schmelzistrasse 3 w Erschwil, w kantonie Solura. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, figuruje na kantonalnej liście obiektów chronionych i w publikacjach urzędu denkmalpflege Solury. Czym wyróżniają się organy? To instrument Johanna Jacoba Brosyego z 1788 roku, który od 1861 roku znajduje się w Erschwil. Od kiedy istnieje wezwanie Piotra i Pawła? Źródła wspominają je już w 1219 roku, gdy kościół przyłączono do klasztoru w Beinwil.

St. Fridolin catholic church

Holderbank (SO)

Kościół katolicki św. Fridolina w Holderbank (SO) to parafialna świątynia wsi w szwajcarskim kantonie Solura, w okręgu Thal. Budowlę wzniesiono w 1734 roku, a dziś figuruje w kantonalnym wykazie obiektów chronionych jako Pfarrkirche St. Fridolin. Stoi przy ulicy Kirchgasse 98, mniej więcej pod współrzędnymi 47,3335 N, 7,7533 E. Gdzie leży kościół św. Fridolina? Holderbank to wieś o układzie ulicówki, położona w podłużnej dolinie między pierwszym a drugim łańcuchem Jury, tuż przy przełęczy Oberer Hauenstein. Administracyjnie należy do kantonu Solura, a kościół podlega diecezji bazylejskiej, w regionie duszpasterskim St. Verena. Ruch na tym odcinku przez wieki wyznaczała droga przełęczowa; obecną trasę przez dno doliny wybudowano w latach 1830–1834, a dawny trakt biegł wyżej, po nasłonecznionym stoku. Jaka jest historia parafii? Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1226 roku (w formie „in villa Halderwane”). W 1416 roku miejscowość przeszła pod władzę Solury, a do 1798 roku należała do bailiwatu Falkenstein i sądu w Balsthal. Prawo patronatu nad kościołem sprawowała kapituła Buchsgau. Samodzielną parafią Holderbank stało się w 1644 roku. Przez kolejne ponad 170 lat proboszcz nie mieszkał przy obecnym kościele, lecz przy kaplicy św. Wolfganga; zmieniło się to dopiero w 1823 roku. Sama świątynia św. Fridolina powstała w 1734 roku, kiedy wieś liczyła niewiele ponad 160 mieszkańców. W kolejnych dekadach populacja rosła i w połowie XIX wieku przekroczyła 600 osób. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Wieś jest niewielka, a spacer od kościoła przez starą zabudowę zajmuje kilkanaście minut. W okolicy znajdują się stanowiska z czasów rzymskich: znaleziono tu pozostałości osady, dachówki, monety, a być może także rzymski trakt. Region przełęczy Hauenstein dobrze nadaje się na wędrówki po Jurze Solurskiej, a w pobliżu leży Balsthal, główny ośrodek doliny. Jak dojechać i kiedy przyjechać? Holderbank leży przy dawnej drodze przez Oberer Hauenstein, w dolinie Thal, w stronę regionu Bazylei. Od 1970 roku główny ruch tranzytowy przejęła autostrada A2, dlatego przez wieś jedzie się spokojnie. Kościół jest wpisany jako czynna świątynia parafialna, więc najlepszy czas na zwiedzanie to dzień poza nabożeństwem. Godziny mszy i ewentualnego otwarcia warto sprawdzić na stronach diecezji bazylejskiej lub parafii. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół św. Fridolina w Holderbank? W 1734 roku. Parafia istnieje od 1644 roku. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, figuruje w kantonalnym wykazie obiektów chronionych Solury pod adresem Kirchgasse 98. Do jakiej diecezji należy? Do diecezji bazylejskiej, region St. Verena. Czy w Holderbank są inne obiekty historyczne? Tak. Znana jest kaplica św. Wolfganga, przy której do 1823 roku mieszkał proboszcz, oraz rzymskie ślady osadnicze w okolicy wsi.

Katholische Kirche Mariä Himmelfahrt

Wolfwil

Kościół katolicki Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Wolfwil (niem. Kirche Mariä Himmelfahrt) to parafialna świątynia wsi Wolfwil w kantonie Solothurn, w północno-zachodniej Szwajcarii. Stoi przy Kirchstrasse 1, w środku miejscowości, i od stuleci jest także celem pielgrzymek maryjnych. Co to za kościół i skąd się wziął? Obecną świątynię wzniesiono w latach 1616–1620. Rozbudowano ją w latach 1976–1977, dlatego obok części zabytkowej znajdziesz tu dobudowaną nowszą przestrzeń. Kościół należy do diecezji Bazylea, do regionu duszpasterskiego św. Weroniki. Historia wspólnoty jest starsza niż mury. Najstarszy archeologicznie potwierdzony chrześcijański pochówek w okolicy pochodzi z XI wieku. Po przejściu pod władzę Solothurn wieś obsługiwał najpierw proboszcz z Laupersdorf, a od 1521 do 1622 roku duchowny z Kestenholz. W 1622 roku powstała samodzielna parafia, a do 1679 roku należała do niej również miejscowość Fulenbach. Dlaczego przyjeżdżają tu pielgrzymi? Przed obecnym kościołem w tym miejscu stała mała kaplica pod wezwaniem Maria Hilf (Maryi Wspomożycielki). Według opisu w broszurze szlaku turystycznego kantonu, w czasach reformacyjnego obrazoburstwa w 1528 roku z krzaków na brzegu Aary w Wolfwil wydobyto rzeźbę Maryi, którą przeniesiono do starej kaplicy. Zaczęto ją czcić, a wokół niej rozwinął się ośrodek kultu. Tradycja pielgrzymkowa przetrwała do dziś, a w starym prezbiterium znajduje się ołtarz łask. Co zobaczysz na miejscu? Kościół wpisano do kantonalnego wykazu obiektów chronionych gminy Wolfwil. Pod ochroną konserwatorską stoją również stara część świątyni i dawna plebania. Spacer po okolicy warto połączyć z oglądaniem sąsiednich zabytków z tego samego wykazu: Starej Plebanii, Pierwszej Szkoły (Erstes Schulhaus) oraz fontanny przy kościele. Całość tworzy niewielki, zwarty zespół w sercu wsi. Jak dotrzeć? Wolfwil leży w dolinie Aary, między Oltenem a Aarburgiem i Oensingen, w kantonie Solothurn. Współrzędne kościoła to około 47,269 N, 7,800 E. Najłatwiej dojechać samochodem lokalnymi drogami z Olten lub Oensingen albo dojechać komunikacją regionalną do wsi i przejść kilka minut do Kirchstrasse. Kościół znajduje się przy głównej osi wsi, więc trudno go pominąć. Kiedy przyjechać? Kościół jest czynną świątynią parafialną, więc najlepiej odwiedzać go poza godzinami nabożeństw, o ile nie chcesz w nich uczestniczyć. Święto Wniebowzięcia, 15 sierpnia, to naturalny moment, by zobaczyć miejsce w kontekście kultu maryjnego. Wnętrza ogląda się w ciszy i bez pośpiechu, a całą wizytę z przejściem po wsi zaplanujesz na godzinę. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół w Wolfwil? Obecny kościół powstał w latach 1616–1620, a w latach 1976–1977 został rozbudowany. Czy to miejsce pielgrzymkowe? Tak. Kult maryjny w Wolfwil sięga czasów po 1528 roku, a świątynia do dziś pozostaje miejscem pielgrzymek. Czy kościół jest objęty ochroną zabytków? Tak. Figuruje w kantonalnym wykazie obiektów chronionych w gminie Wolfwil pod adresem Kirchstrasse 1. Co jeszcze obejrzeć w pobliżu? Pod ochroną stoją tu także Stara Plebania, Pierwsza Szkoła i fontanna przy kościele.

St. Katharina parish church

Gunzgen

Kościół parafialny św. Katarzyny (Pfarrkirche St. Katharina) w Gunzgen to katolicka świątynia w kantonie Solothurn w Szwajcarii, stojąca przy Oberfeldweg 1. Jej początki sięgają XVII-wiecznej kaplicy, a dziś jest siedzibą samodzielnej parafii wsi i obiektem chronionym przez konserwatora zabytków kantonu. Czym jest kościół św. Katarzyny w Gunzgen? Gunzgen to niewielka miejscowość w kantonie Solothurn, w dolinie między Hägendorf a Kappel. Kościół św. Katarzyny jest jej głównym obiektem sakralnym i centrum życia religijnego mieszkańców. Należy do diecezji bazylejskiej, w regionie duszpasterskim św. Weroniki (St. Verena). Jaka jest historia kościoła? Historia świątyni jest ściśle związana z dziejami parafii. Do roku 1687 mieszkańcy Gunzgen podlegali kościelnie parafii w Hägendorf, potem przez kolejne stulecia parafii w Kappel. W 1643 roku we wsi zbudowano kaplicę. Gdy w 1860 roku Gunzgen stało się samodzielną parafią, kaplicę rozbudowano i nadano jej rangę kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Katarzyny. Wezwanie nawiązuje do św. Katarzyny Aleksandryjskiej, popularnej patronki świątyń w całej Szwajcarii. Czy kościół jest zabytkiem? Tak. Pfarrkirche St. Katharina figuruje na kantonalnej liście obiektów chronionych gminy Gunzgen, razem z przydrożnym krzyżem Ghööl-Chrüz przy Kirchweg 10. Urząd ochrony zabytków kantonu Solothurn wspierał też finansowo prace przy renowacji wnętrza, wyposażenia i witraży kościoła. Co zobaczysz na miejscu? Kościół ma skromny charakter wiejskiej świątyni. Warto zwrócić uwagę na wnętrze i witraże, które były przedmiotem konserwacji, oraz na położenie obiektu pośrodku zabudowy wsi. W pobliżu, przy Kirchweg, stoi wspomniany krzyż przydrożny Ghööl-Chrüz, więc oba zabytki można obejrzeć podczas jednego krótkiego spaceru. Jak dotrzeć? Kościół leży w centrum Gunzgen, na współrzędnych około 47,315 N, 7,827 E. Miejscowość znajduje się w kantonie Solothurn, w sąsiedztwie Hägendorf i Kappel, w pobliżu Oltenu. Dojedziesz tu samochodem lub komunikacją regionalną ze stacji w okolicy. Kościół jest położony przy Oberfeldweg 1, a cała wieś jest na tyle mała, że do świątyni dojdziesz pieszo z każdego jej punktu. Kiedy przyjechać? Kościół czynny jest jako obiekt parafialny, dlatego najlepiej odwiedzać go poza godzinami nabożeństw, aby swobodnie obejrzeć wnętrze. Godziny nabożeństw podaje parafia. Okolica jest przyjemna do spacerów wiosną i latem, gdy wieś otaczają zielone pola i wzgórza Jury. Najczęstsze pytania Kiedy powstał kościół św. Katarzyny w Gunzgen? Pierwotna kaplica powstała w 1643 roku. W 1860 roku, wraz z utworzeniem samodzielnej parafii, została rozbudowana do rangi kościoła parafialnego. Gdzie dokładnie stoi kościół? Przy Oberfeldweg 1 w Gunzgen, w kantonie Solothurn. Czy kościół jest objęty ochroną? Tak, znajduje się na liście obiektów chronionych kantonu Solothurn dla gminy Gunzgen. Do jakiej diecezji należy kościół? Do diecezji bazylejskiej, w regionie duszpasterskim św. Weroniki. Od kiedy Gunzgen ma własną parafię? Od 1860 roku. Wcześniej wieś należała do parafii Hägendorf, a potem Kappel.

Saint Martin Church

Kościół św. Marcina w Egerkingen to katolicki kościół parafialny w gminie Egerkingen, w kantonie Solothurn w północno-zachodniej Szwajcarii. Świątynia stoi na tarasie otoczonym murem, nieco ponad poziomem ulicy, a jej początki sięgają epoki Karolingów. Dla osoby zainteresowanej historią Szwajcarii to jeden z tych kościołów, w których pod dzisiejszymi murami kryje się kilkanaście wieków dziejów. Co warto wiedzieć o historii kościoła? Według Historycznego Leksykonu Szwajcarii kościół św. Marcina powstał w czasach karolińskich i opiera się na rzymskich fundamentach. Nie jest to przypadek: pod świątynią i w jej otoczeniu archeolodzy kantonu Solothurn odkryli pozostałości dużej rzymskiej posiadłości wiejskiej (villa rustica). Wykopaliska z 2007 roku w pobliżu kościoła ujawniły dodatkowo wkopany w ziemię budynek z okresu średniowiecza, kilka dołów gospodarczych i późnośredniowieczną piwnicę. Najstarsza wzmianka o kościele pochodzi z 1294 roku. W tym czasie prawo patronatu, czyli wskazywania duchownego, dzielili po połowie hrabiowie Falkenstein i joannici z komandorii w Thunstetten. Po likwidacji komandorii w 1528 roku część należąca do Berna przeszła w 1539 roku w ręce Solothurnu na mocy układu z Wynigen. Do parafii Egerkingen należały kiedyś także sąsiednie wsie: Neuendorf do 1649 roku, a Härkingen do 1805 roku. Jak wygląda budynek? Inwentarz zabytków ISOS opisuje św. Marcina jako wąski kościół z jedną nawą i prezbiterium zwieńczonym gotycką wieżą. Całość leży na murowanym tarasie, co nadaje świątyni wyraźną pozycję w krajobrazie wsi. Obiekt figuruje na liście chronionych zabytków kantonu Solothurn, a jego adres to Domherrenstrasse 2. Gdzie leży i jak dotrzeć? Kościół znajduje się w centrum Egerkingen, na współrzędnych około 47,323 N i 7,792 E. Egerkingen leży przy granicy kantonów Solothurn i Bazylea-Okręg, w pobliżu Oensingen i Härkingen, na trasie między Olten a Balsthal. Do centrum wsi można dojechać z Olten lub Solothurnu drogą lub koleją, a od stacji dojście do kościoła przez zabudowę starej wsi jest krótkie. Pod kościołem nie ma atrakcji wymagających biletu: to miejsce raczej do spokojnego obejrzenia z zewnątrz i do spaceru po okolicy. Co jeszcze zobaczyć w okolicy? Egerkingen to dobry punkt wypadowy do poznawania kantonu Solothurn: starego miasta w Solothurnie, miasteczka Olten czy łagodnych wzgórz Jury. Warto pamiętać, że w regionie jest kilka kościołów pod wezwaniem św. Marcina, na przykład w Olten czy Laupersdorf, więc w nawigacji sprawdź nazwę miejscowości. Najczęstsze pytania Do jakiej diecezji należy kościół? Do diecezji Bazylei (Bistum Basel), w regionie duszpasterskim św. Weroniki (St. Verena). Obrządek jest rzymskokatolicki. Czy kościół jest zabytkiem? Tak. Znajduje się na kantonalnej liście obiektów chronionych w Solothurnie, a jego otoczenie to także stanowisko archeologiczne. Z jakiego okresu pochodzi świątynia? Początki sięgają czasów karolińskich, a pierwsza pisemna wzmianka to 1294 rok. Wieża w prezbiterium ma gotycki charakter. Czy pod kościołem znajdują się ślady z czasów rzymskich? Tak. Fundamenty świątyni opierają się na rzymskich budowlach, a w okolicy odkryto pozostałości rzymskiej posiadłości wiejskiej.

Marienkirche

Oberbuchsiten

Marienkirche w Oberbuchsiten to katolicki kościół parafialny w gminie Oberbuchsiten w kantonie Solothurn, w szwajcarskim okręgu Gäu. Świątynia pod wezwaniem Marii stoi w centrum wsi, u południowego podnóża Jury, i jest chronionym zabytkiem kantonalnym. Jaka jest historia kościoła? Pierwsza wzmianka o patronacie kościoła w Oberbuchsiten pochodzi z 1201 roku, a w 1420 prawo patronatu przeszło na miasto Solothurn. Po pożarze z 1506 roku wieś odbudowała świątynię i poświęciła ją w 1520 roku. Ten gotycki kościół przetrwał do 1937 roku, kiedy go rozebrano. Na tym samym miejscu architekt Otto Sperisen z Solothurn zbudował obecny budynek, czyli nawę i prezbiterium w nowej formie. Z poprzedniej budowli zachowała się wieża dzwonnicza z 1578 roku, włączona w nowy kościół. Co zobaczysz w środku i na zewnątrz? Wystrój wnętrza w dużej części pochodzi ze starszego kościoła. Dominują elementy z początku XIX wieku, a pojedyncze przedmioty sięgają XVIII stulecia. Parafia zajmowała się też odtworzeniem malowidła sufitowego z Wniebowzięciem Marii, które usunięto w 1967 roku. Elewację odnowiono w 1991 roku, a w 2008 roku kanton dołożył się do kolejnego remontu zewnętrznego; wnętrze remontowano wiosną 2009 roku. Czym jest Oberbuchsiten? Wieś leży na stożku napływowym potoku Mülibach. Archeolodzy znaleźli tu ślady osadnictwa z epoki brązu, groby z okresu halsztackiego oraz rzymską posiadłość z cmentarzyskiem liczącym około 150 grobów. Nazwa pojawia się w źródłach już w XI wieku. W 1463 roku miejscowość weszła pod panowanie Solothurn, wcześniej należała m.in. do biskupa Bazylei i do Berna. W 2000 roku mieszkało tu około 1840 osób. W okolicy warto zajrzeć do kaplicy przy młynie Schälismühle z 1637 roku, odnowionej w 2008 roku, oraz do dawnej komory celnej przy drodze przez przełęcz Buchsiter Berg. Jak dojechać do Oberbuchsiten? Wieś ma połączenie kolejowe od 1876 roku, z linii Gäubahn łączącej Olten i Solothurn. Z Olten dojedziesz tu pociągiem regionalnym w krótkim czasie. Samochodem skorzystasz z autostrady, bo zjazd Härkingen leży tuż obok. Kościół znajdziesz w centrum wsi, współrzędne to około 47,3116 N, 7,7658 E. Kiedy warto przyjechać? Kościół najlepiej zwiedzać w ciągu dnia, poza godzinami nabożeństw. To czynna świątynia parafialna, więc podczas mszy zwiedzanie turystyczne nie jest wskazane. Wiosna i wczesna jesień sprzyjają spacerom po okolicznych stokach Jury. Najczęstsze pytania Czy obecny kościół jest średniowieczny? Nie. Budynek pochodzi z 1937 roku. Jedynie wieża dzwonnicza z 1578 roku i część wyposażenia przeniesiono ze starszej świątyni. Kto zaprojektował kościół? Autorem obecnej budowli jest Otto Sperisen, architekt z Solothurn. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, podlega ochronie konserwatorskiej kantonu Solothurn. Czy to jedyny zabytek sakralny w Oberbuchsiten? Nie. Niedaleko stoi kaplica Schälismühle z 1637 roku.

St. Nikolaus

Kościół parafialny św. Mikołaja (St. Nikolaus) stoi w Niederbuchsiten, niewielkiej gminie w kantonie Solura w północno-zachodniej Szwajcarii. Dzisiejsza budowla pochodzi z lat 1934–1935, ale miejsce kultu ma znacznie dłuższą historię, sięgającą średniowiecza. Jaka jest historia kościoła św. Mikołaja w Niederbuchsiten? Początki wiążą się z kaplicą pod wezwaniem św. Mikołaja z Miry, którą według szwajcarskiego Słownika Historycznego (HLS) wzniesiono prawdopodobnie w XIII wieku. Kaplica podlegała początkowo parafii w Oensingen. Później, po poświęceniu nowego kościoła w 1604 roku, zależała od sąsiedniego Oberbuchsiten. Własną parafię Niederbuchsiten otrzymało w 1805 roku. Przed 1934 rokiem na miejscu stał barokowy kościół ze ścienną dekoracją malarską. Został rozebrany, a w latach 1934–1935 powstał obecny obiekt. Ze starszej świątyni przetrwały tylko dwa elementy: kamień budowniczego (Baumeisterstein) z datą 1604 oraz chrzcielnica w stylu empire. Co zobaczysz na miejscu? Na wieży stoi figura patrona, św. Mikołaja. Kościół jest wpisany jako obiekt „Pfarrkirche St. Nikolaus, 1934/35” do federalnego inwentarza krajobrazów miejskich ISOS, który opisuje zabudowę Niederbuchsiten. Wewnątrz warto poszukać wspomnianych pozostałości dawnego kościoła, czyli kamienia z datą i chrzcielnicy. Czym wyróżniają się dzwony? Dzwony odlano w 1935 roku w zakładzie H. Rüetschi AG w Aarau. Największy, Christkönigsglocke (dzwon Chrystusa Króla), waży 3000 kg. Nagranie dzwonów z Niederbuchsiten znalazło się w cyklu „Glocken der Heimat” szwajcarskiego radia SRF Musikwelle, dlatego ich brzmienie można poznać jeszcze przed wizytą. Jak zaplanować wizytę? Niederbuchsiten leży w kantonie Solura, w pobliżu Oensingen i Oberbuchsiten. Kościół to spokojny przystanek podczas wycieczki po okolicy, a jego zwiedzanie zajmuje zwykle kilkanaście minut. Ponieważ jest to czynna świątynia parafialna, w czasie nabożeństw warto zachować ciszę i zwiedzać poza ich godzinami. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano obecny kościół? W latach 1934–1935, po rozbiórce wcześniejszego kościoła barokowego. Co zachowało się ze starego kościoła? Kamień budowniczego z datą 1604 oraz chrzcielnica z okresu empire. Kiedy Niederbuchsiten zyskało własną parafię? W 1805 roku. Wcześniej kaplica podlegała najpierw Oensingen, potem Oberbuchsiten. Ile waży największy dzwon? Christkönigsglocke waży 3000 kg i został odlany w 1935 roku w Aarau.

Sankt-Martin

Kościół św. Marcina (Sankt Martin) w Laupersdorf to rzymskokatolicka parafialna świątynia w gminie Laupersdorf w kantonie Solothurn, w północno-zachodniej Szwajcarii. Obiekt jest objęty kantonalną ochroną konserwatorską, a jego dzieje sięgają wczesnego średniowiecza. Jaka jest historia kościoła? Wieś była zasiedlona już we wczesnym średniowieczu. Pierwszy kościół z wezwaniem św. Marcina stał prawdopodobnie na polu Chilchenfeld na północ od zabudowy – dziś upamiętnia to kamienny krzyż. Wykopaliska z 1967 roku odsłoniły tam groby z VII wieku. Budowlę rozbudowywano w kolejnych stuleciach: w 1504 roku powstało nowe prezbiterium, w latach 1659–1662 większa nawa, a w 1668 roku podwyższono wieżę. Skąd obecny budynek? Stara świątynia została rozebrana, gdy w latach 1859–1860 wzniesiono nowy kościół według projektu architekta Alfreda Zschokkego. Stoi on około 300 metrów na południe od dawnego miejsca. Kolejna duża przebudowa nastąpiła w latach 1952–1953 pod kierunkiem solurneńskiego architekta Otto Sperisena: usunięto starsze wyposażenie, wykonano nowe drewniane stropy i dobudowano przedsionek od zachodu. Tessyński malarz Ottorino Olgiati namalował wówczas cykl stacji drogi krzyżowej w technice fresku. Co zobaczysz w środku? Wnętrze łączy XIX-wieczną bryłę z modernistycznymi poprawkami z połowy XX wieku. Uwagę zwraca freskowa droga krzyżowa Olgiatiego. Podczas remontu wnętrza w 1996 roku odsłonięto i uzupełniono fragmenty oryginalnych stropów gipsowych. W 2015 roku rząd kantonalny przyznał dopłatę do kolejnej renowacji wnętrza. Jak zaplanować wizytę? Kościół znajduje się w centrum Laupersdorf, w dolinie Thal w paśmie Jury. Dojazd jest możliwy samochodem lub komunikacją regionalną z Balsthal. Dawny cmentarny teren pierwszej świątyni, z kamiennym krzyżem na polu Chilchenfeld, można dołączyć do krótkiego spaceru po wsi. Godziny otwarcia warto sprawdzić w parafii, gdyż poza nabożeństwami wnętrze nie zawsze jest dostępne. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano obecny kościół św. Marcina w Laupersdorf? W latach 1859–1860, według projektu Alfreda Zschokkego. Wnętrze gruntownie przebudowano w latach 1952–1953. Czy to najstarsze miejsce kultu we wsi? Nie. Pierwszy kościół pod wezwaniem św. Marcina stał około 300 metrów dalej na północ, a odkryte tam groby pochodzą z VII wieku. Kto namalował drogę krzyżową? Ottorino Olgiati, malarz z Ticino, w czasie przebudowy z lat 1952–1953. Czy kościół jest zabytkiem? Tak, podlega ochronie konserwatorskiej kantonu Solothurn.

Reformierte Kirche (1502)

Kościół reformowany w Aetingen (1502) to późnogotycka świątynia we wsi Aetingen w kantonie Solura, położona na terenie dzisiejszej gminy Buchegg w regionie Bucheggberg. Wieża, datowana na rok 1502, jest najbardziej rozpoznawalnym elementem budowli i jednym z punktów orientacyjnych miejscowości. Jaka jest historia kościoła w Aetingen? Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1275 roku, a jego patronami byli Maryja i święty Gall. Prawo patronatu należało najpierw do opactwa St. Gallen, od 1345 roku do komandorii joannitów w Thunstetten, a po wprowadzeniu reformacji w 1528 roku przeszło na Berno. Dzięki temu świątynia od wieków jest związana z wyznaniem reformowanym. Obecny budynek wznoszono w latach 1502–1510. W XVII wieku go przebudowano, a w latach 1853–1854 przeprowadzono kolejną przebudowę. Wieża z tufu wapiennego ma cztery kondygnacje; według inwentarza zabytków ISOS rozbudowano ją w 1696 roku, a w 1957 roku odnowiono. Co odkryli archeolodzy? Podczas prac w latach 1977–1978 pod kościołem odnaleziono ślady trzech lub czterech wcześniejszych budowli. Datuje się je na okres od około 800 do 1500 roku. Miejsce służyło więc kultowi znacznie dłużej, niż wynika z daty obecnej wieży. Co zobaczysz na miejscu? Kościół stoi w zabudowie wiejskiej Aetingen. Warto obejrzeć bryłę z wieżą i oddzielić wzrokiem warstwy kolejnych przebudów: późnogotycki rdzeń z początku XVI wieku oraz późniejsze dodatki. Wnętrza zwykle nie są otwarte codziennie, dlatego zwiedzanie ogranicza się najczęściej do zewnętrznej części i otoczenia. Jak dotrzeć? Aetingen leży na pograniczu kantonów Solura i Berno, w pobliżu Mühledorf. Najwygodniej dojechać samochodem z Solury lub Berna. Wieś jest też obsługiwana lokalnym transportem autobusowym; aktualne połączenia sprawdź w rozkładzie SBB. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest wiosna i wczesna jesień, gdy łatwo połączyć wizytę ze spacerem po łagodnych wzgórzach Bucheggbergu. Kościół wygodnie wpisuje się w jednodniową trasę po wsiach regionu. Najczęstsze pytania Czy to kościół protestancki? Tak. Od reformacji w 1528 roku jest kościołem reformowanym; do początku XXI wieku tworzył parafię Aetingen-Mühledorf. Z którego roku pochodzi kościół? Wieża jest datowana na 1502 rok, a budowa trwała do 1510 roku. Pierwsza wzmianka o kościele to rok 1275. Gdzie dokładnie leży Aetingen? W kantonie Solura, w gminie Buchegg, w regionie Bucheggberg. Współrzędne: około 47,132° N, 7,504° E. Czy pod kościołem były starsze budowle? Tak. Wykopaliska z lat 1977–1978 ujawniły trzy lub cztery wcześniejsze obiekty z okresu około 800–1500 roku.

Reformierte Kirche Lüsslingen-Nennigkofen

Lüsslingen-Nennigkofen

Reformowany kościół w Lüsslingen (Kirche Lüsslingen, gmina Lüsslingen-Nennigkofen) stoi w kantonie Solura, na północnym stoku wzgórza Bucheggberg. To parafialna świątynia reformowana, której historia sięga wczesnego średniowiecza. Dziś obiekt widnieje w kantonalnej publikacji o zabytkach pod adresem Kirchgasse 83. Gdzie leży kościół i do której miejscowości należy? Świątynia znajduje się w wiosce Lüsslingen, położonej na wysokości około 439 m n.p.m. Do 2013 roku Lüsslingen było samodzielną gminą. Od 1 stycznia 2013 tworzy wspólną gminę z sąsiednim Nennigkofen, stąd dzisiejsza nazwa Lüsslingen-Nennigkofen. Wieś jest najbliżej miasta Solura spośród wszystkich gmin okręgu Bucheggberg, więc łatwo połączyć wizytę z wycieczką do starówki Solury. Jaka jest historia kościoła? Według Historycznego Leksykonu Szwajcarii kościół założono we wczesnym średniowieczu. Obecna bryła pochodzi głównie z lat 1652 i 1722, czyli z dwóch etapów przebudowy w czasach, gdy teren należał do miasta Solura. Lüsslingen razem z Nennigkofen znalazło się pod władzą Solury w 1539 roku. Wieś po raz pierwszy wzmiankowano w źródłach w 1251 roku jako „Luslingen”. Kto korzysta z kościoła? Reformowana parafia Lüsslingen obejmuje nie tylko samą wieś, ale też Nennigkofen oraz Lüterkofen-Ichertswil. Kościół jest więc miejscem życia religijnego kilku okolicznych miejscowości, a nie tylko jednej osady. Solura jest kantonem w przeważającej części katolickim, dlatego reformowane parafie Bucheggbergu to wyraźny rys regionu. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Lüsslingen zachowało prostokątny układ ulicy wiejskiej z kilkoma gospodarstwami pod czterospadowymi dachami. Wieś miała dawniej rolniczy charakter, który zmieniła bliskość aglomeracji Solury. W okolicy wypalano kiedyś węgiel drzewny na polu Aarefeld (do 1869 roku), a w 1887 roku powstała tu spółdzielnia serowarska. W 1953 roku odkryto w pobliżu wczesnośredniowieczne groby, a między Lüsslingen i Leuzigen biegła rzymska droga z Aventicum do Augusta Raurica. Spacer po wsi z kościołem jako punktem centralnym daje dobre wyobrażenie o dawnym życiu na Bucheggbergu. Jak dotrzeć? Kościół leży przy ulicy Kirchgasse w centrum wsi. Lüsslingen sąsiaduje z Bellach, Biberist, Lohn-Ammannsegg, Lüterkofen-Ichertswil, Nennigkofen i Selzach, a z Solury dzieli je niewielka odległość, którą pokonasz samochodem lub rowerem. Współrzędne obiektu: 47,188 N, 7,501 E. Najczęstsze pytania Czy to kościół w Lüsslingen czy w Nennigkofen? Kościół znajduje się w Lüsslingen. Parafia obejmuje również Nennigkofen, więc jej mieszkańcy także tu przychodzą. Z jakiego okresu pochodzi budynek? Fundacja sięga wczesnego średniowiecza, a obecny wygląd budynku wywodzi się głównie z przebudów z 1652 i 1722 roku. Do jakiego wyznania należy kościół? Jest to kościół reformowany, czyli protestancki w tradycji kalwińskiej, tak jak parafia Lüsslingen. Czy w pobliżu można zobaczyć coś jeszcze? Tak. Wieś zachowała tradycyjny układ ulicy i kilka dawnych gospodarstw, a w odległości kilku kilometrów leży Solura z zabytkową starówką.

Reformierte Kirche Leuzigen

Leuzigen

Kościół reformowany w Leuzigen (Reformierte Kirche Leuzigen) stoi na zachodnim skraju wsi Leuzigen w kantonie Berno. Według opracowań historycznych jego korzenie sięgają XI–XII wieku, gdy w tym miejscu działał klasztor kluniacki. Dziś to parafialna świątynia małej gminy położonej nad Aarą, tuż przy granicy z kantonem Solura. Co warto wiedzieć o historii kościoła? Miejscowy kościół wywodzi się z dawnego przeoratu kluniackiego, czyli niewielkiej wspólnoty mniszej podległej opactwu w Cluny. Z tego okresu pochodzi najstarsza warstwa budowli, datowana na XI–XII wiek. W 1986 roku przeprowadzono tu badania architektoniczne, a ich wyniki opublikowano w 1989 roku w opracowaniu o reformowanym kościele parafialnym i byłym przeoracie. Dzieje parafii były długo bardziej skomplikowane niż dzieje samego budynku. Leuzigen nie miało własnej parafii. Księdza zapewniał sąsiedni Lüsslingen, a msze odprawiano także w kaplicy św. Ulryka, wspominanej w źródłach w latach 1336–1473. Po reformacji Berno potwierdziło w 1530 roku, że kaplica należy do gminy, ale już w 1532 roku Leuzigen przydzielono do parafii w Arch. Własną gminą kościelną wieś została dopiero w 1981 roku, tworząc wspólny urząd parafialny Leuzigen-Arch. Gdzie leży Leuzigen i jak tam dojechać? Wieś leży na wysokości 456 m n.p.m. i jest ostatnią miejscowością regionu Seeland w kantonie Berno. Z trzech stron otacza ją terytorium kantonu Solura, a północną granicę wyznacza rzeka Aara. Linia kolejowa Solura–Büren została zamknięta w 1994 roku, więc stacji we wsi nie ma. Dojedziesz autobusem (linie 8 i 888) do Solury lub Zollikofen, kursującym co godzinę, a w godzinach szczytu częściej. Przez gminę biegnie autostrada A5, więc samochodem dotrzesz tu bez trudu. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Kościół najlepiej połączyć ze spacerem po wsi. W Leuzigen zachował się młyn z 1821 roku, a w dokumentacji ISOS, czyli szwajcarskiego inwentarza chronionych miejscowości, wspomniano także dawny budynek szkoły z 1662 roku. Od wiosny do jesieni między Leuzigen a Altreu kursuje prom przez Aarę, co pozwala zaplanować pieszą lub rowerową pętlę wzdłuż rzeki. Kiedy przyjechać? Wiejski kościół poznasz w kilkanaście minut, dlatego warto wpisać go w dłuższą wycieczkę po Seeland lub w rejs promem. Najwygodniej jechać od wiosny do jesieni, gdy działa przeprawa przez Aarę, a dni są długie. Godziny nabożeństw i ewentualnego otwarcia wnętrza sprawdź w parafii Leuzigen-Arch. Najczęstsze pytania Czy Leuzigen ma własną stację kolejową? Nie. Kolej Solura–Büren zlikwidowano w 1994 roku. Do wsi dojeżdżają autobusy linii 8 i 888. Z jakiego okresu pochodzi kościół? Najstarsze części wywodzą się z XI–XII wieku, z czasów przeoratu kluniackiego. Od kiedy Leuzigen ma własną parafię? Od 1981 roku. Wcześniej wieś należała do sąsiednich parafii, po reformacji do parafii w Arch. Czy można dostać się do Leuzigen promem? Tak. Od wiosny do jesieni kursuje prom między Leuzigen a Altreu przez rzekę Aarę.

St. Pankratius parish church

Kościół parafialny św. Pankracego (Pfarrkirche St. Pankratius) w Matzendorfie to katolicka świątynia w kantonie Solura w Szwajcarii. Stoi przy Kirchstrasse 71, na wzgórzu pomiędzy Matzendorfem a sąsiednim Aedermannsdorfem. Budowla figuruje w kantonalnym wykazie obiektów chronionych gminy Matzendorf. Jaka jest historia kościoła w Matzendorfie? Pierwsza wzmianka o kościele w tej miejscowości pochodzi z 1302 roku. Świątynia nosiła wówczas wezwanie Marii. Z tamtego okresu przetrwała wieża, wzniesiona w 1457 roku. Około 1520 roku dawną nawę zastąpiono nowym budynkiem w stylu późnogotyckim, a patronem został św. Pankracy. W 1781 roku kościół rozbudowano. Przy tej przebudowie wymienia się architekta Paolo Pisoniego. Dzieje parafialnej świątyni opisał szczegółowo A. Fluri w artykule opublikowanym w 2007 roku w Jahrbuch für Solothurnische Geschichte. Co zobaczysz na miejscu? Kościół łączy kilka epok: średniowieczną wieżę, późnogotycki rdzeń z początku XVI wieku i rozbudowę z końca XVIII wieku. Położenie na wzniesieniu sprawia, że budynek jest widoczny z okolicy i dobrze komponuje się z jurajskim krajobrazem. Warto obejść świątynię dookoła i zwrócić uwagę na różnice między najstarszą częścią a późniejszą rozbudową. Kościół należy do zabytków regionu opisanych w inwentarzu Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn. Jak zwiedzać i kiedy przyjechać? Msze odbywają się w niedziele o 10:30. Ogólnych godzin zwiedzania nie podano, dlatego najlepiej sprawdzić aktualne informacje i wydarzenia na stronie gminy matzendorf.ch. Trzeba pamiętać, że w niedzielne przedpołudnie wnętrze służy wiernym, więc zwiedzanie warto zaplanować na inny termin lub na czas po nabożeństwie. Kościół jest chętnie wybierany na uroczystości ślubne, więc w weekendy bywa zajęty. Czym jest sama miejscowość? Matzendorf leży w jurajskich wyżynach kantonu Solura. Gmina ma dziś charakter mieszkalny, rzemieślniczy i rolniczy. W latach 1797–1798 w sąsiednim Aedermannsdorfie Ludwig von Roll założył wytwórnię, która do 1883 roku produkowała tak zwany fajans z Matzendorfu. Ta ceramika to najbardziej znany element historii okolicy i dobry dodatek do wizyty w kościele. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie znajduje się kościół św. Pankracego? Przy Kirchstrasse 71 w Matzendorfie, na wzgórzu między Matzendorfem a Aedermannsdorfem w kantonie Solura. Z jakiej epoki pochodzi świątynia? Wieża powstała w 1457 roku, nowa nawa około 1520 roku w stylu późnogotyckim, a rozbudowa w 1781 roku. Kiedy odbywają się nabożeństwa? W niedziele o godzinie 10:30. Inne wydarzenia są publikowane na stronie gminy matzendorf.ch. Czy kościół jest zabytkiem chronionym? Tak, znajduje się w kantonalnym wykazie obiektów chronionych gminy Matzendorf.

St. Joseph Church

Aedermannsdorf

Kościół św. Józefa (Kirche St. Josef) w Aedermannsdorf to współczesna świątynia katolicka w gminie Aedermannsdorf, w kantonie Solothurn, w szwajcarskiej Jurze. Powstała w latach 60. XX wieku i jest dobrym przykładem powojennej architektury sakralnej w tej części Szwajcarii. Gdzie leży kościół i jak dojechać? Aedermannsdorf to niewielka wieś (około 600 mieszkańców) w okręgu Thal, na wysokości ok. 530 m n.p.m. Leży w kotlinie nad potokiem Meisebach, na słonecznym północnym stoku doliny Dünnerntal. Do Balsthal, siedziby okręgu, jest około 7 km na wschód. Wieś znajduje się nieco ponad kilometr od drogi głównej Oensingen – Moutier, a połączenie autobusem pocztowym (Postauto) prowadzi z Balsthal w stronę Gänsbrunnen. Kościół stoi na lekkim wzniesieniu na zachód od głównej ulicy, od strony ulicy Kirchstrasse. Jaka jest historia świątyni? Wieś należała dawniej do wspólnoty kościelnej w Matzendorf. Lokalne stowarzyszenie katolickie powstało tu w 1932 roku, a w grudniu 1962 miejscowość otrzymała rektorat parafialny. Projekt wybrała komisja ekspertów w czerwcu 1964 roku; autorem był zurychczyk Walter Moser. Kamień węgielny położono 15 sierpnia 1966 roku, a konsekracja odbyła się 13 sierpnia 1967 roku. Z tym samym rokiem wiąże się powstanie samodzielnej parafii. Dziś należy ona do Pastoralraum Dünnerntal. Co zobaczysz na miejscu? Kościół to biała, wielokątna hala pod dachem jednospadowym, który wznosi się ku południowemu wschodowi. Wieża stoi od strony północno-wschodniej; tarcze zegara wykonano jako reliefy w betonie, a całość wieńczy krzyż. Wieża jest szeroka i niezbyt wysoka, bo sama świątynia leży na podwyższeniu terenu. We wnętrzu ławki ustawiono w półkolu wokół centralnego ołtarza. Ołtarz i pozostałe elementy kamienne wykonano z marmuru Cristallina, a autorem prac kamieniarskich jest Alfred Huber. Posadzka jest z ciemnego łupka, a tabernakulum odlano z brązu. Pięć witraży zaprojektował Emil Reich (lata 1970–1972). Przy wejściu stoi brązowa figura Jana Chrzciciela. Pięć dzwonów odlano w 1966 roku w zakładzie Bachert w Karlsruhe. Poświęcono je Trójcy Świętej, św. Józefowi, Matce Bożej, św. Benedyktowi i Aniołowi Stróżowi. Organy z 1973 roku zbudowała firma Orgelbau Graf z Sursee: mają 20 głosów, dwa manuały i pedał oraz trakturę mechaniczną. Kiedy odwiedzić kościół? Najlepiej wybrać się w ciągu dnia, gdy światło wpada przez witraże, i połączyć wizytę ze spacerem po dolinie Dünnerntal. Podczas nabożeństw zachowaj ciszę i nie fotografuj uczestników. Godziny nabożeństw podaje parafia w ramach Pastoralraum Dünnerntal. Najczęstsze pytania Czy kościół jest stary? Nie. Zbudowano go w latach 1966–1967, więc reprezentuje architekturę nowoczesną, a nie historyczną. Kto zaprojektował kościół? Walter Moser z Zurychu. Jego projekt wybrała komisja ekspertów w 1964 roku. Czy wewnątrz są dzieła sztuki? Tak: pięć witraży Emila Reicha, marmurowy ołtarz Alfreda Hubera, brązowe tabernakulum i figura Jana Chrzciciela przy wejściu. Jak dojechać bez samochodu? Autobusem pocztowym z Balsthal w kierunku Gänsbrunnen; do Balsthal dojedziesz kolejowo i autobusem z okolicznych miast.

Pfarrkirche St. Peter und Paul

Kościół parafialny św. Piotra i Pawła (Pfarrkirche St. Peter und Paul) stoi we wsi Flumenthal w kantonie Solothurn w Szwajcarii, kilka kilometrów na północny wschód od stolicy kantonu. To jedna z najstarszych świątyń parafialnych w okolicy, a zachowany budynek pochodzi z początku XVI wieku. Co to za kościół i gdzie stoi? Świątynia znajduje się przy Kirchgasse 31 w centrum Flumenthal. Nosi wezwanie dwóch apostołów, Piotra i Pawła. Budowla figuruje na kantonalnej liście obiektów chronionych, a według projektu z 2008 roku także w szwajcarskim inwentarzu dóbr kultury o znaczeniu krajowym. Dla miłośnika architektury sakralnej jest to więc jeden z ważniejszych przystanków w tej części kantonu. Jaka jest historia kościoła? Najstarsza wzmianka pochodzi z 1228 roku. Kościół występuje w niej jako pierwsza świątynia parafialna dekanatu Solothurn. Ufundowali go wolni panowie von Balm, do których należały wówczas tutejsze ziemie. Jak wyglądał ten pierwszy budynek, nie wiadomo. Prawo powoływania proboszcza zmieniało właścicieli. W 1336 roku przejął je hrabia Rudolf z Neuchâtel i Nidau, a w 1411 roku trafiło ono w ręce miasta Solothurn. Dzisiejsza budowla powstała w 1513 roku. Datę potwierdziła dendrochronologia, czyli badanie przyrostów rocznych w drewnie więźby dachowej. Co warto wiedzieć o konserwacji? Kościół odnawiano etapami. Raporty urzędu ochrony zabytków kantonu Solothurn wspominają o częściowych restauracjach, a w zestawieniu za 2002 rok pojawia się renowacja zewnętrzna. Badania budowli opisał w 1999 roku Stefan Blank w serii „Archäologie und Denkmalpflege im Kanton Solothurn” (tom 4). Jeśli interesują Cię szczegóły techniczne, to właśnie ta publikacja i materiały kantonalnego urzędu są najlepszym punktem wyjścia. Jak zwiedzać? Flumenthal to niewielka wieś, więc wizytę w kościele najłatwiej połączyć z wycieczką do Solothurn, uznawanego za barokowe miasto nad Aare. Rozkład połączeń publicznych sprawdź na stronie sbb.ch. Godziny otwarcia wnętrza ustalaj w parafii przed wyjazdem, bo kościoły wiejskie w Szwajcarii nie zawsze są otwarte cały dzień. Z zewnątrz budowlę obejrzysz o każdej porze roku, a najlepsze światło do zdjęć daje pogodne przedpołudnie. Najczęstsze pytania Kiedy powstał obecny kościół we Flumenthal? Obecny budynek pochodzi z 1513 roku, co potwierdziły badania drewna więźby dachowej. Sama parafia jest znacznie starsza i znana ze źródeł z 1228 roku. Kto ufundował pierwszą świątynię? Fundatorami byli wolni panowie von Balm, właściciele tych ziem w średniowieczu. Wygląd pierwotnego budynku nie jest znany. Czy kościół jest objęty ochroną? Tak. Znajduje się na liście obiektów chronionych kantonu Solothurn pod adresem Kirchgasse 31, a projekt inwentarza z 2008 roku wymienia go wśród dóbr kultury o znaczeniu krajowym. Czy można wejść do środka? Godziny otwarcia zależą od parafii. Przed podróżą sprawdź aktualne informacje lokalnie, ponieważ wiejskie świątynie bywają zamknięte poza nabożeństwami. Jak dojechać z Solothurn? Flumenthal leży w sąsiedztwie stolicy kantonu, więc dojazd zajmuje krótko samochodem lub rowerem. Dla podróży komunikacją publiczną skorzystaj z wyszukiwarki połączeń SBB.

St. John the Baptist parish church

Herbetswil

Kościół parafialny św. Jana Chrzciciela (Pfarrkirche St. Johann Baptist) w Herbetswil to historyzujący kościół wiejski w kantonie Solothurn, w szwajcarskiej Jurze. Stoi przy Kirchstrasse 84, w centrum niewielkiej miejscowości liczącej około 600 mieszkańców. Świątynia należy do rzymskokatolickiej parafii w Herbetswil i figuruje w wykazie obiektów chronionych kantonalnej służby ochrony zabytków. Gdzie leży Herbetswil? Wieś znajduje się w okręgu Thal, po słonecznej północnej stronie doliny Balsthal, u podnóża pasma Brunnersberg. Leży na wysokości 524 m n.p.m., a przez dolinę płynie rzeka Dünnern. Siedziba okręgu, Balsthal, jest oddalona o około 8 km w linii prostej na południowy zachód. Jak dojechać? Z Balsthal do Herbetswil kursuje autobus pocztowy (Postauto) w kierunku Gänsbrunnen, w ciągu dnia co kilkanaście do kilkudziesięciu minut. Miejscowość leży kilkaset metrów od głównej drogi łączącej Oensingen z Moutier, więc dojazd samochodem z doliny Aary jest prosty. Jaka jest historia kościoła? Przez wieki wieś należała do parafii w Matzendorf. W 1843 roku Herbetswil uzyskało samodzielność parafialną. Pierwsze wzmianki o budowie kaplicy pod wezwaniem św. Jana pochodzą z lat 1548/49, a kaplica stała do 1896 roku. W 1891 roku wzniesiono obecny kościół parafialny, który przejął funkcję głównej świątyni wsi i zachował wezwanie Jana Chrzciciela. Co zobaczysz na miejscu? Bryłę z końca XIX wieku w duchu historyzmu, typową dla szwajcarskich kościołów wiejskich tego okresu. Późnogotycką figurę św. Jana Chrzciciela, jeden z najstarszych elementów wyposażenia. Organy, których renowację dokumentują archiwa federalne z lat około 1988–1994. Wnętrze po konserwacji – kantonalna służba ochrony zabytków odnotowała w sprawozdaniu czyszczenie wnętrza kościoła. Kościół jest niewielki, a wizyta zajmuje zwykle kilkanaście minut. Dobrze łączy się ze spacerem po wsi i okolicznych zalesionych stokach pasma Chamben, należących do gminy. Kiedy przyjechać? Najwygodniej latem i wczesną jesienią, gdy w dolinie jest sucho, a stoki Jury nadają się na spacery. Kościół pełni funkcję czynnej świątyni parafialnej, dlatego w trakcie nabożeństw zwiedzanie należy ograniczyć do ciszy i obserwacji z tyłu nawy. Najczęstsze pytania Z którego roku pochodzi obecny kościół? Z 1891 roku. Wcześniejsza kaplica św. Jana, znana od 1548/49, została rozebrana w 1896 roku. Czy kościół jest zabytkiem? Tak. Kantonalna ochrona zabytków Solothurn umieszcza Pfarrkirche St. Johann Baptist w wykazie obiektów chronionych gminy Herbetswil. Jak dojechać bez samochodu? Autobusem pocztowym z Balsthal w stronę Gänsbrunnen. Balsthal ma połączenie kolejowe w dolinie Thal. Czy w pobliżu są inne atrakcje? Tak. Wieś leży w Jurze Solurskiej, wśród lasów i pastwisk, co sprzyja krótkim wędrówkom, a w dolinie Balsthal znajdziesz kolejne kościoły i zabytki regionu.

Friedhofkirche, Alte Pfarrkirche St. Anna

Friedhofkirche St. Anna (dawny kościół parafialny) w Balsthal to jeden z najstarszych budynków sakralnych w dolinie Thal w kantonie Solothurn. Stoi przy cmentarzu, pod adresem Friedhof 1, i jest wpisany do rejestru obiektów chronionych kantonu. Pod nowszymi murami kryją się pozostałości z czasów rzymskich i wczesnego średniowiecza. Czym jest Friedhofkirche St. Anna? Przez stulecia kościół służył miejscowej wspólnocie jako świątynia parafialna. Na początku XX wieku katolicy z Balsthal zbudowali nowy kościół parafialny pod tym samym wezwaniem, bliżej centrum wsi (lata 1912–1914). Stary budynek przy cmentarzu został wtedy kościołem cmentarnym. Od 1963 roku pełni funkcję kościoła pogrzebowego dla wszystkich wyznań. Co warto zobaczyć? Obiekt rozbudowywano przez wieki, dlatego łączy kilka epok. Wieża i prezbiterium mają częściowo romański rodowód, a zakrystia pochodzi z 1461 roku. Po pożarach w 1461 i 1539 roku kościół odbudowano. Wnętrze zachowało cenne wyposażenie z XV–XVII wieku, a w latach 1760–1770 nadano mu barokowy charakter. Najstarsze ślady poznano podczas prac konserwatorskich w 1956 roku. Archeolodzy udokumentowali wtedy fundamenty z epoki rzymskiej oraz jednonawową halę z apsydą i kryptą z XI wieku. W okolicy odkryto też ślady rzymskich gospodarstw, co potwierdza, że miejsce było zamieszkane na długo przed średniowieczem. Jaka jest historia miejsca? Pierwszy kościół w tym miejscu nosił wezwanie Marii i należał do dóbr biskupów Bazylei. W 1402 roku wieś wraz z prawem patronatu przejęło miasto Solothurn. W początkach XIV wieku świątynię przebudowano do kształtu zbliżonego do dzisiejszego i założono przy niej kaplice św. Michała (kostnica) oraz św. Antoniego. Po 1722 roku dobudowano kaplicę św. Anny, a z czasem to ona dała nazwę całemu kościołowi. Obok stoi kaplica św. Antoniego (Friedhof 1a), również objęta ochroną, więc cały zespół warto obejrzeć podczas jednej wizyty. Jak dotrzeć? Kościół leży przy cmentarzu w Balsthal, na współrzędnych około 47,321 N, 7,696 E. Z centrum wsi jest to krótki spacer. Do Balsthal dojedziesz pociągiem regionalnym z Oensingen, a stamtąd lokalnym transportem lub pieszo. Pamiętaj, że to czynne miejsce pochówku, więc zachowaj ciszę i powściągliwość. Godziny, w których kościół jest otwarty, sprawdź na stronie parafii lub gminy. Nie pomyl z nowym kościołem W Balsthal są dwa kościoły związane ze św. Anną. Nowy kościół parafialny z lat 1912–1914 stoi w centrum, a opisywany tu budynek znajdziesz na cmentarzu. Katolicki kościół Marii przy St. Annagasse 1 to jeszcze inny obiekt. Najczęstsze pytania Czy Friedhofkirche St. Anna to nadal kościół parafialny? Nie. Funkcję parafialną przejął nowy kościół z lat 1912–1914, a stary służy jako kościół cmentarny i pogrzebowy. Z jakiej epoki pochodzi budowla? Z kilku. Fundamenty sięgają czasów rzymskich i XI wieku, wieża i chór mają romańskie elementy, a wnętrze to głównie XV–XVII wiek z barokowymi zmianami z lat 1760–1770. Czy kościół jest chroniony? Tak, figuruje w wykazie obiektów chronionych kantonu Solothurn dla gminy Balsthal. Czy mogę wejść do środka? Zależy od godzin otwarcia i wydarzeń żałobnych. Przed wizytą zapytaj w parafii lub urzędzie gminy.

St. Marien

Balsthal

Kościół św. Marii (St. Marien) w Balsthal to katolicki kościół parafialny w sercu miasteczka w kantonie Solothurn, w północno-zachodniej Szwajcarii. Powstał w latach 1912–1914 i jest jednym z najlepiej zachowanych przykładów historyzmu w regionie. Czym jest kościół St. Marien i gdzie stoi? Świątynia stoi przy St. Annagasse 1, w centrum Balsthal, u wylotu doliny Thal między łańcuchami Jury. Współrzędne to około 47,317 N i 7,695 E. Dla odwiedzających to wygodny przystanek podczas spaceru po miasteczku. Skąd się wziął obecny kościół? W 1911 roku parafia zdecydowała o budowie nowej świątyni, ponieważ dotychczasowy kościół św. Anny leżał na uboczu i był za ciasny dla rosnącej wspólnoty. Projekt powierzono architektowi Augustowi Hardeggerowi z St. Gallen, wybranemu na początku 1912 roku. Budowa ruszyła jeszcze w tym samym roku, a konsekracja odbyła się 24 maja 1914 roku. Hardegger zaprojektował w pierwszej dekadzie XX wieku kilka kościołów w kantonie Solothurn. W tej grupie są także St. Martin w Olten i St. Antonius w Niedergösgen. Jeśli lubisz porównywać, warto zobaczyć je w jednej wycieczce. Jak wygląda kościół? Budowla utrzymana jest w stylu historyzmu z romańskim charakterem. To duża, masywna bryła, widoczna z daleka, o formach nawiązujących do dawnych wzorców, ale zaprojektowana w duchu początku XX wieku. Wnętrze zachowało się w dużej mierze w pierwotnym stanie, dlatego dobrze oddaje zamysł architekta. Czy kościół jest chroniony i remontowany? Tak. Kanton Solothurn wpisał kościół w 2007 roku do rejestru chronionych zabytków historycznych. Wnętrze odrestaurowano w latach 2007–2008, a koszt prac szacowano na około 2,9 mln franków szwajcarskich, z udziałem dotacji kantonalnej. Po renowacji wnętrza uporządkowano także zewnętrzną powłokę budynku. Jak zwiedzać? Kościół jest czynny jako parafia, więc zwiedzanie najlepiej planować poza godzinami nabożeństw. Zachowaj ciszę i strój stosowny do miejsca kultu. Na spacer po Balsthal przeznacz godzinę lub dwie. Miasteczko ma też inne kościoły, w tym kościół reformowany z lat 1906–1912, który jest odrębną budowlą. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół St. Marien w Balsthal? W latach 1912–1914. Konsekracja odbyła się 24 maja 1914 roku. Kto go zaprojektował? August Hardegger (1858–1927), architekt z St. Gallen, autor wielu kościołów historyzmu w Szwajcarii. Czy kościół jest objęty ochroną? Tak, od 2007 roku znajduje się w kantońskim rejestrze chronionych zabytków Solothurn. Czy to ten sam kościół co St. Anna? Nie. St. Anna to starszy kościół, który stał na uboczu. St. Marien zbudowano w 1914 roku bliżej centrum, a ulica nosi nazwę St. Annagasse.

Reformierte Kirche Worb

Worb

Kościół reformowany w Worb (Reformierte Kirche Worb) stoi w centrum miejscowości Worb, kilka kilometrów na wschód od Berna. To dawny kościół parafialny pod wezwaniem świętego Maurycego, a jego dzieje sięgają wczesnego średniowiecza. Dla osób zainteresowanych historią Szwajcarii i sztuką sakralną to jeden z ciekawszych przystanków w okolicy stolicy. Jaka jest historia kościoła w Worb? Badania archeologiczne z lat 80. XX wieku wykazały, że w tym miejscu znajdował się wczesnośredniowieczny cmentarz, a jeszcze przed murowaną świątynią stał tu budynek na drewnianych słupach, datowany na VII lub VIII wiek. Z XI wieku pochodzi romańska nawa z półokrągłą apsydą. W XIII wieku apsydę zastąpiono większym, prostokątnym prezbiterium. W XVI wieku prawa patronackie nad kościołem objęła berneńska rodzina von Diesbach. Dała ona początek obecnemu wyglądowi wnętrza, zastępując dawne romańskie prezbiterium wydłużonym chórem. Wieża ma romańskie lub późnośredniowieczne podstawy (źródła datują je różnie), a kondygnację dzwonną i smukły hełm dobudowano krótko po 1700 roku. W 1940 roku kościół strawił pożar, po którym przeprowadzono remont w latach 1940–1943. Co zobaczysz w środku? Największą atrakcją są witraże w chórze, ukończone około 1521 roku. Przetrwały one ikonoklazm z 1528 roku, który towarzyszył reformacji w Bernie. Jedno z okien przedstawia świętego Maurycego razem ze świętym Ursusem. W chórze pochowano dawnych właścicieli dóbr Worb. Wśród nich był Christoph von Graffenried (1661–1743), założyciel osady New Bern w Karolinie Północnej. Szkielety odkryto podczas wykopalisk Służby Archeologicznej kantonu Berno w 1983 roku. Podczas renowacji odsłonięto też fragmenty XV-wiecznych malowideł ściennych. Jak dotrzeć do kościoła? Worb leży w kantonie Berno, w aglomeracji stołecznej, i jest połączone z Bernem koleją regionalną oraz autobusami. Kościół znajduje się w zabytkowym centrum miejscowości, w pobliżu zamku Worb, a współrzędne to około 46,930 N, 7,564 E. Najłatwiej dojść pieszo z przystanków w centrum. Kiedy przyjechać? Wnętrze najlepiej zwiedzać w ciągu dnia, kiedy światło pada na witraże w chórze. Godziny otwarcia i terminy nabożeństw podaje parafia reformowana w Worb (Reformierte Kirchgemeinde Worb), więc przed wizytą warto sprawdzić jej stronę. Kościół jest czynną świątynią, dlatego w trakcie nabożeństw i koncertów zwiedzanie bywa ograniczone. Najczęstsze pytania Komu poświęcony jest kościół w Worb? Patronem jest święty Maurycy, rycerz i męczennik, czczony także w innych szwajcarskich kościołach. Z jakiego okresu pochodzi budowla? Obecna nawa wywodzi się z XI wieku, a wcześniej w tym miejscu stały drewniana budowla i cmentarz. Chór i wieża powstawały w kolejnych stuleciach. Czy kościół jest wpisany na listę zabytków? Tak, figuruje w szwajcarskim wykazie dóbr kultury o znaczeniu krajowym i regionalnym (KGS). Co warto zobaczyć obok kościoła? Zamek Worb, który przez wieki należał do panów związanych z tą świątynią, oraz stare centrum miejscowości.

St. Martin's catholic church with St. Anne's ossuary

Baar

Kościół katolicki św. Marcina z kostnicą św. Anny stoi w Baar, w kantonie Zug w środkowej Szwajcarii. To parafialna świątynia miasteczka, a tuż obok niej znajduje się kaplica św. Anny, dawna kaplica kostnicowa. Zespół leży przy Asylstrasse 2, w samym centrum Baar, więc łatwo włączyć go w spacer po okolicy. Co zobaczysz przy kościele św. Marcina? Według lokalnych opisów dzisiejsza budowla to piąta świątynia w tym samym miejscu. Pierwsza stała tu jeszcze przed 876 rokiem, a w okolicy odnaleziono ślady z czasów rzymskich. Pierwsza wzmianka o osadzie Baar pochodzi z 1045 roku. Największą osobliwością jest wieża. Jak podają lokalne opracowania, wznieśli ją szlachcice von Barro, a umowa sprzedaży z 1308 roku dokumentuje zmianę jej właściciela. Część badaczy, w tym autorzy Heimatbuch Baar z 1952 roku, wątpi jednak, że wieża jest starsza od obecnej nawy. Układ okien, liczba kondygnacji i ich zróżnicowana wysokość mają według lokalnych opracowań znaczenie symboliczne. Zegar na wieży ma trzy tarcze. Mechanizm dodał w 1526 roku zegarmistrz Liechti z Winterthur, a bicie co kwadrans doszło w 1604 roku. Podczas remontu w 1961 roku tarcze dostały sekundnik. Dziś zegar działa elektromechanicznie, a dawny mechanizm został w wieży. Czym wyróżnia się wnętrze? W XV wieku nawa należała do największych w okolicy. Nie ma w niej kolumn podpierających strop: dach odnowiono w 1645 roku w konstrukcji uznawanej za mistrzowskie dzieło ciesielskie, a dawne kolumny usunięto, zostawiając podwieszony strop. Warto zajrzeć do środka nawet w deszczowy dzień. Czym jest kaplica św. Anny? Sąsiednia kaplica św. Anny liczy około 500 lat. Pełniła funkcję kostnicy: w jednej ze ścian znajdowała się wnęka przypominająca okno, w której przechowywano kości zmarłych. Takie kaplice powstawały, gdy na cmentarzu trzeba było zrobić miejsce dla nowych pochówków. Opisem obu obiektów zajmuje się szwajcarski przewodnik artystyczny GSK autorstwa Josefa Grünenfeldera z 2008 roku. Jak zwiedzać i kiedy przyjechać? Wstęp jest bezpłatny. Na zwiedzanie wystarczy około godziny. Msze odbywają się w soboty o 18:00 oraz w niedziele o 8:00 i 10:45; o 9:15 odprawiana jest msza w języku portugalskim (nie w czasie wakacji letnich). Jeśli zależy Ci na spokojnym oglądaniu wnętrza, wybierz godziny poza nabożeństwami. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie leży kościół? Przy Asylstrasse 2 w Baar, w kantonie Zug. Współrzędne to około 47,193 N, 8,523 E. Czy wejście jest płatne? Nie, zwiedzanie jest bezpłatne. Ile czasu zajmuje wizyta? Około godziny wystarczy na kościół, wieżę z zewnątrz i kaplicę św. Anny. Co to jest kostnica przy kościele? To kaplica św. Anny, dawne miejsce przechowywania kości wydobywanych z cmentarza. Ma około 500 lat.

Reformierte Kirche Wädenswil

Wädenswil

Kościół reformowany w Hütten (Reformierte Kirche Hütten) to wiejska świątynia w Wädenswil w kantonie Zurych. Hütten, położone na wysokości około 729 m n.p.m. nad Jeziorem Zuryskim, od 2019 roku należy administracyjnie do gminy Wädenswil. Kościół stoi przy Dorfstrasse 3 i jest wizytówką miejscowości. Co zobaczysz na miejscu? Budynek wzniesiono w latach 1855–1856 w stylu późnego klasycyzmu. Fasadę wieńczy wieża z przedsionkiem i namiotowym dachem, a w oknach pojawiają się drobne czterolistne i sześciolistne maswerki o neogotyckim charakterze. Zegar na wieży pochodzi z 1890 roku. Projektantem był Johann Caspar Wolff, ówczesny kantonalny inspektor budowlany, związany z Hütten przez wuja, który pełnił tu funkcję pastora. Wnętrze to prosta nawa z wciętym prostokątnym prezbiterium, płaskim stropem ze sztukaterią i malowanymi dekoracjami ścian. Na ścianie łuku tęczowego umieszczono dwa cytaty biblijne w kroju fraktura. Uwagę zwraca neogotyckie witrażowe okno z postacią Chrystusa z 1872 roku, zaprojektowane przez Georga Röttingera, oraz barokowa chrzcielnica z 1752 roku, zachowana z poprzedniego kościoła. Jaka jest historia tego miejsca? Na tym wzgórzu stała w średniowieczu kaplica św. Jakuba, zniszczona w 1656 roku podczas pierwszej wojny Villmergen. W 1668 roku powstał nowy kościół, a w 1752 roku parafia formalnie wyodrębniła się z parafii Wädenswil. Od 1844 roku dyskutowano o rozbiórce zrujnowanego budynku, co zakończyło się budową obecnej świątyni. Sama wieś jest wzmiankowana od 1270 roku; w latach 1287–1549 należała do komandorii joannitów z Wädenswil, potem do miasta Zurych. Czy warto zajrzeć do wnętrza? Wnętrze docenią miłośnicy dźwięku. Cztery dzwony odlał w 1856 roku Carl Rosenlächer z Konstancji; największy waży 996 kg. Organy firmy Kuhn z 1939 roku (16 rejestrów) przeniesiono tu w 1953 roku z kościoła w Ottenbach. W tym samym roku przebudowano wnętrze i obniżono ambonę. Jak dojechać i kiedy przyjść? Hütten leży w górach nad Wädenswil, w paśmie wzgórz Zimmerberg. Najprościej dojechać z Wädenswil samochodem lub autobusem pocztowym. Kościół jest czynną świątynią parafialną, więc najlepiej zaplanować wizytę poza nabożeństwami; aktualne godziny otwarcia sprawdź w parafii Schönenberg-Hütten. Najczęstsze pytania Czy Reformierte Kirche Hütten to ten sam kościół co w centrum Wädenswil? Nie. W centrum Wädenswil stoi osobna reformowana świątynia miejska. Kościół w Hütten jest wiejską świątynią w dawnej gminie Hütten. Kto zaprojektował kościół? Johann Caspar Wolff, kantonalny inspektor budowlany, w latach 1855–1856. Co jest najstarszym elementem wyposażenia? Barokowa chrzcielnica z 1752 roku, przejęta z poprzedniego kościoła. Czy można usłyszeć dzwony? Tak, cztery dzwony z 1856 roku wciąż wyznaczają rytm dnia w Hütten.

St. Martin parish church

Olten

Kościół parafialny św. Marcina w Olten (Pfarrkirche St. Martin) to rzymskokatolicka świątynia w szwajcarskim kantonie Solothurn, zbudowana w latach 1908–1910. Dwuwieżowa fasada wyznacza charakter okolic Ringstrasse i należy do najbardziej rozpoznawalnych budowli miasta. Co to za kościół i kto go zaprojektował? Projekt przygotował August Hardegger (1858–1927), architekt ze wschodniej Szwajcarii, który specjalizował się w budownictwie sakralnym. Powstała neoromańska bazylika w układzie trójnawowym, bez transeptu, z przedsionkiem (narteksem) od frontu i prezbiterium zamkniętym trzema apsydami. Całość reprezentuje późny historyzm, czyli okres, w którym architekci świadomie sięgali po wzorce dawnych epok. Miejscowi nazywają świątynię także Martinskirche. Nie mylić jej z klasycystyczną Stadtkirche św. Marcina w starym mieście, należącą do Kościoła chrześcijańskokatolickiego. To dwa różne budynki, a opisywany tu kościół jest znacznie młodszy. Co zobaczysz na miejscu? Najbardziej rzuca się w oczy monumentalna fasada z dwiema wieżami. Wnętrze urządzano stopniowo: kolejni artyści kościelni uzupełniali wyposażenie, a prace zakończono około 1931 roku. Dzięki temu wnętrze tworzy spójne dzieło, w którym architektura, malarstwo i rzemiosło artystyczne wzajemnie się uzupełniają. Konserwatorzy z kantonu Solothurn zaliczają kościół do najważniejszych dużych świątyń późnego historyzmu w Szwajcarii. Warto wejść do środka, jeśli interesuje Cię architektura przełomu XIX i XX wieku. Trzy nawy i półkoliste apsydy nadają przestrzeni typowo romański rytm, a bogate zdobienia kontrastują z surową bryłą z zewnątrz. Jak wygląda historia konserwacji? Generalny remont kościoła przeprowadzono w latach 1986–1992. W 2020 roku kanton Solothurn przyznał dofinansowanie do kolejnej renowacji wnętrza i części elewacji. Prace konserwatorskie sprawiły, że bogato wyposażone wnętrze odzyskało właściwe oświetlenie. Obiekt jest objęty opieką konserwatorską kantonu. Jak dojechać i co jeszcze zobaczyć w Olten? Olten leży nad rzeką Aare i jest jednym z największych węzłów kolejowych Szwajcarii. Dojazd pociągiem z Zurychu, Berna czy Bazylei jest więc prosty, a z dworca do kościoła dojdziesz pieszo. Kościół stoi przy Ringstrasse, na zachód od dworca, poza zabytkowym centrum. Po zwiedzaniu możesz przejść do starego miasta i nad Aare, gdzie znajdziesz drewniany most pieszy i uliczki z kawiarniami. Najczęstsze pytania Kiedy zbudowano kościół św. Marcina w Olten? Budowę prowadzono w latach 1908–1910, a wyposażenie wnętrza ukończono około 1931 roku. Kto zaprojektował świątynię? August Hardegger, szwajcarski architekt kościelny, autor wielu budowli sakralnych w kraju. Jaki to styl? Neoromański, w odmianie późnego historyzmu: bazylika trójnawowa z trzema apsydami i fasadą z dwiema wieżami. Czy to ten sam kościół co Stadtkirche św. Marcina? Nie. Stadtkirche z początku XIX wieku jest klasycystyczną świątynią chrześcijańskokatolicką w starym mieście. Kościół parafialny przy Ringstrasse jest rzymskokatolicki i powstał sto lat później.

Friedenskirche

Olten

Friedenskirche w Olten to największy kościół reformowany w okręgu Olten, położony w kantonie Solothurn przy Reiserstrasse 91. Świątynia należy do ewangelicko-reformowanej parafii miejskiej i jest jednym z ważniejszych obiektów sakralnych XX wieku w tym szwajcarskim mieście. Czym jest Friedenskirche w Olten? Kościół powstał w latach 1928–1929 i zastąpił starszą świątynię z 1860 roku. Poprzedni budynek stał przy ulicy Sälistrasse, dziś zwanej Von-Roll-Strasse, i był związany z Niklausem Riggenbachem, pionierem kolei zębatych. Projekt nowego kościoła przypisuje się architektowi Fritzowi von Niederhäusernowi, urodzonemu w 1876 roku w Oberhofen nad jeziorem Thun. Pracował on w Olten od 1902 roku i zaprojektował w mieście także m.in. hotel Schweizerhof oraz budynek muzeum historycznego. Co zobaczysz na miejscu? Wnętrze mieści około 760 osób, co czyni je największą salą wśród kościołów reformowanych w okolicy. Największą ciekawostką są organy pneumatyczne z 1930 roku, zbudowane przez znaną firmę Th. Kuhn z Männedorf (opus 639). W 1956 roku zmieniono ich brzmienie, a w 2008 roku rząd kantonu Solothurn objął instrument ochroną konserwatorską. Planowano jego renowację i przywrócenie oryginalnego stanu. Jeśli interesują Cię koncerty organowe i historia szwajcarskiego budownictwa sakralnego, ten kościół warto wpisać na trasę spaceru po mieście. Jak dotrzeć? Friedenskirche leży przy Reiserstrasse 91, w dzielnicy mieszkalnej Olten. Miasto jest ważnym węzłem kolejowym Szwajcarii, więc dojazd z Zurychu, Berna, Bazylei czy Lucerny zajmuje zwykle od pół godziny do godziny. Z dworca w Olten dojdziesz do kościoła pieszo lub dojedziesz lokalną komunikacją miejską. Kiedy przyjechać? Kościół służy przede wszystkim wspólnocie parafialnej, dlatego najłatwiej wejść do środka w czasie nabożeństw lub wydarzeń kulturalnych, takich jak koncerty. Godziny otwarcia sprawdź w ogłoszeniach parafii reformowanej w Olten. Wizytę dobrze połączyć ze zwiedzaniem starego miasta i pozostałych kościołów Olten. Najczęstsze pytania Gdzie dokładnie stoi Friedenskirche w Olten? Przy Reiserstrasse 91 w Olten, w kantonie Solothurn w Szwajcarii. Kiedy zbudowano kościół? W latach 1928–1929, w miejsce wcześniejszego kościoła z 1860 roku. Czy organy są chronione jako zabytek? Tak. Organy Kuhna z 1930 roku wpisano w 2008 roku do rejestru chronionych zabytków kantonu Solothurn. Czy to ten sam kościół co Friedenskirche w Poczdamie? Nie. Poczdamska Friedenskirche stoi w parku Sanssouci w Niemczech i nie ma związku z kościołem w Olten.