Góry i szlaki w Wielkiej Brytanii

Dechmont Law

Livingston

Dechmont Law to wzgórze na północnym skraju Livingston w hrabstwie West Lothian, w Szkocji. Z wysokością 217 m n.p.m. jest najwyższym punktem miasta, a z jego szczytu rozciąga się szeroka panorama środkowej Szkocji. To dobry pomysł na krótki spacer z widokiem, gdy jesteś w okolicy Edynburga. Co to za miejsce? Dechmont Law leży tuż na południe od autostrady M8 i tworzy część rekreacyjnego terenu o powierzchni około 66 hektarów. Są tu łąki, zadrzewienia i sieć ścieżek. Wzgórze to pozostałość po wulkanie z epoki karbonu, czyli tak zwany czop wulkaniczny, jeden z kilku rozsianych po krajobrazie Lothian. Jego wybitność względna wynosi około 50 m, dlatego mocno wyróżnia się na tle płaskiego otoczenia. Mniejszy szczyt po północno-wschodniej stronie nosi nazwę Deer Hill. Słowo „law" oznacza w języku szkockim wzgórze o zaokrąglonym wierzchołku. Według opracowań etymologicznych nazwa ma brytoniczne korzenie. Co zobaczysz ze szczytu? Na wierzchołku stoi słupek triangulacyjny, a widok obejmuje 360 stopni. Na południu widać Pentland Hills, na wschodzie Edynburg, Arthur's Seat i mosty na Firth of Forth. Najlepsze warunki dają pogodne poranki i wieczory, kiedy powietrze jest przejrzyste, a światło miękkie. Na zboczach zachowały się tarasy, które łączy się z epoką brązu i żelaza. Czy stał tu kiedyś gród obronny, nie rozstrzygnięto: lokalne źródła wskazują na strategiczne położenie wzgórza, ale dowody archeologiczne są niepełne. Wzgórze zna też część miłośników tajemnic. W 1979 roku pracownik leśny zgłosił tu spotkanie z niezidentyfikowanym obiektem latającym, co przeszło do lokalnego folkloru jako „Livingston Incident". Jak dotrzeć i gdzie zaparkować? Dechmont Law leży na obrzeżach Livingston, około 25 km na zachód od centrum Edynburga. Bezpłatny parking znajdziesz przy szkole Deans Community High School. Dojedziesz tu samochodem z M8 lub autobusem z Livingston. Pieszo można zacząć od stacji Livingston North, skąd ścieżka prowadzi przez Deer Hill na główny szczyt. Ile czasu potrzeba i jak się przygotować? Na wejście i powrót wystarczy zwykle od 1 do 2 godzin, zależnie od wybranej trasy. Ścieżki są częściowo utwardzone, a częściowo to leśne, nieutwardzone drogi, które po deszczu bywają błotniste. Załóż solidne buty. Jeśli nie chcesz wchodzić na sam szczyt, możesz obejść wzgórze dookoła, wokół jego podstawy. Wstęp jest bezpłatny. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Dechmont Law? Ma 217 m n.p.m. i jest najwyższym punktem w rejonie Livingston. Czy wejście jest trudne? Nie. To łagodny spacer po ścieżkach, odpowiedni dla większości osób. Trudnością bywa jedynie błoto po opadach. Gdzie zostawić samochód? Przy szkole Deans Community High School jest bezpłatny parking, z którego łatwo wyruszyć na szlak. Co widać z góry? Pentland Hills, Edynburg, Arthur's Seat oraz mosty na Firth of Forth, a przy dobrej widoczności znacznie więcej.

Devil's Jumps

Waverley

Devil's Jumps to trzy niewielkie wzgórza w pobliżu wsi Churt w hrabstwie Surrey, w gminie Waverley w południowej Anglii. To naturalne pagórki, nie kurhany: warto tu przyjść dla widoków, spaceru po wrzosowisku i miejscowej legendy o diable. Wzgórza leżą w okolicy Frensham Common, popularnej wśród piechurów. Co to są Devil's Jumps? Trzy wzniesienia ciągną się w linii wschód–zachód. W XVIII wieku nazywano je „Devil's Three Jumps", czyli „trzy skoki diabła". Każde ma własną nazwę i wysokość: High Jump (zachodni) – najwyższy, około 126 m n.p.m. (413 stóp), Middle Jump – około 100 m n.p.m., w XIX wieku stało na nim obserwatorium astronomiczne, Stony Jump (wschodni) – około 120 m n.p.m. Obserwatorium na środkowym wzgórzu zbudował Richard Christopher Carrington, brytyjski astronom, znany z badań Słońca. Jaka jest legenda? Według miejscowej opowieści diabeł przeskakiwał między wzgórzami, co rozgniewało boga Thora. Thor, mieszkający rzekomo w pobliskim Thursley („Thor's Lie"), cisnął w diabła głazem. Diabeł uciekł, a głaz został przy wzgórzach. Podobną opowieść łączy się też z kurhanami Devil's Jumps w Treyford w West Sussex, ale to inne miejsce, oddalone od Churt. Jak zaplanować spacer? Wzgórza są częścią tras pieszych po okolicy, najczęściej po piaszczystych ścieżkach i duktach. Pętla z Churt, od pubu Bel & The Dragon, prowadzi na szczyt najbardziej wschodniego wzgórza i liczy około 6,5 mili (ok. 10,5 km). Spacer od Frensham Great Pond to głównie łatwe ścieżki, a wejście na Devil's Jumps jest opcjonalnym, krótkim podejściem. Znana pętla wokół Frensham Little Pond i Devil's Jumps ma około 5 mil (8 km). Zabierz wygodne buty, bo piaszczysty grunt bywa po deszczu grząski. Co jeszcze zobaczysz w okolicy? Na grzbiecie King's Ridge we Frensham Common leżą starożytne kurhany, często mylone z Devil's Jumps. Warto też zajrzeć nad Frensham Little Pond, wykorzystywany do wypasu od epoki brązu i dziś zarządzany przez National Trust. Najczęstsze pytania Czy Devil's Jumps to kurhany z epoki brązu? Nie. Devil's Jumps w Churt to naturalne wzgórza. Kurhany o podobnej nazwie znajdują się w Treyford w West Sussex. Który szczyt jest najwyższy? High Jump, najdalej na zachód, około 126 m n.p.m. Ile zajmuje spacer? Pętla wokół Frensham Little Pond i wzgórz to około 5 mil, czyli ok. 2–3 godziny spokojnym krokiem. Trasa z Churt jest dłuższa, ma około 6,5 mili. Skąd pochodzi nazwa? Od legendy o diable skaczącym między wzgórzami i o Thorze, który rzucił w niego głazem.

Tinto

Wiston

Tinto (Tinto Hill, lokalnie także „Tinto Tap") to samotne wzgórze w hrabstwie South Lanarkshire w Szkocji, tuż przy wsi Wiston. Z wysokością 711 m n.p.m. górujące nad doliną rzeki Clyde, należy do najpopularniejszych celów jednodniowych wędrówek w okolicy Glasgow i Biggar. Gdzie leży Tinto i skąd ta nazwa? Wzgórze stoi na zachodnim brzegu Clyde, około 8 km na zachód od miasteczka Biggar. Geograficznie leży na południowym skraju Central Lowlands, na północ od Southern Uplands, i ma w zasadzie jeden szczyt, więc widać je z daleka. Nazwę wiąże się z gaelickim słowem oznaczającym „ogniste". Mogło ono nawiązywać do dawnych ogni sygnałowych na szczycie. Inne wyjaśnienie wskazuje na czerwonawą skałę, felzyt, który odsłania się na zboczach i płonie barwą w świetle zachodzącego słońca. Stąd przydomek „Wzgórze Ognia". Jak dojść na szczyt? Najczęściej wybierana jest ścieżka od parkingu u podnóża wzgórza (kod pocztowy ML12 6HU, ok. 227 m n.p.m.). Trasa w obie strony ma około 7 km, daje około 480 m przewyższenia i zajmuje zwykle 2–3 godziny. Droga prowadzi wyraźną ścieżką aż na wierzchołek, więc przy dobrej widoczności nawigacja jest prosta. Nawierzchnia to w dużej mierze luźny kamień, dlatego potrzebne są porządne buty trekkingowe. Można też zacząć od strony Wiston, gdzie przy Wiston Lodge znajduje się dodatkowy parking, a stamtąd prowadzi aleja wśród drzew. Parking pod wzgórzem w ciepłe weekendy szybko się zapełnia. Co zobaczysz na górze? Szczyt wieńczy duży kopiec kamieni (cairn). Stoi tam także słup triangulacyjny, choć nie wyznacza on najwyższego punktu, oraz topograf, czyli tablica wskazująca kierunki widocznych dali. Ponieważ wzgórze wyrasta samotnie z nizin, panorama jest szeroka: przy czystym powietrzu obejmuje dolinę Clyde i okoliczne wzniesienia. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest pogoda bezwietrzna i bez mgły, wtedy widok jest najlepszy, a ścieżka łatwa do śledzenia. Dobrym pomysłem jest wyjście wieczorem, aby zobaczyć światło zachodu na czerwonawych skałach, ale pamiętaj o czołówce i o powrocie przed zmrokiem. Zabierz ciepłą warstwę ubrania, bo na szczycie zwykle wieje mocniej niż w dolinie. Najczęstsze pytania Jak wysokie jest Tinto? Wzgórze ma 711 m n.p.m. Ile trwa wejście? Cała pętla lub trasa tam i z powrotem to około 7 km i zwykle 2–3 godziny, zależnie od kondycji. Czy potrzebne jest specjalistyczne wyposażenie? Nie, wystarczą solidne buty z dobrą przyczepnością i ciepła kurtka. Ścieżka jest wyraźna, ale kamienista. Gdzie zaparkować? Przy głównym parkingu pod wzgórzem (ML12 6HU). Gdy jest pełny, alternatywą jest dodatkowy parking przy Wiston Lodge lub miejsca przy drodze w wiosce.

Goat Fell

Goat Fell to najwyższy szczyt wyspy Arran w hrabstwie North Ayrshire w Szkocji. Mierzy około 874–875 m n.p.m., więc zalicza się do Corbettów, czyli szkockich gór o wysokości 2500–3000 stóp. Góra wznosi się nad zatoką Brodick, a razem z pobliskim zamkiem Brodick należy do National Trust for Scotland. Co wyróżnia Goat Fell? Szczyt tworzy granitowy stożek, którego skalisty profil widać już z promu płynącego do Brodick. Z grani rozciągają się widoki na poszarpane granitowe turnie północnej części Arran. W pogodny dzień dostrzeżesz stąd wybrzeże zatoki Firth of Clyde, a w mglisty dzień szczyt bywa schowany w chmurach i wtedy trasa traci sens widokowy. Jak dojść na Goat Fell? Najpopularniejsza trasa startuje w Cladach przy zamku Brodick. Do Brodick dopłyniesz promem z Ardrossan, a z terminalu dojedziesz autobusem lub dojdziesz pieszo do początku szlaku. Wejście i zejście tą samą ścieżką to około 12 km, ponad 870 m przewyższenia i zwykle około 5 godzin marszu. W dobrych warunkach jest to prosty technicznie szlak, ale długi i stromy w górnej części. Doświadczeni piechurzy wybierają dalszy odcinek granią do North Goat Fell przez przełęcz Saddle. Ten wariant jest trudniejszy: wymaga orientacji w terenie i miejscami wspinaczki po skałkach, a grań omija lub przekracza kolejne skalne iglice. Popularna jest też pętla od Glen Sannox, dłuższa i licząca około 25 km. Do Glen Sannox kursują autobusy z terminalu w Brodick, w niedziele rzadziej. Kiedy się wybrać? Najlepszy będzie dzień o stabilnej pogodzie i dobrej widoczności, najlepiej w ciepłej części roku. Zimą na górze leży śnieg, a wtedy konieczne są raki i czekan oraz umiejętność ich używania. Pogoda na Arran zmienia się szybko, dlatego zabierz ciepłe warstwy, kurtkę przeciwdeszczową, mapę i zapas wody. Wyjdź rano, żeby wrócić przed zmierzchem i nie spieszyć się na prom. Co zabrać i na co uważać? Solidne buty trekkingowe, bo kamienista ścieżka jest wymagająca dla stóp. Mapę lub nawigację offline, gdy chmury zejdą niżej. Jedzenie i wodę na cały dzień, ponieważ na trasie nie ma sklepów. Rezerwę czasową na powrót do Brodick, jeśli planujesz tego samego dnia prom. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Goat Fell? Ma około 874–875 m n.p.m. To najwyższy punkt Arran i jeden z czterech Corbettów na wyspie. Ile trwa wejście na Goat Fell? Standardowa trasa z Cladach koło zamku Brodick zajmuje około 5 godzin w obie strony i liczy około 12 km. Czy trzeba mieć doświadczenie górskie? Podstawowy szlak od strony Brodick jest dla sprawnych turystów w dobrej pogodzie prosty, lecz długi. Grań do North Goat Fell wymaga już nawigacji i oswojenia ze skałami. Czy można wejść na Goat Fell zimą? Tak, ale przy śniegu potrzebny jest sprzęt zimowy: raki i czekan oraz wiedza, jak ich używać. Bez tego lepiej przełożyć wyjście.

Meikle Bin

Meikle Bin to drugi pod względem wysokości szczyt pasma Campsie Fells w centralnej Szkocji, położony na północ od Lennoxtown i na południe od Stirling. Wznosi się na 570 m n.p.m., a jego wybitność względna wynosi około 270 m, dlatego zalicza się go do kolekcjonowanych przez piechurów wzgórz typu Marilyn. Co zobaczysz na Meikle Bin? Sylwetka wzgórza jest łatwa do rozpoznania: łagodna, zaokrąglona kopuła wyrasta ponad otaczające ją lasy i wrzosowiska. Na szczycie stoi punkt triangulacyjny, a z niego rozciąga się widok dookoła. Na północy pod stopami leży dolina Carron z długim zbiornikiem wodnym, a w pogodne dni widać odległe szczyty Ben Ledi i Ben Lomond. Przy dobrej widoczności to jeden z lepszych punktów widokowych w tej części Szkocji. W chmurach i we mgle panorama znika, więc warto sprawdzić prognozę przed wyjściem. Jak dojść na szczyt? Popularna trasa zaczyna się przy drodze B822, czyli Crow Road, wysoko nad Lennoxtown. Stamtąd prowadzi najpierw asfaltowa dróżka, a następnie leśna droga w kierunku wschodnim. Na większym skrzyżowaniu duktów trzymaj się prawej strony. Ostatni odcinek podejścia biegnie od północy i ma kilka fałszywych wierzchołków, więc cel bywa dalej, niż się wydaje. Teren jest podmokły. Zapomnij o suchych butach, jeśli nie masz kaloszy lub nieprzemakalnych skarpet. Dobrze sprawdzą się wysokie buty trekkingowe, getry i warstwa przeciwdeszczowa. Wzgórze można też połączyć z dłuższą trawersą po grzbiecie Campsie Fells, a drogowskaz do Meikle Bin pojawia się wtedy na szlaku po wielu godzinach marszu. Jakie ślady historii znajdziesz w okolicy? Kilkadziesiąt metrów od szczytu na zachód leżą szczątki samolotu Fairey Firefly należącego do brytyjskiej marynarki wojennej. Maszyna rozbiła się tuż pod wierzchołkiem w styczniu 1950 roku, w gęstych chmurach, a wypadek był śmiertelny. Miejsce traktuje się z szacunkiem: nie zabieraj elementów wraku. Kiedy przyjechać? Najlepsza jest pogodna, sucha pogoda, gdy widać odległe góry i dolinę. Po deszczach ścieżki zamieniają się w błoto, a wiatr na odsłoniętej kopule szczytowej bywa silny nawet wtedy, gdy w dolinie jest spokojnie. W zimie warunki mogą być surowe, a mgła utrudnia nawigację, dlatego zabierz mapę albo ślad GPS. Co zabrać ze sobą? wodoodporne buty i zapasowe skarpety, mapę lub aplikację z zapisaną trasą, ciepłą warstwę, bo szczyt jest odsłonięty, wodę i przekąskę, ponieważ po drodze nie ma sklepów ani schronisk. Najczęstsze pytania Jak wysoki jest Meikle Bin? Ma 570 m n.p.m. To drugi szczyt Campsie Fells. Najwyższy w paśmie jest Earl's Seat. Gdzie zacząć wędrówkę? Najczęściej przy drodze Crow Road (B822) nad Lennoxtown, skąd prowadzi asfalt, a dalej droga leśna. Czy trasa jest błotnista? Tak, spora część szlaku jest podmokła, szczególnie po opadach. Potrzebne jest odpowiednie obuwie. Co jest widoczne ze szczytu? Dolina Carron ze zbiornikiem wodnym oraz, przy czystym niebie, Ben Ledi i Ben Lomond.