Windmill Partutovice

Wiatrak w Partutovicach (czes. Větrný mlýn Partutovice, znany też jako Maršálkův větrný mlýn) to drewniana budowla młyńska stojąca na wzniesieniu zwanym miejscowo „Grunderb", nad wsią Partutovice, w powiecie Přerov, w kraju Ołomunieckim, na wschodzie Czech. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków techniki ludowej w regionie Hranicka i okolic Lipníka nad Bečvou — miejsce, które przyciąga zarówno miłośników historii przemysłu wiejskiego, jak i turystów szukających nietypowego celu wycieczki na trasie między Ołomuńcem a Hranicami.

Co to za obiekt i dlaczego jest wyjątkowy?

Wiatrak został uznany za techniczny zabytek kultury i uchodzi za najlepiej zachowany drewniany wiatrak typu niemieckiego (tzw. kozłowy) w całych Czechach. W odróżnieniu od młynów typu holenderskiego — murowanych, o kształcie walcowato-stożkowym, w których obraca się jedynie górna część dachu ze skrzydłami — konstrukcja w Partutovicach jest w całości drewniana, ma formę czworobocznego, prostopadłościennego korpusu i podczas ustawiania pod wiatr obraca się wraz ze skrzydłami cały budynek, osadzony na centralnym słupie (kozle). To właśnie ta konstrukcja decyduje o jego wartości zabytkowej — tego typu obiekty niemal całkowicie zniknęły z czeskiego krajobrazu.

Jaka jest historia młyna?

Obecną budowlę wzniesiono najprawdopodobniej w 1837 roku, wykorzystując przy tym częściowo elementy starszego młyna — na jednej z belek konstrukcyjnych zachowała się data 1783, świadcząca o wcześniejszym rodowodzie niektórych fragmentów drewna. W latach 50. XIX wieku wiatrak przeniesiono na obecne miejsce, gdzie przez kolejne dziesięciolecia należał do rodzin młynarskich Franza Motsky'ego, a później Martiny Hinčicovej. Młyn pracował aż do 1941 roku, mieląc mąkę, kaszę jęczmienną oraz inne zboża na potrzeby okolicznych gospodarstw. Warto dodać, że sam region wokół Hranic i Lipníka nad Bečvou był niegdyś gęsto usiany wiatrakami — od trzeciej ćwierci XVIII wieku stało tu nawet około stu podobnych konstrukcji, z których do dziś przetrwały tylko nieliczne, a partutowicki uchodzi za najlepiej zakonserwowany.

Co można zobaczyć w środku?

Wiatrak zachował kompletne, oryginalne wyposażenie techniczne wnętrza i teoretycznie pozostaje w pełni sprawny mechanicznie. Koło wiatrowe (skrzydła) ma imponującą średnicę 14,6 metra, co dobrze oddaje skalę tej pozornie niewielkiej, drewnianej budowli. Na terenie obiektu działa niewielkie, prywatne muzeum poświęcone historii młynarstwa wiatrowego w regionie.

Jak zwiedzić wiatrak?

Obiekt na co dzień jest zamknięty dla zwiedzających — dostęp do wnętrza możliwy jest po wcześniejszym umówieniu się, telefonicznie lub bezpośrednio w sąsiednim budynku gospodarczym. Warto zaplanować wizytę z wyprzedzeniem, zwłaszcza jeśli zależy nam na oprowadzeniu i wejściu do środka, a nie tylko na obejrzeniu bryły z zewnątrz.

Dla kogo to atrakcja?

To cel dla osób zainteresowanych historią techniki, architekturą ludową i rzadkimi zabytkami przemysłu wiejskiego, a nie klasyczna atrakcja turystyczna z rozbudowaną infrastrukturą. Sama bryła wiatraka, stojąca samotnie na wzniesieniu nad wsią, robi wrażenie już z zewnątrz i stanowi dobry przystanek dla podróżujących przez Kraj Ołomuniecki w stronę Beskidów lub Bramy Morawskiej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi wiatrak? Na wzniesieniu „Grunderb" nad wsią Partutovice, w powiecie Přerov, w Kraju Ołomunieckim, w Czechach.

Jaki to typ wiatraka? Drewniany wiatrak typu niemieckiego (kozłowy) — cała konstrukcja obraca się wraz ze skrzydłami wokół centralnego słupa.

Kiedy powstał? Najprawdopodobniej w 1837 roku, częściowo z elementów starszego młyna (data 1783 na jednej z belek); na obecne miejsce przeniesiono go w latach 50. XIX wieku.

Do kiedy działał? Młyn pracował do 1941 roku, mieląc mąkę, kaszę jęczmienną i inne zboża.

Jak duże jest koło wiatrowe? Średnica skrzydeł wynosi 14,6 metra.

Czy można wejść do środka? Wiatrak jest na co dzień zamknięty — zwiedzanie wnętrza wymaga wcześniejszego umówienia telefonicznego lub w sąsiednim budynku.