Windmill in Příčovy

Wiatrak w Příčovach to ruiny potężnej kamiennej budowli młyńskiej, stojące na wzniesieniu tuż na zachód od wsi Příčovy, w powiecie Příbram, w środkowych Czechach. Choć dziś pozostały z niego głównie mury, obiekt należy do najbardziej charakterystycznych punktów orientacyjnych tej części kraju i jest chętnie odwiedzany przez turystów wędrujących po okolicach Sedlčan.

Gdzie dokładnie stoi wiatrak?

Ruina leży na otwartym terenie na zachodnim skraju wsi Příčovy, w gminie należącej do powiatu Příbram w kraju środkowoczeskim. Współrzędne miejsca to 49,6754722 N, 14,38211 E. Wzniesienie, na którym postawiono młyn, dawało dobre warunki wietrzne, co tłumaczy wybór tej właśnie lokalizacji.

Jak stary jest ten młyn?

Dokładny wiek budowli wciąż budzi spory wśród badaczy zajmujących się historią techniki. Część źródeł łączy powstanie murów z XVI lub XVII wiekiem, inne wskazują na prace budowlane prowadzone jeszcze w XVIII stuleciu – w praktyce oznacza to, że młyn mógł powstawać i być przebudowywany na przestrzeni kilku stuleci. Nie zachował się żaden dokument jednoznacznie datujący budowę, dlatego historycy opierają swoje ustalenia głównie na analizie samej konstrukcji.

Wśród możliwych fundatorów wymienia się Jakuba Krčína z Jelčan i Sedlčan, słynnego zarządcę stawów rybnych działającego w tym regionie, albo ród Lobkowiczów, którzy mieli tu swoje włości. Żadna z tych wersji nie została jednak potwierdzona w sposób ostateczny.

Jaki to typ młyna i co po nim zostało?

Badania archeologiczne i budowlane prowadzone w latach 90. XX wieku wykazały, że budowla przez pewien czas pełniła funkcję młyna typu holenderskiego – czyli wieży młyńskiej z obracaną górną częścią, do której mocowano skrzydła ustawiane zgodnie z kierunkiem wiatru. Do dziś zachowały się granitowe mury sięgające miejscami 10 metrów wysokości, przy grubości u podstawy dochodzącej do 1,2 metra. Obwód budowli wynosi około 44 metrów, a w niektórych miejscach mur ma nawet 1,5 metra grubości. Te proporcje sprawiają, że wiatrak z Příčov bywa wymieniany wśród największych zachowanych konstrukcji tego typu w Europie.

Czy obiekt jest chroniony i można go zwiedzać?

Ruina wiatraka figuruje w rejestrze zabytków kultury Republiki Czeskiej pod numerem 36122/2-2544. Obiekt nie ma obecnie właściciela, dlatego nie jest formalnie zagospodarowany turystycznie – wstęp jest wolny i bezpłatny, ale zwiedzanie odbywa się na własną odpowiedzialność, bez infrastruktury typowej dla płatnych atrakcji (kas, przewodników czy oświetlenia). Warto zachować ostrożność przy wchodzeniu w bezpośrednie sąsiedztwo murów, ponieważ jest to opuszczona ruina, a nie odrestaurowany zabytek.

Najczęstsze pytania

Czy wiatrak w Příčovach nadal działa? Nie. Zachowały się jedynie kamienne mury dawnej budowli młyńskiej, bez mechanizmu młyńskiego i skrzydeł.

Ile lat ma ta budowla? Dokładna data powstania nie jest znana – szacunki wahają się między XVI a XVIII wiekiem, w zależności od źródła.

Czy wstęp na teren ruiny jest płatny? Nie, obiekt nie ma właściciela i jest ogólnodostępny, bez opłat i bez oficjalnej obsługi turystycznej.

Jak dojechać do wiatraka? Ruina znajduje się na zachodnim skraju wsi Příčovy w powiecie Příbram, łatwo dostępna pieszo lub rowerem z okolicznych miejscowości regionu Sedlčan.

Czy to największy wiatrak w Czechach? Nie jest to jedyny historyczny wiatrak w kraju, ale ze względu na rozmiary murów – wysokość do 10 metrów i obwód około 44 metrów – bywa zaliczany do największych obiektów tego typu w Europie.