Windmill in Kořenec

Wiatrak w Kořenci to holenderski wiatrak stojący we wsi Kořenec w powiecie Blansko, w kraju południowomorawskim. Ten murowany, walcowaty budynek o trzech kondygnacjach należy do nielicznych zachowanych zabytków wiatraków na Morawach i jest łatwo rozpoznawalny dzięki stożkowemu dachowi krytemu gontem oraz obrotowej czapie, z której niegdyś wystawał wał wiatrowego koła.

Kto zbudował wiatrak w Kořenci?

Obiekt powstał w 1866 roku z inicjatywy Jakuba Veselego, ówczesnego wójta wsi. Do budowy murów użyto miejscowego kamienia zebranego z okolicznych pól — stąd charakterystyczna, gruba i solidna konstrukcja, typowa dla wiatraków tego regionu Moraw. Pierwotnie koło wiatraka miało sześć skrzydeł, co odróżniało go od bardziej typowych czterosłupowych konstrukcji.

Jak zmieniali się właściciele?

Wiatrak pozostawał w rękach rodziny Veselych aż do 1905 roku, kiedy to obiekt kupiło małżeństwo Popelářów. Kolejna zmiana właściciela nastąpiła w 1925 roku — wiatrak nabył Josef Pokorný, który został jego ostatnim czynnym młynarzem. Prowadził w nim mielenie zboża aż do wybuchu II wojny światowej.

Co stało się z wiatrakiem podczas wojny?

W czasie okupacji mielenie zboża zostało zakazane przez władze, więc wiatrak przestał pełnić swoją pierwotną funkcję gospodarczą. W 1944 roku budowlę uszkodziła silna burza, która zerwała część konstrukcji skrzydeł. Po odbudowie wiatrak otrzymał już nie sześć, lecz cztery skrzydła — w takiej postaci przetrwał do dziś. Mimo zniszczeń i zmiany liczby skrzydeł obiekt nadal był sporadycznie wykorzystywany do mielenia, ostatni raz w 1949 roku.

Jaki status ochrony ma dziś ten zabytek?

W 1964 roku wiatrak wpisano do Centralnego Wykazu Zabytków Kultury Republiki Czeskiej, co formalnie potwierdziło jego wartość historyczną i architektoniczną. W 1967 roku obiekt kupiła rodzina obecnych właścicieli, którzy przeprowadzili gruntowne remonty w latach 1972 i 1995. Dzięki temu wiatrak zachował się w bardzo dobrym stanie technicznym i wizualnym, mimo że od dekad nie pełni już funkcji młyna gospodarczego.

Do czego służy wiatrak dzisiaj?

Obecnie budynek jest wykorzystywany rekreacyjnie przez właścicieli i nie jest ogólnodostępnym muzeum działającym na stałe — to prywatny obiekt zabytkowy, utrzymywany w dobrym stanie jako część lokalnego dziedzictwa architektonicznego. Wiatrak stanowi jeden z symboli krajobrazu Kořenca i okolic Boskovic, przypominając o czasach, gdy takie budowle były nieodzownym elementem wiejskiej gospodarki na Morawach.

Gdzie dokładnie znajduje się wiatrak?

Obiekt leży na terenie wsi Kořenec, we współrzędnych 49.5284475, 16.7547417, w krajobrazie typowym dla wyżynnej części regionu Boskovicka, gdzie otwarte, wietrzne tereny sprzyjały niegdyś budowie tego typu urządzeń.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał wiatrak w Kořenci? W 1866 roku, z inicjatywy Jakuba Veselego, ówczesnego wójta wsi.

Ile skrzydeł ma dziś wiatrak? Cztery — pierwotnie miał ich sześć, ale po uszkodzeniach po burzy w 1944 roku odbudowano go z czterema skrzydłami.

Czy wiatrak nadal miele zboże? Nie, ostatni raz był używany do mielenia w 1949 roku. Dziś pełni funkcję rekreacyjną jako prywatny zabytek.

Czy wiatrak jest zabytkiem chronionym? Tak, od 1964 roku figuruje w Centralnym Wykazie Zabytków Kultury Republiki Czeskiej.

Z czego zbudowano wiatrak? Z murowanego kamienia zebranego z okolicznych pól, w konstrukcji typu holenderskiego, na planie koła.