Petschek Palace

Pałac Petschka stoi w centrum Pragi, kilka kroków od placu Wacława, i kryje jedną z najbardziej dramatycznych historii miasta w XX wieku. Wzniesiony w latach 1923–1929 według projektu architekta Maxa Spielmanna na zlecenie bankiera Juliusa Petschka, pierwotnie nosił nazwę „Dom Bankowy Petschek i Spółka". Mimo historyzującej, klasycystycznej fasady był to budynek na owe czasy niezwykle nowoczesny: wzniesiono go z żelbetu, w całości klimatyzowano, wyposażono w pocztę pneumatyczną, centralę telefoniczną, własną drukarnię, windę paternoster oraz masywne sejfy w piwnicach.

Dlaczego pałac bankowy stał się siedzibą Gestapo?

Rodzina Petschków sprzedała budynek jeszcze przed okupacją Czechosłowacji i opuściła kraj. Około pół roku po zajęciu Pragi przez Niemców budynek przejęło Gestapo, tworząc w nim główną siedzibę swojego aparatu w Protektoracie Czech i Moraw. Wśród członków ruchu oporu zyskał ponury przydomek „Pečkárna".

Co działo się w pałacu podczas okupacji?

W murach pałacu prowadzono przesłuchania i tortury czeskich patriotów i działaczy podziemia. Zastępca Rzeszy do spraw Protektoratu, Reinhard Heydrich, ustanowił tu sąd doraźny, który w większości przypadków kończył się wyrokiem śmierci lub wywózką do obozu koncentracyjnego. Wielu więźniów zmarło w wyniku tortur bezpośrednio w budynku. Pałac bywa mylnie nazywany więzieniem — zatrzymanych przywożono tu z więzienia na Pankrácu, a przetrzymywano ich w dawnych sejfach bankowych przerobionych na cele lub w pomieszczeniu, które więźniowie nazywali „biografem" (kinem).

Co znajduje się w pałacu dzisiaj?

Dziś w budynku mieści się między innymi czeskie Ministerstwo Przemysłu i Handlu. Piwnice, w których więziono i przesłuchiwano ofiary Gestapo, zaadaptowano w 1985 roku na Pomnik Czeskiego Ruchu Oporu. Ekspozycja „Pečkárna", prowadzona przez Czeski Związek Bojowników o Wolność, powstała wkrótce po aksamitnej rewolucji i przybliża zwiedzającym losy ludzi więzionych w tym miejscu. Dla wielu praskich mieszkańców pałac do dziś pozostaje jednym z najbardziej symbolicznych miejsc pamięci o okupacji — budynkiem, który zmienił swoje przeznaczenie z bankowego na policyjne, a po wojnie stał się miejscem upamiętnienia ofiar tamtego okresu.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzać pałac Petschka? Same biura ministerstwa nie są dostępne dla turystów, ale piwniczna ekspozycja Pomnika Czeskiego Ruchu Oporu, znana jako Pečkárna, jest otwarta dla zwiedzających jako miejsce pamięci.

Dlaczego budynek nazywano „Pečkárna"? To potoczna nazwa nadana przez członków ruchu oporu w czasie okupacji, nawiązująca do nazwiska rodziny Petschków, właścicieli pierwotnego banku.

Kto zaprojektował pałac i kiedy powstał? Architekt Max Spielmann, na zlecenie bankiera Juliusa Petschka; budowa trwała w latach 1923–1929.

Czym pałac wyróżniał się technicznie na tle epoki? Konstrukcją z żelbetu, pełną klimatyzacją, pocztą pneumatyczną, centralą telefoniczną, drukarnią, windą paternoster i masywnymi sejfami — rozwiązaniami rzadkimi w budynkach z lat 20. XX wieku.