Josef Skupa

Josef Skupa to popiersie upamiętniające jednego z najsłynniejszych mieszkańców Pilzna – twórcę lalek Spejbla i Hurvínka. Rzeźba znajduje się na fasadzie kamienicy przy ulicy Prokopova, w pobliżu skrzyżowania z ulicą Americká, umieszczona na wysokości pierwszego piętra budynku – nie na wolnostojącym cokole na placu, jak można by się spodziewać po klasycznym pomniku.

Kim był Josef Skupa?

Josef Skupa był czeskim lalkarzem, dramaturgiem, reżyserem i scenografem teatralnym. To on stworzył najsłynniejsze czeskie lalki – Spejbla i Hurvínka – i założył pierwszy zawodowy czeski teatr lalkowy, działający do dziś pod nazwą Divadlo Spejbla a Hurvínka. W latach 1933–1957 stał na czele Międzynarodowego Stowarzyszenia Lalkarzy UNIMA, co pokazuje, jak wysoko ceniono jego dorobek również poza granicami Czechosłowacji. Spejbl i Hurvínek – ojciec i syn o charakterystycznych, uproszczonych twarzach drewnianych marionetek – szybko wyszli poza teatr i stali się częścią czeskiej kultury popularnej, znani z przedstawień, radia i filmów animowanych.

Gdzie stoi popiersie i jak wygląda?

Popiersie Skupy powstało w 1967 roku. Autorem rzeźby brązowej jest Jiří Hanzálek (1926–2012), a za oprawę architektoniczną odpowiadał Stanislav Suda (1925–1988). Sygnatura „J. HANZÁLEK" widnieje na brązowym cokole dzieła. Samo popiersie osadzone jest na niewielkim granitowym postumencie przytwierdzonym do elewacji budynku – rozwiązanie rzadsze niż typowy wolnostojący pomnik, ale częste w powojennej Czechosłowacji przy upamiętnieniach lokalnych postaci w konkretnym, historycznie znaczącym miejscu.

Co mówi tablica pamiątkowa?

Na granitowej płycie obok popiersia wyryto informację, że w tym miejscu w latach 1920–1935 działało Plzeňské loutkové divadlo – Pilzneński Teatr Lalek, scena, z której wyrósł Skupa jako twórca Spejbla i Hurvínka. Napis nosi datę stycznia 1967 roku i został ufundowany przez miasto Pilzno. Dziś granit w dolnej części nosi ślady wieloletniego oddziaływania wody, a litery na tablicy są miejscami wyblakłe, co świadczy o wieku pomnika – stoi on w tym miejscu od ponad pięćdziesięciu lat.

Dlaczego warto go zobaczyć?

Popiersie łączy historię miasta z jednym z jego najważniejszych eksportów kulturowych. Teatr Lalek Spejbla i Hurvínka działa w Pilznie do dziś i pozostaje żywym dziedzictwem pracy Skupy, więc to miejsce to nie tylko upamiętnienie postaci, ale wskazanie punktu, w którym faktycznie zaczęła się historia najsłynniejszych czeskich lalek. Dla turystów interesujących się historią teatru lub śladami postaci związanych z Pilznem to niewielki, ale konkretny przystanek – łatwy do połączenia ze zwiedzaniem centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się popiersie Josefa Skupy? Na fasadzie budynku przy ulicy Prokopova w Pilznie, w pobliżu skrzyżowania z ulicą Americká, na wysokości pierwszego piętra.

Kto jest autorem rzeźby? Rzeźbiarz Jiří Hanzálek, przy oprawie architektonicznej Stanislava Sudy. Dzieło powstało w 1967 roku, wykonane z brązu i osadzone na granitowym cokole.

Kim był Josef Skupa? Czeskim lalkarzem, dramaturgiem, reżyserem i scenografem, twórcą lalek Spejbla i Hurvínka oraz założycielem pierwszego czeskiego zawodowego teatru lalkowego. W latach 1933–1957 przewodniczył Międzynarodowemu Stowarzyszeniu Lalkarzy UNIMA.

Czy w tym miejscu działał teatr Skupy? Tak – tablica przy popiersiu upamiętnia Plzeňské loutkové divadlo, które działało w tym miejscu w latach 1920–1935 i z którego wyrósł dorobek Skupy jako twórcy Spejbla i Hurvínka.